Харивамша
Нарада завершает прославление КришныHV 97.15-30
507 / 607
Харивамша · HV 97.15-30
Деванагари

पाण्ड्यं पौण्ड्रं च मत्स्यं च कलिङ्गं च जनार्दनः जघान सहितान् सर्वान् वङ्गराजं तथैव च ॥
एष चैकशतं हत्वा रणे राज्ञां महात्मनाम् गान्धारीम् आवहद् धीमान् महिषीं प्रियदर्शनाम् ॥
तथा गाण्डीवधन्वानं क्रीडन्तं मधुसूदनः जिगाय भरत श्रेष्ठं कुन्त्याः प्रमुखतो विभुः ॥
द्रोणं द्रौणिं कृपं कर्णं भीमसेनं सुयोधनम् चक्रानुयाते सहिताञ् जिगाय पुरुषोत्तमः ॥
बभ्रोश् च प्रियम् अन्विच्छञ् शङ्खचक्रगदासिभृत् सौवीरराजस्य सुतां प्रसह्य हृतवान् प्रभुः ॥
पर्यस्तां पृथिवीं कृत्स्नां साश्वां सरथकुञ्जराम् वेणुदारिकृते यत्नाज् जिगाय पुरुषोत्तमः ॥
अवाप्य तपसो वीर्यं बलम् ओजश् च माधवः पूर्वदेहे जहारायं बलेस् त्रिभुवनं हरिः ॥
वज्राशनिगदाशृङ्गैस् त्रासयद्भिश् च दानवैः यस्य नाधिगतो मृत्युः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥
अभिभूतश् च कृष्णेन सगणः स महाबलः बलेः पुत्रो महावीर्यो बाणो द्रविणवत्तरः ॥
पीठं तथा महाबाहुः कंसामात्यं जनार्दनः पैठिकं चासिलोमानं निजघान महाबलः ॥
जम्भम् ऐरावतं चापि विरूपं च महायशाः जघान पुरुषव्याघ्रः शम्बरं चारिमर्दनः ॥
तथा नागपतिं तोये कालियं च महौजसम् निर्जित्य पुण्डरीकाक्षः प्रेषयाम् आस सागरम् ॥
संजीवयाम् आस मृतं पुत्रं सांदीपनेस् तथा निर्जित्य पुरुषव्याघ्रो यमं वैवस्वतं हरिः ॥
एवम् एष महाबाहुः शास्ता सर्वदुरात्मनाम् ॥
निहत्य नरकं भौमम् आहृत्य मणिकुण्डले देवमातुर् ददौ चापि प्रीत्यर्थं वज्रपाणिनः ॥
एवं स देवदैत्यानां सुराणां च महायशाः भयाभयकरः कृष्णः सर्वलोकेश्वरो विभुः ॥

Транслитерация (IAST)

pāṇḍyaṃ pauṇḍraṃ ca matsyaṃ ca kaliṅgaṃ ca janārdanaḥ jaghāna sahitān sarvān vaṅgarājaṃ tathaiva ca ||
eṣa caikaśataṃ hatvā raṇe rājñāṃ mahātmanām gāndhārīm āvahad dhīmān mahiṣīṃ priyadarśanām ||
tathā gāṇḍīvadhanvānaṃ krīḍantaṃ madhusūdanaḥ jigāya bharata śreṣṭhaṃ kuntyāḥ pramukhato vibhuḥ ||
droṇaṃ drauṇiṃ kṛpaṃ karṇaṃ bhīmasenaṃ suyodhanam cakrānuyāte sahitāñ jigāya puruṣottamaḥ ||
babhroś ca priyam anvicchañ śaṅkhacakragadāsibhṛt sauvīrarājasya sutāṃ prasahya hṛtavān prabhuḥ ||
paryastāṃ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ sāśvāṃ sarathakuñjarām veṇudārikṛte yatnāj jigāya puruṣottamaḥ ||
avāpya tapaso vīryaṃ balam ojaś ca mādhavaḥ pūrvadehe jahārāyaṃ bales tribhuvanaṃ hariḥ ||
vajrāśanigadāśṛṅgais trāsayadbhiś ca dānavaiḥ yasya nādhigato mṛtyuḥ puraṃ prāgjyotiṣaṃ prati ||
abhibhūtaś ca kṛṣṇena sagaṇaḥ sa mahābalaḥ baleḥ putro mahāvīryo bāṇo draviṇavattaraḥ ||
pīṭhaṃ tathā mahābāhuḥ kaṃsāmātyaṃ janārdanaḥ paiṭhikaṃ cāsilomānaṃ nijaghāna mahābalaḥ ||
jambham airāvataṃ cāpi virūpaṃ ca mahāyaśāḥ jaghāna puruṣavyāghraḥ śambaraṃ cārimardanaḥ ||
tathā nāgapatiṃ toye kāliyaṃ ca mahaujasam nirjitya puṇḍarīkākṣaḥ preṣayām āsa sāgaram ||
saṃjīvayām āsa mṛtaṃ putraṃ sāṃdīpanes tathā nirjitya puruṣavyāghro yamaṃ vaivasvataṃ hariḥ ||
evam eṣa mahābāhuḥ śāstā sarvadurātmanām ||
nihatya narakaṃ bhaumam āhṛtya maṇikuṇḍale devamātur dadau cāpi prītyarthaṃ vajrapāṇinaḥ ||
evaṃ sa devadaityānāṃ surāṇāṃ ca mahāyaśāḥ bhayābhayakaraḥ kṛṣṇaḥ sarvalokeśvaro vibhuḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
पाण्ड्यं पौण्ड्रं चpāṇḍyaṃ pauṇḍraṃ caПандью и Паундру; Пандью и Паундру
मत्स्यं च कलिङ्गं चmatsyaṃ ca kaliṅgaṃ caи Матсью и Калингу; Матсью и Калингу
जनार्दनः जघानjanārdanaḥ jaghānaДжанардана убил; Джанардана сразил
सहितान् सर्वान्sahitān sarvānсобранных всех; всех вместе
वङ्गराजं तथैव चvaṅgarājaṃ tathaiva caи царя Ванги также; и царя Ванги также
एष चैकशतं हत्वाeṣa caikaśataṃ hatvāи этот сто одного убив; он, убив сто одного
रणे राज्ञां महात्मनाम्raṇe rājñāṃ mahātmanāmв бою великих царей; великих царей в бою
गान्धारीम् आवहद् धीमान्gāndhārīm āvahad dhīmānГандхари привёл мудрый; мудрый привёл Гандхари
महिषीं प्रियदर्शनाम्mahiṣīṃ priyadarśanāmцарицу приятновидную; приятную взору царицу
तथा गाण्डीवधन्वानंtathā gāṇḍīvadhanvānaṃтакже носящего Гандиву; также владельца Гандивы
क्रीडन्तं मधुसूदनःkrīḍantaṃ madhusūdanaḥиграющего Мадхусудана; играючи Мадхусудана
जिगाय भरत श्रेष्ठंjigāya bharata śreṣṭhaṃпобедил лучшего Бхаратов; победил лучшего Бхаратов
कुन्त्याः प्रमुखतो विभुःkuntyāḥ pramukhato vibhuḥперед Кунти владыка; перед лицом Кунти
द्रोणं द्रौणिं कृपं कर्णंdroṇaṃ drauṇiṃ kṛpaṃ karṇaṃДрону, Драуни, Крипу, Карну; Дрону, Ашваттхамана, Крипу и Карну
भीमसेनं सुयोधनम्bhīmasenaṃ suyodhanamБхимасену, Суёдхану; Бхимасену и Суёдхану
चक्रानुयाते सहिताञ्cakrānuyāte sahitāñсобранных при следовании диска; вместе, когда следовал диск
जिगाय पुरुषोत्तमःjigāya puruṣottamaḥпобедил высший пуруша; победил высший пуруша
बभ्रोश् च प्रियम् अन्विच्छञ्babhroś ca priyam anvicchañи Бабхру приятное желая; желая сделать приятное Бабхру
शङ्खचक्रगदासिभृत्śaṅkhacakragadāsibhṛtносящий раковину, диск, палицу, меч; носитель раковины, диска, палицы и меча
सौवीरराजस्य सुतांsauvīrarājasya sutāṃдочь царя Саувиры; дочь царя Саувиры
प्रसह्य हृतवान् प्रभुःprasahya hṛtavān prabhuḥсилой увёл владыка; владыка силой увёл
पर्यस्तां पृथिवीं कृत्स्नांparyastāṃ pṛthivīṃ kṛtsnāṃвсю землю обойдённую; всю обширную землю
साश्वां सरथकुञ्जराम्sāśvāṃ sarathakuñjarāmс конями, колесницами и слонами; с конями, колесницами и слонами
वेणुदारिकृते यत्नाज्veṇudārikṛte yatnājради Венудари усилием; ради Венудари старательно
जिगाय पुरुषोत्तमःjigāya puruṣottamaḥпобедил высший пуруша; победил высший пуруша
अवाप्य तपसो वीर्यंavāpya tapaso vīryaṃполучив силу аскезы; обретя силу аскезы
बलम् ओजश् च माधवःbalam ojaś ca mādhavaḥсилу и мощь Мадхава; силу и мощь
पूर्वदेहे जहारायंpūrvadehe jahārāyaṃв прежнем теле унёс этот; в прежнем воплощении этот Хари
बलेस् त्रिभुवनं हरिःbales tribhuvanaṃ hariḥу Бали три мира Хари; забрал у Бали три мира
वज्राशनिगदाशृङ्गैस्vajrāśanigadāśṛṅgaisваджрами, молниями, палицами, рогами; ваджрами, молниями, палицами и рогами
त्रासयद्भिश् च दानवैःtrāsayadbhiś ca dānavaiḥи пугающими данавами; устрашающими данавами
यस्य नाधिगतो मृत्युःyasya nādhigato mṛtyuḥчьей смерти не достигнуто; смерть которого не была достигнута
पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रतिpuraṃ prāgjyotiṣaṃ pratiк городу Прагджьотише; у города Прагджьотиши
अभिभूतश् च कृष्णेनabhibhūtaś ca kṛṣṇenaи побеждён Кришной; был побеждён Кришной
सगणः स महाबलःsagaṇaḥ sa mahābalaḥс войском тот великосильный; этот могучий с войском
बलेः पुत्रो महावीर्योbaleḥ putro mahāvīryoсын Бали великодоблестный; сын Бали, великий герой
बाणो द्रविणवत्तरःbāṇo draviṇavattaraḥБана, очень богатый; богатейший Бана
पीठं तथा महाबाहुःpīṭhaṃ tathā mahābāhuḥПитху также могучерукий; могучерукий также Питху
कंसामात्यं जनार्दनःkaṃsāmātyaṃ janārdanaḥминистра Камсы Джанардана; Джанардана, слугу Камсы
पैठिकं चासिलोमानंpaiṭhikaṃ cāsilomānaṃи Паитхику, Асиломана; Паитхику и Асиломана
निजघान महाबलःnijaghāna mahābalaḥубил великосильный; могучий сразил
जम्भम् ऐरावतं चापिjambham airāvataṃ cāpiДжамбху, Айравату также; Джамбху и Айравату
विरूपं च महायशाःvirūpaṃ ca mahāyaśāḥи Вирупу великославный; и Вирупу великославный
जघान पुरुषव्याघ्रःjaghāna puruṣavyāghraḥубил тигр людей; сразил тигр среди людей
शम्बरं चारिमर्दनःśambaraṃ cārimardanaḥи Шамбару, сокрушитель врагов; и Шамбару, губитель врагов
तथा नागपतिं तोयेtathā nāgapatiṃ toyeтакже владыку змеев в воде; также царя змеев в воде
कालियं च महौजसम्kāliyaṃ ca mahaujasamи Калию великомощного; могучего Калию
निर्जित्य पुण्डरीकाक्षःnirjitya puṇḍarīkākṣaḥпобедив, лотосоокий; победив, Пундарикакша
प्रेषयाम् आस सागरम्preṣayām āsa sāgaramпослал к океану; отправил к океану
संजीवयाम् आस मृतंsaṃjīvayām āsa mṛtaṃоживил мёртвого; оживил умершего
पुत्रं सांदीपनेस् तथाputraṃ sāṃdīpanes tathāсына Сандипани также; сына Сандипани
निर्जित्य पुरुषव्याघ्रोnirjitya puruṣavyāghroпобедив тигр людей; победив, тигр среди людей
यमं वैवस्वतं हरिःyamaṃ vaivasvataṃ hariḥЯму Вайвасвату Хари; Яму Вайвасвату
एवम् एष महाबाहुःevam eṣa mahābāhuḥтак этот могучерукий; так этот могучерукий
शास्ता सर्वदुरात्मनाम्śāstā sarvadurātmanāmкаратель всех злодушных; наказатель всех злодеев
निहत्य नरकं भौमम्nihatya narakaṃ bhaumamубив Нараку Бхауму; сразив Нараку Бхауму
आहृत्य मणिकुण्डलेāhṛtya maṇikuṇḍaleпринеся самоцветные серьги; вернув драгоценные серьги
देवमातुर् ददौ चापिdevamātur dadau cāpiматери богов дал также; отдал матери богов
प्रीत्यर्थं वज्रपाणिनःprītyarthaṃ vajrapāṇinaḥради радости Ваджрапани; ради радости Индры
एवं स देवदैत्यानांevaṃ sa devadaityānāṃтак он богов и дайтьев; так он для богов и дайтьев
सुराणां च महायशाःsurāṇāṃ ca mahāyaśāḥи суров великославный; и для небожителей, великославный
भयाभयकरः कृष्णःbhayābhayakaraḥ kṛṣṇaḥстрах и бесстрашие творящий Кришна; Кришна даёт страх и бесстрашие
सर्वलोकेश्वरो विभुःsarvalokeśvaro vibhuḥвладыка всех миров, всемогущий; всемогущий владыка всех миров
Литературный перевод

«Джанардана сразил Пандью, Паундру, Матсью, Калингу, царя Ванги и всех их союзников. Убив в бою сто одного великого царя, мудрый привёл приятную взору царицу Гандхари. Владыка Мадхусудана играючи победил владельца Гандивы, лучшего Бхаратов, перед лицом Кунти. Высший пуруша победил Дрону, Драуни, Крипу, Карну, Бхимасену и Суёдхану, собранных вместе, когда следовал его диск. Желая сделать приятное Бабхру, носитель раковины, диска, палицы и меча силой увёл дочь царя Саувиры. Ради Венудари высший пуруша старательно победил всю землю с конями, колесницами и слонами. В прежнем воплощении Хари, Мадхава, обретя силу аскезы, мощь и сияние, забрал у Бали три мира. У города Прагджьотиши никто не мог добиться смерти того, кого защищали устрашающие данавы с ваджрами, молниями, палицами и рогами. Но богатейший Бана, сын Бали, великий герой и могучий со своим войском, был побеждён Кришной. Могучерукий Джанардана сразил Питху, слугу Камсы, Паитхику и Асиломана. Великославный тигр среди людей, губитель врагов, убил Джамбху, Айравату, Вирупу и Шамбару. Пундарикакша победил в воде великомощного Калию, царя змеев, и отправил его к океану. Хари, тигр среди людей, победив Яму Вайвасвату, оживил умершего сына Сандипани. Так этот могучерукий является карателем всех злодеев. Сразив Нараку Бхауму и вернув драгоценные серьги, он отдал их матери богов ради радости Индры. Так великославный Кришна, всемогущий владыка всех миров, для богов, дайтьев и небожителей творит и страх, и бесстрашие».

Версия

811c799940ee · опубликовано 22 июн. 2026 г., 05:27:14 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами