हन्त ते वर्तयिष्यामि श्राद्धस्य फलम् उत्तमम् ब्रह्मदत्तेन यत् प्राप्तं सप्तजातिषु भारत ॥
तत एव हि धर्मस्य बुद्धिर् निर्वर्तते शनैः पीडयाप्य् अथ धर्मस्य कृते श्राद्धे पुरानघ ॥
ततो ऽहं नातिधर्मिष्ठान् कुरुक्षेत्रे पितृव्रतान् सनत्कुमारनिर्दिष्टान् अपश्यं सप्त वै द्विजान् ॥
वाग्दुष्टः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः कविर् एव च खसृमः पितृवर्ती च नामभिः कर्मभिस् तथा ॥
कौशिकस्य सुतास् तात शिष्या गार्ग्यस्य भारत पितर्य् उपरते सर्वे व्रतवन्तस् तदाभवन् ॥
नियोगात् ते गुरोस् तस्य गां दोग्ध्रीं समकालयन् समानवत्सां कपिलां सर्वे न्यायागतां तदा ॥
तेषां पथि क्षुधार्तानां बाल्यान् मोहाच् च भारत क्रूरा बुद्धिः समभवत् तां गां वै हिंसितुं तदा ॥
तान् कविः खसृमश् चैव याचेते नेति वै तदा न चाशक्यन्त ते ताभ्यां तदा वारयितुं द्विजाः ॥
पितृवर्ती तु यस् तेषां नित्यं श्राद्धाह्निको द्विजः स सर्वान् अब्रवीद् भ्रातॄन् कोपाद् धर्मसमन्वितः ॥
यद्य् अवश्यं प्रकर्तव्या पितॄन् उद्दिश्य साध्व् इमां प्रकुर्वीमहि गां सम्यक् सर्व एव समाहिताः ॥
एवम् एषा च गौर् धर्मं प्राप्स्यते नात्र संशयः पितॄन् अभ्यर्च्य धर्मेण नाधर्मो ऽस्मिन् भविष्यति ॥
तथेत्य् उक्त्वा च ते सर्वे प्रोक्षयित्वा च गां ततः पितृभ्यः कल्पयित्वैनाम् उपयुज्यन्त भारत ॥
उपयुज्य च गां सर्वे गुरोस् तस्य न्यवेदयत् शार्दूलेन हता धेनुर् वत्सो ऽयं गृह्यताम् इति आर्जवात् स तु वत्सं तं प्रतिजग्राह वै द्विजः ॥
मिथ्योपचर्य ते तं तु गुरुम् अन्यायतो द्विजाः कालेन समयुज्यन्त सर्व एवायुषः क्षये ॥
hanta te vartayiṣyāmi śrāddhasya phalam uttamam brahmadattena yat prāptaṃ saptajātiṣu bhārata ||
tata eva hi dharmasya buddhir nirvartate śanaiḥ pīḍayāpy atha dharmasya kṛte śrāddhe purānagha ||
tato 'haṃ nātidharmiṣṭhān kurukṣetre pitṛvratān sanatkumāranirdiṣṭān apaśyaṃ sapta vai dvijān ||
vāgduṣṭaḥ krodhano hiṃsraḥ piśunaḥ kavir eva ca khasṛmaḥ pitṛvartī ca nāmabhiḥ karmabhis tathā ||
kauśikasya sutās tāta śiṣyā gārgyasya bhārata pitary uparate sarve vratavantas tadābhavan ||
niyogāt te guros tasya gāṃ dogdhrīṃ samakālayan samānavatsāṃ kapilāṃ sarve nyāyāgatāṃ tadā ||
teṣāṃ pathi kṣudhārtānāṃ bālyān mohāc ca bhārata krūrā buddhiḥ samabhavat tāṃ gāṃ vai hiṃsituṃ tadā ||
tān kaviḥ khasṛmaś caiva yācete neti vai tadā na cāśakyanta te tābhyāṃ tadā vārayituṃ dvijāḥ ||
pitṛvartī tu yas teṣāṃ nityaṃ śrāddhāhniko dvijaḥ sa sarvān abravīd bhrātṝn kopād dharmasamanvitaḥ ||
yady avaśyaṃ prakartavyā pitṝn uddiśya sādhv imāṃ prakurvīmahi gāṃ samyak sarva eva samāhitāḥ ||
evam eṣā ca gaur dharmaṃ prāpsyate nātra saṃśayaḥ pitṝn abhyarcya dharmeṇa nādharmo 'smin bhaviṣyati ||
tathety uktvā ca te sarve prokṣayitvā ca gāṃ tataḥ pitṛbhyaḥ kalpayitvainām upayujyanta bhārata ||
upayujya ca gāṃ sarve guros tasya nyavedayat śārdūlena hatā dhenur vatso 'yaṃ gṛhyatām iti ārjavāt sa tu vatsaṃ taṃ pratijagrāha vai dvijaḥ ||
mithyopacarya te taṃ tu gurum anyāyato dvijāḥ kālena samayujyanta sarva evāyuṣaḥ kṣaye ||
Маркандея сказал: «Итак, я расскажу тебе, о Бхарата, о высшем плоде шраддхи — о том, чего Брахмадатта достиг через семь рождений. Именно из неё разум постепенно возвращается к дхарме, даже если прежде, о безгрешный, при совершении шраддхи дхарма была стеснена. Затем на Курукшетре я увидел семерых дваждырождённых, преданных питарам, но не слишком праведных, тех самых, кого указал Санаткумара. По именам и поступкам они были Вагдушта, Кродхана, Химсра, Пишуна, Кави, Кхасрима и Питриварти. О сын мой, это были сыновья Каушики, ученики Гаргьи; когда их отец умер, все они стали соблюдать обеты. По поручению учителя они присматривали за дойной рыжей коровой с телёнком, доставшейся им по праву. Но в пути, мучимые голодом, по незрелости и помрачению, о Бхарата, они задумали жестоко убить эту корову. Кави и Кхасрима умоляли их не делать этого, но двое не смогли удержать остальных брахманов. Тогда Питриварти, тот из них дваждырождённый, кто ежедневно был связан со шраддхой, в гневе, но держась дхармы, сказал всем братьям: “Если это неизбежно должно быть совершено, то совершим это правильно и с сосредоточением, посвятив корову питарам. Тогда эта корова достигнет дхармы, в этом нет сомнения; если мы почтим питаров согласно дхарме, здесь не будет адхармы”. Сказав “да будет так”, они окропили корову, предназначили её питарам и употребили её, о Бхарата. Учителю же они ложно сказали: “Корову убил тигр; возьми этого телёнка”. Из прямоты тот брахман принял телёнка. Так, неправедно обойдясь со своим учителем, эти дваждырождённые со временем все подошли к концу жизни».
02e1a4a8415e · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:30:41 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
История начинается с морально двусмысленного поступка: насилие над коровой не исчезает, но оно связывается с шраддхой и намерением почтить питаров. Текст не оправдывает жестокость полностью; именно поэтому дальнейшие рождения становятся путём очищения памяти и кармы.