Харивамша
Строительство ДвараватиHV 86.54-62
450 / 607
Харивамша · HV 86.54-62
Деванагари

भूयस् तु बुद्धिर् अभवत् कृष्णस्य विदितात्मनः जनान् इमान् धनौघैस् तु तर्पयेयम् अहं यदि ॥
स वैश्रवणवस्तव्यं निधीनाम् उत्तमं निधिम् शङ्खम् आह्वयतोपेन्द्रो निशि स्वभवने विभुः ॥
स शङ्खः केशवाह्वानं ज्ञात्वा गुह्यकराट् स्वयम् आजगाम समीपं वै तस्य द्वारवतीपतेः ॥
स शङ्खः प्राञ्जलिर् भूत्वा विनयादवनिं गतः कृष्णं विज्ञापयाम् आस यथा वैश्रवणं तथा ॥
भगवन् किं मया कार्यं सुराणां वित्तरक्षिणा नियोजय महाबाहो यत्कार्यं यदुनन्दन ॥
तम् उवाच हृषीकेशः शङ्खं गुह्यकम् उत्तमम् जना ये ऽस्मिन् कृशधनास् तान् धनेनाभिपूरय ॥
नेच्छाम्य् अनाशितं द्रष्टुं कृशं मलिनम् एव वा देहीति चाभिभाषन्तं नगर्यां निर्धनं नरम् ॥
शिरसा शासनं गृह्य निधीनः केशवस्य सः निधीनाज्ञापयाम् आस द्वारवत्यां गृहे गृहे घनौघैर् अभिवर्षध्वं चक्रुः सर्वे तथा च ते ॥
नाधनो विद्यते तत्र हीनभाग्यो ऽपि वा नरः कृशो वा मलिनो वापि द्वारवत्यां गृहे गृहे ॥

Транслитерация (IAST)

bhūyas tu buddhir abhavat kṛṣṇasya viditātmanaḥ janān imān dhanaughais tu tarpayeyam ahaṃ yadi ||
sa vaiśravaṇavastavyaṃ nidhīnām uttamaṃ nidhim śaṅkham āhvayatopendro niśi svabhavane vibhuḥ ||
sa śaṅkhaḥ keśavāhvānaṃ jñātvā guhyakarāṭ svayam ājagāma samīpaṃ vai tasya dvāravatīpateḥ ||
sa śaṅkhaḥ prāñjalir bhūtvā vinayādavaniṃ gataḥ kṛṣṇaṃ vijñāpayām āsa yathā vaiśravaṇaṃ tathā ||
bhagavan kiṃ mayā kāryaṃ surāṇāṃ vittarakṣiṇā niyojaya mahābāho yatkāryaṃ yadunandana ||
tam uvāca hṛṣīkeśaḥ śaṅkhaṃ guhyakam uttamam janā ye 'smin kṛśadhanās tān dhanenābhipūraya ||
necchāmy anāśitaṃ draṣṭuṃ kṛśaṃ malinam eva vā dehīti cābhibhāṣantaṃ nagaryāṃ nirdhanaṃ naram ||
śirasā śāsanaṃ gṛhya nidhīnaḥ keśavasya saḥ nidhīnājñāpayām āsa dvāravatyāṃ gṛhe gṛhe ghanaughair abhivarṣadhvaṃ cakruḥ sarve tathā ca te ||
nādhano vidyate tatra hīnabhāgyo 'pi vā naraḥ kṛśo vā malino vāpi dvāravatyāṃ gṛhe gṛhe ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भूयस् तु बुद्धिर् अभवत्bhūyas tu buddhir abhavatснова же мысль возникла; затем появилась мысль
कृष्णस्य विदितात्मनःkṛṣṇasya viditātmanaḥу Кришны, познавшего себя; у самосведущего Кришны
जनान् इमान् धनौघैस् तुjanān imān dhanaughais tuэтих людей потоками богатства; этих жителей множеством богатств
तर्पयेयम् अहं यदिtarpayeyam ahaṃ yadiесли бы я насытил; как бы мне удовлетворить
स वैश्रवणवस्तव्यंsa vaiśravaṇavastavyaṃон, живущего у Вайшраваны; обитающего у Куберы
निधीनाम् उत्तमं निधिम्nidhīnām uttamaṃ nidhimлучший клад среди кладов; превосходный из сокровищ
शङ्खम् आह्वयतोपेन्द्रोśaṅkham āhvayatopendroШанкху призвал Упендра; Упендра вызвал Шанкху
निशि स्वभवने विभुःniśi svabhavane vibhuḥночью в своём доме, владыка; ночью в собственном жилище
स शङ्खः केशवाह्वानंsa śaṅkhaḥ keśavāhvānaṃтот Шанкха зов Кешавы; Шанкха призыв Кешавы
ज्ञात्वा गुह्यकराट् स्वयम्jñātvā guhyakarāṭ svayamузнав, царь гухьяков сам; поняв, сам владыка гухьяков
आजगाम समीपं वैājagāma samīpaṃ vaiпришёл близко; явился к нему
तस्य द्वारवतीपतेःtasya dvāravatīpateḥтого владыки Дваравати; господина Дваравати
स शङ्खः प्राञ्जलिर् भूत्वाsa śaṅkhaḥ prāñjalir bhūtvāШанкха, сложив ладони; Шанкха со сложенными руками
विनयादवनिं गतःvinayādavaniṃ gataḥот смирения на землю опустившись; смиренно припав к земле
कृष्णं विज्ञापयाम् आसkṛṣṇaṃ vijñāpayām āsaКришне сообщил; Кришне обратился с прошением
यथा वैश्रवणं तथाyathā vaiśravaṇaṃ tathāкак Вайшраване, так; так же, как к Кубере
भगवन् किं मया कार्यंbhagavan kiṃ mayā kāryaṃбхагаван, что мной должно быть сделано; владыка, что мне сделать
सुराणां वित्तरक्षिणाsurāṇāṃ vittarakṣiṇāхранителем богатства богов; мне, стражу сокровищ девов
नियोजय महाबाहोniyojaya mahābāhoназначь, могучерукий; повели, сильнорукий
यत्कार्यं यदुनन्दनyatkāryaṃ yadunandanaкакое дело, Ядунандана; какую задачу, радость Яду
तम् उवाच हृषीकेशःtam uvāca hṛṣīkeśaḥему сказал Хришикеша; Хришикеша ответил ему
शङ्खं गुह्यकम् उत्तमम्śaṅkhaṃ guhyakam uttamamШанкхе, лучшему гухьяку; превосходному гухьяку Шанкхе
जना ये ऽस्मिन् कृशधनास्janā ye 'smin kṛśadhanāsлюди, которые здесь бедны; те жители, у кого мало имущества
तान् धनेनाभिपूरयtān dhanenābhipūrayaих богатством наполни; наполни их достоянием
नेच्छाम्य् अनाशितं द्रष्टुंnecchāmy anāśitaṃ draṣṭuṃне хочу видеть неголодным; не желаю видеть ненакормленного
कृशं मलिनम् एव वाkṛśaṃ malinam eva vāили худого, грязного; или истощённого и нечистого
देहीति चाभिभाषन्तंdehīti cābhibhāṣantaṃи говорящего: дай; просящего: подай
नगर्यां निर्धनं नरम्nagaryāṃ nirdhanaṃ naramв городе бедного человека; нищего человека в столице
शिरसा शासनं गृह्यśirasā śāsanaṃ gṛhyaголовой приняв приказ; склонив голову под приказ
निधीनः केशवस्य सःnidhīnaḥ keśavasya saḥтот кладов Кешавы; он, сокровищница Кешавы
निधीनाज्ञापयाम् आसnidhīnājñāpayām āsaкладам приказал; распорядился сокровищам
द्वारवत्यां गृहे गृहेdvāravatyāṃ gṛhe gṛheв Дваравати в каждом доме; по каждому дому Дваравати
घनौघैर् अभिवर्षध्वंghanaughair abhivarṣadhvaṃобильно проливайтесь потоками; изливайтесь тучами богатств
चक्रुः सर्वे तथा च तेcakruḥ sarve tathā ca teи все они сделали так; и все те исполнили
नाधनो विद्यते तत्रnādhano vidyate tatraнет бедного там; там не было неимущего
हीनभाग्यो ऽपि वा नरःhīnabhāgyo 'pi vā naraḥили человека лишённой доли; или несчастного человека
कृशो वा मलिनो वापिkṛśo vā malino vāpiили худого, или грязного; ни истощённого, ни нечистого
द्वारवत्यां गृहे गृहेdvāravatyāṃ gṛhe gṛheв Дваравати в каждом доме; в каждом доме Дваравати
Литературный перевод

Затем у Кришны, познавшего себя, возникла мысль: «Как бы мне насытить этих людей потоками богатства?» Ночью в своём доме могущественный Упендра призвал Шанкху, лучший клад среди кладов, обитающий у Вайшраваны. Шанкха, царь гухьяков, сам узнал зов Кешавы и пришёл к владыке Дваравати. Сложив ладони, смиренно припав к земле, Шанкха обратился к Кришне так же, как к Вайшраване: «Бхагаван, что мне, хранителю богатства богов, сделать? Назначь мне дело, могучерукий, радость Яду». Хришикеша сказал Шанкхе, лучшему гухьяку: «Людей, которые здесь бедны, наполни богатством. Я не хочу видеть в городе ненакормленного, худого, грязного или бедного человека, говорящего: “Дай”». Склонив голову перед приказом Кешавы, Шанкха распорядился сокровищами: «В каждом доме Дваравати пролейтесь густыми потоками богатства». И все они сделали так. В Дваравати, в каждом доме, не стало ни бедного, ни несчастного, ни худого, ни грязного человека.

Версия

a85bea13dc3d · опубликовано 22 июн. 2026 г., 04:42:18 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами