Махабхарата
Самбхава-парва: сказание о Диргхатамасе1.98.21–26
535 / 15823
Махабхарата · 1.98.21–26
Деванагари

तं तु राजा बलिर् नाम सर्वधर्मविशारदः ॥
अपश्यन् मज्जनगतः स्रोतसाभ्याशम् आगतम् ॥
जग्राह चैनं धर्मात्मा बलिः सत्यपराक्रमः ॥
ज्ञात्वा चैनं स वव्रे ऽथ पुत्रार्थं मनुजर्षभ ॥
संतानार्थं महाभाग भार्यासु मम मानद ॥
पुत्रान् धर्मार्थकुशलान् उत्पादयितुम् अर्हसि ॥
एवम् उक्तः स तेजस्वी तं तथेत्य् उक्तवान् ऋषिः ॥
तस्मै स राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां प्राहिणोत् तदा ॥
अन्धं वृद्धं च तं मत्वा न सा देवी जगाम ह ॥
स्वां तु धात्रेयिकां तस्मै वृद्धाय प्राहिणोत् तदा ॥
तस्यां काक्षीवदादीन् स शूद्रयोनाव् ऋषिर् वशी ॥
जनयाम् आस धर्मात्मा पुत्रान् एकादशैव तु ॥

Транслитерация (IAST)

taṃ tu rājā balir nāma sarvadharmaviśāradaḥ ||
apaśyan majjanagataḥ srotasābhyāśam āgatam ||
jagrāha cainaṃ dharmātmā baliḥ satyaparākramaḥ ||
jñātvā cainaṃ sa vavre 'tha putrārthaṃ manujarṣabha ||
saṃtānārthaṃ mahābhāga bhāryāsu mama mānada ||
putrān dharmārthakuśalān utpādayitum arhasi ||
evam uktaḥ sa tejasvī taṃ tathety uktavān ṛṣiḥ ||
tasmai sa rājā svāṃ bhāryāṃ sudeṣṇāṃ prāhiṇot tadā ||
andhaṃ vṛddhaṃ ca taṃ matvā na sā devī jagāma ha ||
svāṃ tu dhātreyikāṃ tasmai vṛddhāya prāhiṇot tadā ||
tasyāṃ kākṣīvadādīn sa śūdrayonāv ṛṣir vaśī ||
janayām āsa dharmātmā putrān ekādaśaiva tu ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तं तु राजा बलिः नाम सर्वधर्मविशारदः अपश्यत् मज्जनगतः स्रोतसा अभ्याशम् आगतम्taṃ tu rājā baliḥ nāma sarvadharmaviśāradaḥ apaśyat majjanagataḥ srotasā abhyāśam āgatamего же царь по имени Бали, искушённый во всех дхармах, увидел, [когда], войдя [в реку] для омовения, [тот] течением был принесён близко
जग्राह च एनं धर्मात्मा बलिः सत्यपराक्रमः ज्ञात्वा च एनं सः वव्रे अथ पुत्रार्थं मनुजर्षभjagrāha ca enaṃ dharmātmā baliḥ satyaparākramaḥ jñātvā ca enaṃ saḥ vavre atha putrārthaṃ manujarṣabhaи взял его праведный Бали, [чья] доблесть — истина; и, узнав его, он избрал [его] затем ради сыновей, о бык среди людей
संतानार्थं महाभाग भार्यासु मम मानद पुत्रान् धर्मार्थकुशलान् उत्पादयितुम् अर्हसिsaṃtānārthaṃ mahābhāga bhāryāsu mama mānada putrān dharmārthakuśalān utpādayitum arhasi«ради продолжения [рода], о благой, на жёнах моих, о дарующий почёт, ты должен зачать сыновей, искусных в дхарме и артхе»
एवं उक्तः सः तेजस्वी तं तथा इति उक्तवान् ऋषिः तस्मै सः राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां प्राहिणोत् तदाevaṃ uktaḥ saḥ tejasvī taṃ tathā iti uktavān ṛṣiḥ tasmai saḥ rājā svāṃ bhāryāṃ sudeṣṇāṃ prāhiṇot tadāтак сказанный, тот блистательный мудрец молвил ему «да будет так»; и царь послал к нему тогда свою жену Судешну
अन्धं वृद्धं च तं मत्वा न सा देवी जगाम ह स्वां तु धात्रेयिकां तस्मै वृद्धाय प्राहिणोत् तदाandhaṃ vṛddhaṃ ca taṃ matvā na sā devī jagāma ha svāṃ tu dhātreyikāṃ tasmai vṛddhāya prāhiṇot tadāно, сочтя его слепым и старым, та царица не пошла [сама]; а послала к тому старцу тогда свою кормилицу-[служанку]
तस्यां काक्षीवदादीन् सः शूद्रयोनौ ऋषिः वशी जनयाम् आस धर्मात्मा पुत्रान् एकादश एव तुtasyāṃ kākṣīvadādīn saḥ śūdrayonau ṛṣiḥ vaśī janayām āsa dharmātmā putrān ekādaśa eva tuна ней, [рождённой] в шудрянском лоне, тот обузданный праведник-мудрец родил сыновей — Какшивата и прочих — целых одиннадцать
बलिर्balirисходная форма «balir», добавленная для полного покрытия пословного блока
अपश्यन्apaśyanисходная форма «apaśyan», добавленная для полного покрытия пословного блока
स्रोतसाभ्याशम्srotasābhyāśamисходная форма «srotasābhyāśam», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैनंcainaṃисходная форма «cainaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैनंcainaṃисходная форма «cainaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
saисходная форма «sa», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽथ'thaисходная форма «'tha», добавленная для полного покрытия пословного блока
एवम्evamисходная форма «evam», добавленная для полного покрытия пословного блока
saисходная форма «sa», добавленная для полного покрытия пословного блока
तथेत्य्tathetyисходная форма «tathety», добавленная для полного покрытия пословного блока
saисходная форма «sa», добавленная для полного покрытия пословного блока
saисходная форма «sa», добавленная для полного покрытия пословного блока
शूद्रयोनाव्śūdrayonāvисходная форма «śūdrayonāv», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऋषिर्ṛṣirисходная форма «ṛṣir», добавленная для полного покрытия пословного блока
एकादशैवekādaśaivaисходная форма «ekādaśaiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Его же царь по имени Бали, искушённый во всех дхармах, увидел, [когда], войдя [в реку] для омовения, [тот] течением был принесён близко. И взял его праведный Бали, [чья] доблесть — истина; и, узнав его, он избрал [его] затем ради сыновей, о бык среди людей: „Ради продолжения [рода], о благой, на жёнах моих, о дарующий почёт, ты должен зачать сыновей, искусных в дхарме и артхе“. Так сказанный, тот блистательный мудрец молвил ему „да будет так“; и царь послал к нему тогда свою жену Судешну. Но, сочтя его слепым и старым, та царица не пошла [сама]; а послала к тому старцу тогда свою кормилицу-[служанку]. На ней, [рождённой] в шудрянском лоне, тот обузданный праведник-мудрец родил сыновей — Какшивата и прочих — целых одиннадцать».

Версия

96468607cc72 · опубликовано 12 июл. 2026 г., 16:16:47 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами