सप्तर्त्वब्धिः कोकिलकमत्यष्टिः स्याच्च पूर्ववत् । भूतर्त्वश्वैः कुसुमितलता म्तौ न्यौ ययौ धृतिः
रसर्त्वश्वैर्यमौ न्सौ रौ मेघविस्फूर्जिता रगौ । शार्दूलविक्रीडितं मः सूर्यश्वैः सज्सतास्तगौ
छन्दो ह्यतिधृतिः प्रोक्तमत ऊर्ध्वं कृतिर्भवेत् । सप्ताश्वर्तुः सुवदना भ्रौ मनौ यभला गुरुः
वृत्तं रजौ रजौ पादे रजौ गो लः कृतिर्भवेत् । त्रिसप्तकैः स्नग्धरा स्यात्प्रकृतिर्म्नभनैस्त्रियैः
दिगर्कैर्भद्रकं भ्रौ न्रौ नरना गो यथाकृतिः । नजौ भश्वाश्वललितं जभौ जभलगा भवेत्
मत्ताक्रीडञ्चाष्टबाणदशकैर्मौ तनौ ननौ । नलौ गुरुश्च विकृतिश्छिन्ना संकृतिरुच्यते
पञ्चाश्वार्कैर्भतौ तन्वी नसभा भनया गणाः । क्रौञ्चपदा बाणशरवसुशैलैर्भमौ सभौ
नौ नौ गो ऽतिकृतिः प्रोक्ता च्छन्दो ह्युत्कृतिरुच्यते । वस्वीशाश्वैर्ममतनैः स्याद्भुजङ्गविजृम्भितम्
ननरसैर्लगयुक्तैश्च अपवाहाख्यकं यतिः । गुहैः षड्भी रसैर्बाणैर्मोनाः षट्सगगा गणाः
चण्डवृत्तिप्रपातो ऽसौ दण्डको नौ ततो ऽगरः । रफेवृद्धान्तकादस्य व्यालजीमूतकादयः
saptartvabdhiḥ kokilakamatyaṣṭiḥ syācca pūrvavat / bhūtartvaśvaiḥ kusumitalatā mtau nyau yayau dhṛtiḥ
rasartvaśvairyamau nsau rau meghavisphūrjitā ragau / śārdūlavikrīḍitaṃ maḥ sūryaśvaiḥ sajsatāstagau
chando hyatidhṛtiḥ proktamata ūrdhvaṃ kṛtirbhavet / saptāśvartuḥ suvadanā bhrau manau yabhalā guruḥ
vṛttaṃ rajau rajau pāde rajau go laḥ kṛtirbhavet / trisaptakaiḥ snagdharā syātprakṛtirmnabhanaistriyaiḥ
digarkairbhadrakaṃ bhrau nrau naranā go yathākṛtiḥ / najau bhaśvāśvalalitaṃ jabhau jabhalagā bhavet
mattākrīḍañcāṣṭabāṇadaśakairmau tanau nanau / nalau guruśca vikṛtiśchinnā saṃkṛtirucyate
pañcāśvārkairbhatau tanvī nasabhā bhanayā gaṇāḥ / krauñcapadā bāṇaśaravasuśailairbhamau sabhau
nau nau go 'tikṛtiḥ proktā cchando hyutkṛtirucyate / vasvīśāśvairmamatanaiḥ syādbhujaṅgavijṛmbhitam
nanarasairlagayuktaiśca apavāhākhyakaṃ yatiḥ / guhaiḥ ṣaḍbhī rasairbāṇairmonāḥ ṣaṭsagagā gaṇāḥ
caṇḍavṛttiprapāto 'sau daṇḍako nau tato 'garaḥ / raphevṛddhāntakādasya vyālajīmūtakādayaḥ
По семи, шести и четырём — кокилака; атьяшти бывает как прежде. По пяти, шести и семи — кусумиталата: ма, та, на, я, я и я — дхрити. По шести, шести и семи — мегхависпхурджита: я, ма, на, са, ра и тяжёлый. Шардулавикридита — ма, са, джа, са, та, та и тяжёлый, по двенадцати и семи. Так назван размер атидхрити; затем выше бывает крити. По семи, семи и шести — сувадана: бха, ра, ма, на, я, бха, лёгкий и тяжёлый. Размер ра, джа, ра, джа в паде, ра, джа, тяжёлый и лёгкий — крити. По трём и семи — срагдхара; пракрити — ма, на, бха, на с тремя я. По десяти и двенадцати — бхадрака: бха, ра, на, ра, на, ра, на и тяжёлый — акрити. На, джа, бха и прочее — ашвалалита: джа, бха, джа, бха, лёгкий и тяжёлый. Маттакрида — по восьми, пяти и десяти: ма, та, на, на, на, на, лёгкий и тяжёлый — викрити; чхинна называется санкрити. По пяти, семи и двенадцати — бха, та, танви, на, са, бха, бха, на и я — стопы краунчапады. По пяти, пяти, восьми и семи — бха, ма, са, бха, на, на и тяжёлый — названа атикрити; размер же уткрити. По восьми, одиннадцати и семи — ма, ма, та, на — бхуджангавиджримбхита. На, на, ра, са с лёгким и тяжёлым — по имени апаваха, такова цезура. По шести, шести, шести и пяти — ма, на и шесть са с двумя тяжёлыми — то чандавриттипрапата, дандака; затем агара, а при рефе от вриддханты — вьяла, джимутака и прочие.
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe samavṛttalakṣaṇādinirūpaṇaṃ nāma navottaradviśatatamo 'dhyāyaḥ
7066d68680e9 · опубликовано 2 сент. 2026 г., 20:05:23 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Разряды доведены до предела: крити, пракрити, акрити, викрити, санкрити, атикрити, уткрити. Каждый следующий длиннее на слог, и счёт продолжается, покуда есть имена.
Последним назван дандака — размер без верхней границы, чьи разновидности перечислены лишь началом: вьяла, джимутака «и прочие». Свод останавливается там, где список становится бесконечным.
Глава кончается не выводом, а оборванным перечнем. Так же кончались и врачебные своды: там, где имена иссякают, кончается и изложение.