Гаруда-пурана
Описание посмертных обрядов и созревания деяний2.2.27-39
920 / 1147
LinuxЛистать
Гаруда-пурана · 2.2.27-39
Деванагари

मृत्युकाले क्षिपेद्दर्भान्करयोरातुरस्य च । दर्भैस्तु क्षिप्यते यो ऽसौ दर्भैस्तु परिवेष्टितः
विष्णुलोके स वै याति मन्त्रहीनो ऽपि मानवः । तूलीं कृत्वा कृतौ पादौ संस्थितौ क्षितिपृष्ठतः
प्रायाश्चित्तं विशुद्धाग्नौ संसारे ऽसारसागरे । गोमयेनोपलिम्पेत्तु दर्भास्तरणसंस्थिते
यने दत्तेन दानेन सर्वं पापं व्यपोहति । लवणं तद्रसं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्
यस्मादन्नरसाः सर्वे नोत्कटा लवणं विना । पितॄणां च प्रियं भव्यं तस्मात्स्वर्गप्रदं भवेत्
विष्णुदेहसमुद्भूतो यतो ऽयं लवणो रसः । एतत्सलवणं दानं तेन शंसन्ति योगिनः
ब्राह्मणक्षत्त्रियविशां स्त्रीणां शूद्रजनस्य च । आतुरस्य यदा प्राणा न यान्ति वसुधातले
लवणं तु तदा देयं द्वारस्योद्वाटनं दिवः । अन्यच्च शृणु पक्षीन्द्र मृत्यो रूपं प्रपञ्चतः
यस्य कालेन नो यायाद्वियोगः प्राणदेहयोः । प्राणिनश्च स्वसमये मृत्युरत्यन्तविस्मृतिः
यथा वायुर्जलधरान्विकर्षति यतस्ततः । तद्वज्जलदवत्तार्क्ष्य कालस्यैव वशानुगाः
सात्त्विका राजसाश्चैव तामसा ये च केचन । भावाः कालात्मकाः सर्वे प्रवर्तन्ते हि जन्तुषु
आदित्यश्चन्द्रमाः शम्भुरापो वायुः शतक्रतुः । अग्निः खं पृथिवी मित्र ओषध्यो वसवस्तथा
सरितः सागराश्चैव भावाभावौ च सर्पहन् । सर्वे कालेन सृज्यन्ते संक्षिप्यन्ते यथा पुनः

Транслитерация (IAST)

mṛtyukāle kṣipeddarbhānkarayorāturasya ca / darbhaistu kṣipyate yo 'sau darbhaistu pariveṣṭitaḥ
viṣṇuloke sa vai yāti mantrahīno 'pi mānavaḥ / tūlīṃ kṛtvā kṛtau pādau saṃsthitau kṣitipṛṣṭhataḥ
prāyāścittaṃ viśuddhāgnau saṃsāre 'sārasāgare / gomayenopalimpettu darbhāstaraṇasaṃsthite
yane dattena dānena sarvaṃ pāpaṃ vyapohati / lavaṇaṃ tadrasaṃ divyaṃ sarvakāmapradaṃ nṛṇām
yasmādannarasāḥ sarve notkaṭā lavaṇaṃ vinā / pitṝṇāṃ ca priyaṃ bhavyaṃ tasmātsvargapradaṃ bhavet
viṣṇudehasamudbhūto yato 'yaṃ lavaṇo rasaḥ / etatsalavaṇaṃ dānaṃ tena śaṃsanti yoginaḥ
brāhmaṇakṣattriyaviśāṃ strīṇāṃ śūdrajanasya ca / āturasya yadā prāṇā na yānti vasudhātale
lavaṇaṃ tu tadā deyaṃ dvārasyodvāṭanaṃ divaḥ / anyacca śṛṇu pakṣīndra mṛtyo rūpaṃ prapañcataḥ
yasya kālena no yāyādviyogaḥ prāṇadehayoḥ / prāṇinaśca svasamaye mṛtyuratyantavismṛtiḥ
yathā vāyurjaladharānvikarṣati yatastataḥ / tadvajjaladavattārkṣya kālasyaiva vaśānugāḥ
sāttvikā rājasāścaiva tāmasā ye ca kecana / bhāvāḥ kālātmakāḥ sarve pravartante hi jantuṣu
ādityaścandramāḥ śambhurāpo vāyuḥ śatakratuḥ / agniḥ khaṃ pṛthivī mitra oṣadhyo vasavastathā
saritaḥ sāgarāścaiva bhāvābhāvau ca sarpahan / sarve kālena sṛjyante saṃkṣipyante yathā punaḥ

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
मृत्युकालेmṛtyukāleво время смерти
क्षिपेद्kṣipedда положит
दर्भान्darbhānдарбху
करयोर्karayorв руки
आतुरस्यāturasyaнедужного
caи
दर्भैस्darbhaisдарбхою
तुtuже
क्षिप्यतेkṣipyateположенный
योyoкто
सौsauтот
परिवेष्टितःpariveṣṭitaḥобвитый
विष्णुलोकेviṣṇulokeв мир Вишну
saон
वैvaiже
यातिyātiидёт
मन्त्रहीनोmantrahīnoлишённый мантр
पिpiдаже
मानवःmānavaḥчеловек
तूलींtūlīṃподстилку
कृत्वाkṛtvāсделав
कृतौkṛtauпоставлены
पादौpādauстопы
संस्थितौsaṃsthitauутверждены
क्षितिपृष्ठतःkṣitipṛṣṭhataḥна поверхности земли
प्रायाश्चित्तंprāyāścittaṃискупление
विशुद्धाग्नौviśuddhāgnauв чистом огне
संसारेsaṃsāreв самсаре
सारसागरेsārasāgareв океане без сути
गोमयेनोपलिम्पेत्gomayenopalimpetкоровьим навозом да обмажет
दर्भास्तरणसंस्थितेdarbhāstaraṇasaṃsthiteна разостланной дарбхе
यनेyaneкоторым
दत्तेनdattenaданным
दानेनdānenaдаянием
सर्वंsarvaṃвесь
पापंpāpaṃгрех
व्यपोहतिvyapohatiустраняет
लवणंlavaṇaṃсоль
तद्रसंtadrasaṃтот вкус
दिव्यंdivyaṃбожественный
सर्वकामप्रदंsarvakāmapradaṃдающий все желания
नृणाम्nṛṇāmлюдям
यस्माद्yasmādпоскольку
अन्नरसाःannarasāḥвкусы пищи
सर्वेsarveвсе
नोत्कटाnotkaṭāне сильны
विनाvināбез
पितॄणांpitṝṇāṃпредкам
प्रियंpriyaṃлюбезно
भव्यंbhavyaṃблагое
तस्मात्tasmātпотому
स्वर्गप्रदंsvargapradaṃдающее небо
भवेत्bhavetбывает
विष्णुदेहसमुद्भूतोviṣṇudehasamudbhūtoиз тела Вишну возникший
यतोyatoпоскольку
यंyaṃэтот
लवणोlavaṇoсолёный
रसःrasaḥвкус
एतत्etatэто
सलवणंsalavaṇaṃс солью
दानंdānaṃдаяние
तेनtenaпотому
शंसन्तिśaṃsantiвосхваляют
योगिनःyoginaḥйогины
ब्राह्मणक्षत्त्रियविशांbrāhmaṇakṣattriyaviśāṃбрахманов, кшатриев и вайшьев
स्त्रीणांstrīṇāṃженщин
शूद्रजनस्यśūdrajanasyaи людей-шудр
यदाyadāкогда
प्राणाprāṇāдыхания
naне
यान्तिyāntiне идут
वसुधातलेvasudhātaleна поверхности земли
तदाtadāтогда
देयंdeyaṃнадлежит дать
द्वारस्योद्वाटनंdvārasyodvāṭanaṃотворение врат
दिवःdivaḥнеба
अन्यच्anyacиное
शृणुśṛṇuслушай
पक्षीन्द्रpakṣīndraо владыка птиц
मृत्योmṛtyoсмерти
रूपंrūpaṃобраз
प्रपञ्चतःprapañcataḥподробно
यस्यyasyaу кого
कालेनkālenaвременем
नोnoне
यायाद्yāyādне приходит
वियोगःviyogaḥразлучение
प्राणदेहयोःprāṇadehayoḥдыханий и тела
प्राणिनश्prāṇinaśу существа
स्वसमयेsvasamayeв свой срок
मृत्युर्mṛtyurсмерть
अत्यन्तविस्मृतिःatyantavismṛtiḥполное забвение
यथाyathāкак
वायुर्vāyurветер
जलधरान्jaladharānтучи
विकर्षतिvikarṣatiвлечёт
यतस्yatasоткуда
ततःtataḥтуда
तद्वज्tadvajтак же
जलदवत्jaladavatкак тучи
तार्क्ष्यtārkṣyaо Таркшья
कालस्यैवkālasyaivaименно времени
वशानुगाःvaśānugāḥподвластны
सात्त्विकाsāttvikāсаттвические
राजसाश्rājasāśраджасические
चैवcaivaи же
तामसाtāmasāтамасические
येyeкакие
केचनkecanaкакие-либо
भावाःbhāvāḥсостояния
कालात्मकाःkālātmakāḥимеющие природу времени
प्रवर्तन्तेpravartanteдействуют
हिhiведь
जन्तुषुjantuṣuв существах
आदित्यश्ādityaśсолнце
चन्द्रमाःcandramāḥлуна
शम्भुर्śambhurШамбху
आपोāpoводы
वायुःvāyuḥветер
शतक्रतुःśatakratuḥСтожертвенный
अग्निःagniḥогонь
खंkhaṃпространство
पृथिवीpṛthivīземля
मित्रmitraМитра
ओषध्योoṣadhyoтравы
वसवस्vasavasВасу
तथाtathāтакже
सरितःsaritaḥреки
सागराश्sāgarāśи океаны
भावाभावौbhāvābhāvauбытие и небытие
सर्पहन्sarpahanо губитель змей
सर्वेsarveвсе
कालेनkālenaвременем
सृज्यन्तेsṛjyanteтворятся
संक्षिप्यन्तेsaṃkṣipyanteсвёртываются
यथाyathāкак
पुनःpunaḥснова
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
saон
saон
तथाtathāтакже
हिhiведь
वैvaiже
कालेनkālenaвременем
अपिapiдаже
Литературный перевод

Во время смерти да положит он дарбху в руки недужного; и тот, кто положен на дарбху и дарбхою обвит, идёт в мир Вишну, будь он даже человек, лишённый мантр. Сделав подстилку, поставив стопы, утвердив их на поверхности земли, — искупление в чистом огне, в самсаре, океане без сути. Коровьим навозом да обмажет он место на разостланной дарбхе: тем данным даянием устраняется весь грех. Соль — тот божественный вкус, дающий людям все желания, ибо все вкусы пищи не сильны без соли. Предкам она любезна и блага, потому и бывает дающею небо. Поскольку этот солёный вкус возник из тела Вишну, потому йогины и восхваляют это даяние с солью. У брахманов, кшатриев и вайшьев, у женщин и у людей-шудр, когда дыхания недужного не идут на поверхности земли, тогда надлежит дать соль — отворение врат неба. И иное слушай, о владыка птиц: подробно об образе смерти. У кого со временем не приходит разлучение дыханий и тела — у существа в свой срок смерть есть полное забвение. Как ветер влечёт тучи оттуда туда, так же, о Таркшья, подобно тучам, подвластны они именно времени. Саттвические, раджасические и тамасические — какие бы ни были состояния, все они имеют природу времени и действуют в существах. Солнце, луна, Шамбху, воды, ветер, Стожертвенный, огонь, пространство, земля, Митра, травы, Васу, реки и океаны, бытие и небытие, о губитель змей, — все творятся временем и свёртываются, как и снова.

Версия

3d7070407c68 · опубликовано 2 сент. 2026 г., 22:25:10 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами