Харивамша
Величие БаладевыHV 90.9-14
473 / 607
Харивамша · HV 90.9-14
Деванагари

तम् उपश्रुत्य संक्रुद्ध आजगाम हलायुधः रामस् तस्य विमोक्षार्थम् आगतो नालभच् च तम् ततश् चुक्रोध बलवान् अद्भुतं चाकरोन् महत् ॥
अनिवार्यम् अभेद्यं च दिव्यम् अप्रतिमं बली लाङ्गलास्त्रं समुद्यम्य ब्रह्मदण्डानुमन्त्रितम् ॥
प्राकारवप्रे विन्यस्य पुरस्य स महाबलः प्रक्षेप्तुम् ऐच्छद् गङ्गायां नगरं कौरवस्य तत् ॥
तद् आघूर्णितम् आलक्ष्य पुरं दुर्योधनो नृपः साम्बं निर्यातयाम् आस सभार्यं तस्य धीमतः ॥
ददौ शिष्यं तदात्मानं रामस्य सुमहात्मनः गदायुद्धे कुरुपतिः प्रतिजग्राह तं च सः ॥
ततः प्रभृति राजेन्द्र पुरम् एतद् विघूर्णितं आवर्जितम् इवाभाति गङ्गाम् अभिमुखं नृप ॥

Транслитерация (IAST)

tam upaśrutya saṃkruddha ājagāma halāyudhaḥ rāmas tasya vimokṣārtham āgato nālabhac ca tam tataś cukrodha balavān adbhutaṃ cākaron mahat ||
anivāryam abhedyaṃ ca divyam apratimaṃ balī lāṅgalāstraṃ samudyamya brahmadaṇḍānumantritam ||
prākāravapre vinyasya purasya sa mahābalaḥ prakṣeptum aicchad gaṅgāyāṃ nagaraṃ kauravasya tat ||
tad āghūrṇitam ālakṣya puraṃ duryodhano nṛpaḥ sāmbaṃ niryātayām āsa sabhāryaṃ tasya dhīmataḥ ||
dadau śiṣyaṃ tadātmānaṃ rāmasya sumahātmanaḥ gadāyuddhe kurupatiḥ pratijagrāha taṃ ca saḥ ||
tataḥ prabhṛti rājendra puram etad vighūrṇitaṃ āvarjitam ivābhāti gaṅgām abhimukhaṃ nṛpa ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तम् उपश्रुत्य संक्रुद्धtam upaśrutya saṃkruddhaэто услышав, разгневанный; услышав об этом, разгневанный
आजगाम हलायुधःājagāma halāyudhaḥпришёл Халаюдха; пришёл Плугоносец
रामस् तस्य विमोक्षार्थम्rāmas tasya vimokṣārthamРама ради его освобождения; Рама ради его освобождения
आगतो नालभच् च तम्āgato nālabhac ca tamпришедший не получил его; пришёл, но его не получил
ततश् चुक्रोध बलवान्tataś cukrodha balavānзатем разгневался сильный; тогда могучий разгневался
अद्भुतं चाकरोन् महत्adbhutaṃ cākaron mahatи чудо совершил великое; и совершил великое чудо
अनिवार्यम् अभेद्यं चanivāryam abhedyaṃ caнеудержимое и несокрушимое; неудержимое и неразрушимое
दिव्यम् अप्रतिमं बलीdivyam apratimaṃ balīбожественное, несравненное, сильный; божественное, несравненное оружие
लाङ्गलास्त्रं समुद्यम्यlāṅgalāstraṃ samudyamyaоружие-плуг подняв; подняв оружие-плуг
ब्रह्मदण्डानुमन्त्रितम्brahmadaṇḍānumantritamмантрой брахма-данды освящённое; освящённое мантрой жезла Брахмы
प्राकारवप्रे विन्यस्यprākāravapre vinyasyaк стене и валу приложив; уперев в стену и вал
पुरस्य स महाबलःpurasya sa mahābalaḥгорода он великосильный; могучий у города
प्रक्षेप्तुम् ऐच्छद् गङ्गायांprakṣeptum aicchad gaṅgāyāṃбросить пожелал в Гангу; захотел бросить в Гангу
नगरं कौरवस्य तत्nagaraṃ kauravasya tatгород Кауравы тот; тот город Кауравы
तद् आघूर्णितम् आलक्ष्यtad āghūrṇitam ālakṣyaего качнувшимся увидев; увидев, что он закачался
पुरं दुर्योधनो नृपःpuraṃ duryodhano nṛpaḥгород, Дурьодхана-царь; царь Дурьодхана город
साम्बं निर्यातयाम् आसsāmbaṃ niryātayām āsaСамбу выдал; вывел Самбу
सभार्यं तस्य धीमतःsabhāryaṃ tasya dhīmataḥс женой его мудрого; с женой этого мудрого
ददौ शिष्यं तदात्मानंdadau śiṣyaṃ tadātmānaṃотдал учеником тогда себя; тогда отдал себя в ученики
रामस्य सुमहात्मनःrāmasya sumahātmanaḥРаме великодушному; великому Раме
गदायुद्धे कुरुपतिःgadāyuddhe kurupatiḥв бою палицами владыка Куру; в искусстве боя палицами
प्रतिजग्राह तं च सःpratijagrāha taṃ ca saḥи принял его он; и тот принял его
ततः प्रभृति राजेन्द्रtataḥ prabhṛti rājendraс тех пор, царь царей; с тех пор, о царь царей
पुरम् एतद् विघूर्णितंpuram etad vighūrṇitaṃгород этот покачнувшийся; этот город, сдвинутый
आवर्जितम् इवाभातिāvarjitam ivābhātiкак наклонённый сияет; кажется наклонённым
गङ्गाम् अभिमुखं नृपgaṅgām abhimukhaṃ nṛpaк Ганге обращённый, царь; обращённым к Ганге, о царь
Литературный перевод

Услышав об этом, разгневанный Халаюдха пришёл: Рама явился ради освобождения Самбы, но не получил его. Тогда могучий разгневался и совершил великое чудо. Сильный Баладева поднял своё неудержимое, несокрушимое, божественное и несравненное оружие-плуг, освящённое мантрой жезла Брахмы. Уперев его в стену и вал города, могучий пожелал бросить этот город Кауравы в Гангу. Увидев, что город закачался, царь Дурьодхана вывел мудрого Самбу вместе с женой. Тогда владыка Куру отдал себя в ученики великодушному Раме в искусстве боя палицами, и Рама принял его. С тех пор, о царь царей, этот сдвинутый город кажется наклонённым и обращённым к Ганге, о царь».

Версия

bad29c642c2d · опубликовано 22 июн. 2026 г., 04:59:41 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами