Гаруда-пурана
Изложение признаков размера арья и прочих1.208.1-9
783 / 1147
LinuxЛистать
Гаруда-пурана · 1.208.1-9

Śrī-Sūta

Деванагари

सूत उवाच । आर्यालक्ष्म त्वष्ट गणाः सदा जो विषमे न हि । षष्ठे जो न्लौ वापि भवेत् पदं षष्ठे द्वितीयलात्
आदितः सप्तमे ह्रस्वा द्वितीयार्धे शरे ततः । त्रिगणाङ्घ्रिश्च पथ्या स्याद्विपुला वह्निलङ्घनात्
ग्मध्ये द्वितुर्यौ जौ चपला मुखपूर्वादिचापला । द्वितीयार्धे सजघना आर्याजातेश्च लक्षणम्
आर्या प्रथमार्धलक्ष्म गीतिः स्याच्चेद्दलद्वये । उपगीतिर्द्वितीयार्धादुद्गीतिर्व्यत्ययाद्भवेत्
आर्यागीतिश्चान्तगुरुर्गोतिजातेश्च लक्षणम् । षट् कला विषमे चेत्स्युः समे ऽष्टौ न निरन्तराः । समा पराश्रिता न स्याद्वैतालीये रलौ गुरुः
अन्तेर् यौ पूर्ववदिदमौपच्छन्दसिकं मतम्
भाद्गौ स्यादापातलिका ज्ञेयाथो दक्षिणान्तिका । पराश्रितो द्वितीयो लः पादेषु निखिलेष्वपि
उदीच्यवृत्तिरसमे प्राच्यवृत्तिस्तु युग्मके । सपञ्चमश्चतुर्थांशे युगपत्तौ प्रवृत्तकम्
उदीच्याद्यङ्घ्रिसंयोगाद्युग्मपादैकपादिका । चारुहासिन्ययुग्माङ्घ्रौ वैतालीयस्य संग्रहः

Транслитерация (IAST)

sūta uvāca / āryālakṣma tvaṣṭa gaṇāḥ sadā jo viṣame na hi / ṣaṣṭhe jo nlau vāpi bhavet padaṃ ṣaṣṭhe dvitīyalāt
āditaḥ saptame hrasvā dvitīyārdhe śare tataḥ / trigaṇāṅghriśca pathyā syādvipulā vahnilaṅghanāt
gmadhye dvituryau jau capalā mukhapūrvādicāpalā / dvitīyārdhe sajaghanā āryājāteśca lakṣaṇam
āryā prathamārdhalakṣma gītiḥ syācceddaladvaye / upagītirdvitīyārdhādudgītirvyatyayādbhavet
āryāgītiścāntagururgotijāteśca lakṣaṇam / ṣaṭ kalā viṣame cetsyuḥ same 'ṣṭau na nirantarāḥ / samā parāśritā na syādvaitālīye ralau guruḥ
anter yau pūrvavadidamaupacchandasikaṃ matam
bhādgau syādāpātalikā jñeyātho dakṣiṇāntikā / parāśrito dvitīyo laḥ pādeṣu nikhileṣvapi
udīcyavṛttirasame prācyavṛttistu yugmake / sapañcamaścaturthāṃśe yugapattau pravṛttakam
udīcyādyaṅghrisaṃyogādyugmapādaikapādikā / cāruhāsinyayugmāṅghrau vaitālīyasya saṃgrahaḥ

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सूतsūtaСута
उवाचuvācaсказал
आर्याāryāарьи
लक्ष्मlakṣmaпризнак
त्व्tvже
अष्टaṣṭaвосемь
गणाःgaṇāḥстоп
सदाsadāвсегда
जोjoджа
विषमेviṣameв нечётной
naне
हिhiведь
षष्ठेṣaṣṭheв шестой
न्लौnlauна и ла
वापिvāpiили же
भवेत्bhavetбывает
पदंpadaṃслово
द्वितीयलात्dvitīyalātот второго лёгкого
आदितःāditaḥсначала
सप्तमेsaptameв седьмой
ह्रस्वाhrasvāкраткий
द्वितीयार्धेdvitīyārdheво второй половине
शरेśareв пятой
ततःtataḥзатем
त्रिगणाङ्घ्रिश्trigaṇāṅghriśс тремя стопами в паде
पथ्याpathyāпатхья
स्याद्syādбывает
विपुलाvipulāвипула
वह्निलङ्घनात्vahnilaṅghanātот превышения трёх
ग्मध्येgmadhyeпосредине
द्वितुर्यौdvituryauвторой и четвёртый
जौjauджа
चपलाcapalāчапала
मुखपूर्वादिmukhapūrvādiмукха, пурва и прочие
चापलाcāpalāчапала
सजघनाsajaghanāсаджагхана
आर्याजातेश्āryājāteśрода арьи
लक्षणम्lakṣaṇamпризнак
प्रथमार्धprathamārdhaпервой половины
गीतिःgītiḥгити
स्याच्syācбывает
चेद्cedесли
दलद्वयेdaladvayeв обеих половинах
उपगीतिर्upagītirупагити
द्वितीयार्धाद्dvitīyārdhādот второй половины
उद्गीतिर्udgītirудгити
व्यत्ययाद्vyatyayādот перестановки
भवेत्bhavetбывает
आर्यागीतिश्āryāgītiśарьягити
चान्तगुरुर्cāntagururс тяжёлым в конце
गोतिजातेश्gotijāteśрода гити
षट्ṣaṭшесть
कलाkalāмор
चेत्cetесли
स्युःsyuḥбывают
समेsameв чётной
ष्टौṣṭauвосемь
निरन्तराःnirantarāḥбез промежутка
समाsamāровная
पराश्रिताparāśritāк последующему прилежащая
स्याद्syādбывает
वैतालीयेvaitālīyeв ваиталии
रलौralauра и ла
गुरुःguruḥтяжёлый
अन्तेर्anterв конце
यौyauя
पूर्ववद्pūrvavadкак прежде
इदम्idamэто
औपच्छन्दसिकंaupacchandasikaṃаупаччхандасика
मतम्matamсчитается
भाद्bhādот бха
गौgauдва тяжёлых
आपातलिकाāpātalikāапаталика
ज्ञेयाjñeyāда будет знаема
थोthoзатем
दक्षिणान्तिकाdakṣiṇāntikāдакшинантика
पराश्रितोparāśritoк последующему прилежащий
द्वितीयोdvitīyoвторой
लःlaḥлёгкий
पादेषुpādeṣuв падах
निखिलेष्व्nikhileṣvво всех
अपिapiже
उदीच्यवृत्तिर्udīcyavṛttirудичьявритти
असमेasameв нечётной
प्राच्यवृत्तिस्prācyavṛttisпрачьявритти
युग्मकेyugmakeв чётной
सपञ्चमश्sapañcamaśс пятым
चतुर्थांशेcaturthāṃśeв четвёртой части
युगपत्yugapatразом
तौtauони
प्रवृत्तकम्pravṛttakamправриттака
उदीच्याद्य्udīcyādyс удичьи начиная
अङ्घ्रिसंयोगाद्aṅghrisaṃyogādот соединения пад
युग्मपादैकपादिकाyugmapādaikapādikāюгмапада-экападика
चारुहासिन्य्cāruhāsinyчарухасини
अयुग्माङ्घ्रौayugmāṅghrauв нечётной паде
वैतालीयस्यvaitālīyasyaваиталии
संग्रहःsaṃgrahaḥсвод
Литературный перевод

Сута сказал: признак арьи — восемь стоп; джа в нечётной не бывает никогда, а в шестой бывает джа или на и ла, и слово — от второго лёгкого в шестой. Сначала в седьмой краткий, во второй половине — в пятой затем. С тремя стопами в паде бывает патхья, а от превышения трёх — випула. Посредине второй и четвёртый джа — чапала; мукха, пурва и прочие чапалы, во второй половине — саджагхана: таков признак рода арьи. Признак первой половины арьи — гити, если он в обеих половинах; упагити — от второй половины, удгити — от перестановки; арьягити — с тяжёлым в конце. Таков признак рода гити. Если в нечётной шесть мор, а в чётной восемь без промежутка, ровная, к последующему прилежащая, — в ваиталии ра и ла и тяжёлый. В конце я, как прежде, — это считается аупаччхандасикой. От бха два тяжёлых — да будет знаема апаталика, затем дакшинантика; второй лёгкий, к последующему прилежащий, во всех падах. Удичьявритти в нечётной, прачьявритти в чётной; с пятым в четвёртой части, и они разом — правриттака. С удичьи начиная, от соединения пад — югмапада-экападика; чарухасини в нечётной паде. Таков свод ваиталии.

Версия

ebcfdfacf4b8 · опубликовано 2 сент. 2026 г., 19:58:17 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами