ब्रह्मोवाच । व्रतानि कार्तिके वक्ष्ये स्नात्वा विष्णुं प्रपूजयेत् । एकभक्तेन नक्तेन मासं वायाचितेन वा
दुग्धशाकफलाद्यैर्वा उपवासेन वा पुनः । सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्तकामो हरिं व्रजेत्
सदा हरेर्व्रतं श्रेष्ठं ततः स्याद्दक्षिणायने । चातुर्मास्ये ततस्तस्मात्कार्तिके भीष्मपञ्चकम्
ततः श्रेष्ठव्रतं शुक्लस्यैकादश्यां समाचरेत् । स्नात्वा त्रिकालं पित्रादीन्यवाद्यैरर्चयेद्धरिम्
यजेन्मौनी घृताद्यैश्च पञ्चगव्येन वारिभिः । स्नापयित्वाथ कर्पूरमुखैश्चैवानुलेपयेत्
घृताक्तगुग्गुलैर्धूपं द्विजः पञ्चदिनं दहेत् । नैवद्यं परमान्नं तु जपेदष्टोत्तरं शतम्
ओं नमो वासुदेवाय घृतव्रीहितिलादिकम् । अष्टाक्षरेण मन्त्रेण स्वाहान्तेन तु होमयेत्
प्रथमे ऽह्नि हरेः पादौ यजेत्पद्मैर्द्वितयिक । बिल्वपत्रैर्जानुदेशं नाभि गन्धेन चापरे
स्कन्धा बिल्वजवाभिश्च पञ्चमे ऽह्नि शिरोर्ऽचयत् । मालत्या भूमिशायी स्याद्गोमयं प्राशयेत्क्रमात्
गोमूत्रं च दधि क्षीरं पञ्चमे पञ्चगव्यकम् । नक्तं कुर्यात्पञ्चदश्यां व्रती स्याद्भुक्तिमुक्तिभाक्
brahmovāca / vratāni kārtike vakṣye snātvā viṣṇuṃ prapūjayet / ekabhaktena naktena māsaṃ vāyācitena vā
dugdhaśākaphalādyairvā upavāsena vā punaḥ / sarvapāpavinirmuktaḥ prāptakāmo hariṃ vrajet
sadā harervrataṃ śreṣṭhaṃ tataḥ syāddakṣiṇāyane / cāturmāsye tatastasmātkārtike bhīṣmapañcakam
tataḥ śreṣṭhavrataṃ śuklasyaikādaśyāṃ samācaret / snātvā trikālaṃ pitrādīnyavādyairarcayeddharim
yajenmaunī ghṛtādyaiśca pañcagavyena vāribhiḥ / snāpayitvātha karpūramukhaiścaivānulepayet
ghṛtāktaguggulairdhūpaṃ dvijaḥ pañcadinaṃ dahet / naivadyaṃ paramānnaṃ tu japedaṣṭottaraṃ śatam
oṃ namo vāsudevāya ghṛtavrīhitilādikam / aṣṭākṣareṇa mantreṇa svāhāntena tu homayet
prathame 'hni hareḥ pādau yajetpadmairdvitayika / bilvapatrairjānudeśaṃ nābhi gandhena cāpare
skandhā bilvajavābhiśca pañcame 'hni śiror'cayat / mālatyā bhūmiśāyī syādgomayaṃ prāśayetkramāt
gomūtraṃ ca dadhi kṣīraṃ pañcame pañcagavyakam / naktaṃ kuryātpañcadaśyāṃ vratī syādbhuktimuktibhāk
Брахма сказал: изреку обеты карттики. Омывшись, да чтит он Вишну — месяц одной трапезой, ночной едой или непрошеным подаянием, или молоком, зеленью, плодами и прочим, или же постом: свободный от всех грехов, обретший желаемое, он идёт к Хари. Обет Хари всегда лучший; затем — в южный путь солнца, затем — в чатурмасью, а после того в карттику — пятидневье Бхишмы. Этот лучший обет да начинает он в одиннадцатый день светлой половины: омываясь трижды в день, ячменём и прочим да чтит он предков и прочих, а также Хари. Молча да чтит он его топлёным маслом и прочим, панчагавьей и водами; омыв, затем да умастит камфарой и прочим. Дваждырождённый пять дней да возжигает курение из гуггулы, смоченной топлёным маслом; подношение — сладкий рис, и да шепчет он сто восемь раз. «Ом, поклон Васудеве» — восьмисложной мантрой, оканчивающейся словом «сваха», да возливает он топлёное масло, рис, сезам и прочее. В первый день да чтит он стопы Хари, во второй — лотосами, листьями бильвы — место колен, благовонием — пуп, а в другой день плечи — бильвой и джапой; в пятый день да чтит главу цветами малати. Спящий на земле, да вкушает он по порядку коровий помёт, коровью мочу, простоквашу, молоко, а в пятый день — панчагавью. В пятнадцатый день да совершит он ночную трапезу — и станет соблюдающий обет причастен и наслаждению, и освобождению.
8bf0edf337b7 · опубликовано 2 сент. 2026 г., 12:22:10 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Обеты выстроены лестницей по времени: всякий обет Хари хорош, лучше — в южный путь солнца, ещё лучше — в чатурмасью, а лучше всего — пять дней Бхишмы в карттику. Сужение идёт от года к месяцу и к пяти дням.
Пять дней разобраны по телу: стопы, колени, пуп, плечи, голова — снизу вверх, каждой части свой цветок. Обряд построен как восхождение по образу.
Пятеро суток еды идут тем же порядком, что и части тела, — от коровьего помёта к панчагавье. Строгость и почитание движутся одной лестницей и сходятся на пятом дне.