इत्य् एवम् उक्ते वचने सूतमागधबन्दिनाम् मधुरः श्रूयते शब्दो माधवस्य निवेशने ॥
ते चराः सर्वतः सर्वे सभाद्वारम् उपागताः शनैर् गद्गदया वाचा इदं वचनम् अब्रुवन् ॥
उद्यानानि शिलाः शैला गुहा नद्यः सरांसि च एकैकं शतशो राजन् मार्गितं न च दृश्येत ॥
यद् अन्यत् संविधातव्यं विधानं यदुनन्दन तदाज्ञापय नः क्षिप्रम् अनिरुद्धस्य मार्गणे ॥
ततस् ते दीनमनसः सर्वे बाष्पाकुलेक्षणाः अन्योन्यम् अभ्यभाषन्त किम् अतः कार्यम् उत्तरम् ॥
संदष्टौष्ठपुटाः केचित् केचिद् बाष्पाविलेक्षणाः केचिच् चाचिन्तञ् शूरा आस्थाय भ्रुकुटिं नराः ॥
ततस् तूर्यनिनादैश् च शङ्खानां च महास्वनैः प्रबोधनं महाबाहोः कृष्णस्याक्रियतालये ॥
ततः प्रभाते विमले प्रादुर्भूते दिवाकरे प्रविवेश सभाम् एको नारदः प्रहसन्न् इव ॥
अथाभ्युत्थाय विमनाः कृष्णः समितिदुर्जयः मधुपर्कं च गां चैव नारदाय ददौ प्रभुः ॥
स विष्टरे स्थितः शुभ्रे स्पर्ध्यास्तरणसंवृते ऋज्वासीनो यथान्यायम् उवाचेदं वचो ऽर्थवत् ॥
किम् एवं चिन्तयाविष्टा निःसङ्गं तमसावृताः उत्साहनाशात् सर्वे वै क्लीबा इव विचेतसः ॥
एवम् उक्ते तु वचने नारदेन महात्मना वासुदेवो ऽब्रवीद् वाक्यं श्रूयतां भगवन्न् इदम् ॥
अनिरुद्धो हृतो ब्रह्मन् केनापि निशि सुव्रत तस्यार्थे सर्व एवास्म चिन्तयाविष्टचेतसः ॥
इत्य् एवम् उक्ते वचने केशवेन महात्मना प्रहस्य नारदः प्राह श्रूयतां मधुसूदन ॥
निर्वृत्तं सुमहद् युद्धं महापुरुषसेवितम् अनिरुद्धस्य चैकस्य बाणस्य च महामृधे ॥
उषा नाम सुता तस्य बाणस्याप्रतिमौजसः तस्यार्थे चित्रलेखा वै जहाराशु तम् अप्सराः ॥
उभयोर् अपि तत्रासीन् महद् युद्धं सुदारुणम् प्राद्युम्निबाणयोः संख्ये बलिवासवयोर् इव ॥
अनिरुद्धो भयात् तेन संयुगेष्व् अनिवर्तिना बणेन मायाम् आस्थाय बद्धो नागैर् महाबलः ॥
उत्तिष्ठतु भवाञ् शीघ्रं यशसे विजयाय च नायं संरक्षितुं कालः प्राणांस् तात जयैषिणाम् ॥
ity evam ukte vacane sūtamāgadhabandinām madhuraḥ śrūyate śabdo mādhavasya niveśane ||
te carāḥ sarvataḥ sarve sabhādvāram upāgatāḥ śanair gadgadayā vācā idaṃ vacanam abruvan ||
udyānāni śilāḥ śailā guhā nadyaḥ sarāṃsi ca ekaikaṃ śataśo rājan mārgitaṃ na ca dṛśyeta ||
yad anyat saṃvidhātavyaṃ vidhānaṃ yadunandana tadājñāpaya naḥ kṣipram aniruddhasya mārgaṇe ||
tatas te dīnamanasaḥ sarve bāṣpākulekṣaṇāḥ anyonyam abhyabhāṣanta kim ataḥ kāryam uttaram ||
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭāḥ kecit kecid bāṣpāvilekṣaṇāḥ kecic cācintañ śūrā āsthāya bhrukuṭiṃ narāḥ ||
tatas tūryaninādaiś ca śaṅkhānāṃ ca mahāsvanaiḥ prabodhanaṃ mahābāhoḥ kṛṣṇasyākriyatālaye ||
tataḥ prabhāte vimale prādurbhūte divākare praviveśa sabhām eko nāradaḥ prahasann iva ||
athābhyutthāya vimanāḥ kṛṣṇaḥ samitidurjayaḥ madhuparkaṃ ca gāṃ caiva nāradāya dadau prabhuḥ ||
sa viṣṭare sthitaḥ śubhre spardhyāstaraṇasaṃvṛte ṛjvāsīno yathānyāyam uvācedaṃ vaco 'rthavat ||
kim evaṃ cintayāviṣṭā niḥsaṅgaṃ tamasāvṛtāḥ utsāhanāśāt sarve vai klībā iva vicetasaḥ ||
evam ukte tu vacane nāradena mahātmanā vāsudevo 'bravīd vākyaṃ śrūyatāṃ bhagavann idam ||
aniruddho hṛto brahman kenāpi niśi suvrata tasyārthe sarva evāsma cintayāviṣṭacetasaḥ ||
ity evam ukte vacane keśavena mahātmanā prahasya nāradaḥ prāha śrūyatāṃ madhusūdana ||
nirvṛttaṃ sumahad yuddhaṃ mahāpuruṣasevitam aniruddhasya caikasya bāṇasya ca mahāmṛdhe ||
uṣā nāma sutā tasya bāṇasyāpratimaujasaḥ tasyārthe citralekhā vai jahārāśu tam apsarāḥ ||
ubhayor api tatrāsīn mahad yuddhaṃ sudāruṇam prādyumnibāṇayoḥ saṃkhye balivāsavayor iva ||
aniruddho bhayāt tena saṃyugeṣv anivartinā baṇena māyām āsthāya baddho nāgair mahābalaḥ ||
uttiṣṭhatu bhavāñ śīghraṃ yaśase vijayāya ca nāyaṃ saṃrakṣituṃ kālaḥ prāṇāṃs tāta jayaiṣiṇām ||
«Когда это было сказано, в обители Мадхавы послышался сладкий звук сутов, магадхов и певцов. Все разведчики отовсюду подошли к двери собрания и тихо, прерывающимся голосом, сказали: “Царь, сады, скалы, горы, пещеры, реки и озёра — всё по отдельности обыскано сотнями раз, но он не виден. Радость Яду, если нужно принять ещё какой-либо порядок для поиска Анируддхи, быстро прикажи нам”. Тогда все они с унылым умом и глазами, полными слёз, стали говорить друг с другом: “Что теперь делать дальше?” Одни закусывали губы, другие стояли со слезящимися глазами, а некоторые герои, нахмурив брови, размышляли. Затем в доме Кришны, могучерукого, его пробудили звуками труб и великими звуками раковин. На чистом рассвете, когда появилось солнце, в собрание вошёл один Нарада, словно улыбаясь. Расстроенный Кришна, непобедимый в бою, встал и дал Нараде мадхупарку и корову. Нарада сел прямо, как следует, на светлом сиденье, покрытом достойным покрывалом, и сказал содержательные слова: “Почему вы так погружены в думу, неподвижны, покрыты тьмой, все лишены мужества и смущены, словно слабые?” Когда великий Нарада сказал так, Васудева ответил: “Бхагаван, выслушай это. Доброобетный брахман, ночью Анируддха кем-то похищен; из-за него все мы охвачены тревогой”. Услышав слова великого Кешавы, Нарада улыбнулся и сказал: “Слушай, Мадхусудана. Произошла очень великая битва, достойная великих людей, между одним Анируддхой и Баной в великом бою. У Баны несравненной силы есть дочь по имени Уша; ради неё апсара Читралекха быстро похитила его. Между сыном Прадьюмны и Баной там была великая, страшная битва, словно между Бали и Васавой. Могучий Анируддха, не отступающий в битвах, был связан змеями Баной, который из страха прибегнул к майе. Встань быстро ради славы и победы. Это не время беречь жизни тем, кто ищет победы, дорогой”».
c62c7ab6ebd8 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 06:21:12 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Нарада приносит точное знание туда, где человеческий поиск исчерпан. Теперь тревога Ядавов превращается в решительное действие.