Махабхарата
Чайтраратха-парва: рождение Дхриштадьюмны и Драупади1.155.15–19
1011 / 15823
Махабхарата · 1.155.15–19
Деванагари

ज्येष्ठो भ्राता ममागृह्णाद् विचरन् वननिर्झरे ॥
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ॥
तद् अपश्यम् अहं भ्रातुर् असांप्रतम् अनुव्रजन् ॥
विमर्शं संकरादाने नायं कुर्यात् कथं चन ॥
दृष्ट्वा फलस्य नापश्यद् दोषा ये ऽस्यानुबन्धिकाः ॥
विविनक्ति न शौचं यः सो ऽन्यत्रापि कथं भवेत् ॥
संहिताध्ययनं कुर्वन् वसन् गुरुकुले च यः ॥
भैक्षम् उच्छिष्टम् अन्येषां भुङ्क्ते चापि सदा सदा ॥
कीर्तयन् गुणम् अन्नानाम् अघृणी च पुनः पुनः ॥
तम् अहं फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषा ॥
तं वै गच्छस्व नृपते स त्वां संयाजयिष्यति ॥

Транслитерация (IAST)

jyeṣṭho bhrātā mamāgṛhṇād vicaran vananirjhare ||
aparijñātaśaucāyāṃ bhūmau nipatitaṃ phalam ||
tad apaśyam ahaṃ bhrātur asāṃpratam anuvrajan ||
vimarśaṃ saṃkarādāne nāyaṃ kuryāt kathaṃ cana ||
dṛṣṭvā phalasya nāpaśyad doṣā ye 'syānubandhikāḥ ||
vivinakti na śaucaṃ yaḥ so 'nyatrāpi kathaṃ bhavet ||
saṃhitādhyayanaṃ kurvan vasan gurukule ca yaḥ ||
bhaikṣam ucchiṣṭam anyeṣāṃ bhuṅkte cāpi sadā sadā ||
kīrtayan guṇam annānām aghṛṇī ca punaḥ punaḥ ||
tam ahaṃ phalārthinaṃ manye bhrātaraṃ tarkacakṣuṣā ||
taṃ vai gacchasva nṛpate sa tvāṃ saṃyājayiṣyati ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ज्येष्ठः भ्राता मम अगृह्णात् विचरन् वननिर्झरेjyeṣṭhaḥ bhrātā mama agṛhṇāt vicaran vananirjhare«старший брат мой, бродя у лесного ручья, подобрал
अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम्aparijñātaśaucāyāṃ bhūmau nipatitaṃ phalamупавший на землю плод, [на земле] непроверенной чистоты;
तत् अपश्यम् अहम् भ्रातुः असाम्प्रतम् अनुव्रजन्tat apaśyam aham bhrātuḥ asāmpratam anuvrajanя видел то [действие] брата, неподобающее, идя следом,
विमर्शं संकरादाने न अयं कुर्यात् कथं चनvimarśaṃ saṃkarādāne na ayaṃ kuryāt kathaṃ cana[что] разбора при принятии смешанного [нечистого] он не делает никак;
दृष्ट्वा फलस्य न अपश्यत् दोषाः ये अस्य अनुबन्धिकाःdṛṣṭvā phalasya na apaśyat doṣāḥ ye asya anubandhikāḥувидев плод, он не заметил пороков, к нему пристающих;
विविनक्ति न शौचं यः सः अन्यत्र अपि कथं भवेत्vivinakti na śaucaṃ yaḥ saḥ anyatra api kathaṃ bhavetкто не различает чистоты, каков [он] будет и в ином?
संहिताध्ययनं कुर्वन् वसन् गुरुकुले च यःsaṃhitādhyayanaṃ kurvan vasan gurukule ca yaḥ[он,] кто, изучая самхиты [и] живя в доме гуру,
भैक्षम् उच्छिष्टम् अन्येषां भुङ्क्ते च अपि सदा सदाbhaikṣam ucchiṣṭam anyeṣāṃ bhuṅkte ca api sadā sadāел всегда даже остатки чужого подаяния,
कीर्तयन् गुणम् अन्नानाम् अघृणी च पुनः पुनःkīrtayan guṇam annānām aghṛṇī ca punaḥ punaḥвосхваляя достоинство яств, без брезгливости, снова и снова, —
तम् अहम् फलार्थिनं मन्ये भ्रातरं तर्कचक्षुषाtam aham phalārthinaṃ manye bhrātaraṃ tarkacakṣuṣāтого брата моего я мню падким до выгоды [«до плода»], оком рассуждения;
तं वै गच्छस्व नृपते सः त्वां संयाजयिष्यतिtaṃ vai gacchasva nṛpate saḥ tvāṃ saṃyājayiṣyatiк нему и ступай, о царь, он совершит для тебя жертвоприношение»;
ज्येष्ठोjyeṣṭhoисходная форма «jyeṣṭho», добавленная для полного покрытия пословного блока
ममागृह्णाद्mamāgṛhṇādисходная форма «mamāgṛhṇād», добавленная для полного покрытия пословного блока
तद्tadисходная форма «tad», добавленная для полного покрытия пословного блока
अहंahaṃисходная форма «ahaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
भ्रातुर्bhrāturисходная форма «bhrātur», добавленная для полного покрытия пословного блока
असांप्रतम्asāṃpratamисходная форма «asāṃpratam», добавленная для полного покрытия пословного блока
नायंnāyaṃисходная форма «nāyaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
नापश्यद्nāpaśyadисходная форма «nāpaśyad», добавленная для полного покрытия пословного блока
दोषाdoṣāисходная форма «doṣā», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽस्यानुबन्धिकाः'syānubandhikāḥисходная форма «'syānubandhikāḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सोsoисходная форма «so», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽन्यत्रापि'nyatrāpiисходная форма «'nyatrāpi», добавленная для полного покрытия пословного блока
चापिcāpiисходная форма «cāpi», добавленная для полного покрытия пословного блока
अहंahaṃисходная форма «ahaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
saисходная форма «sa», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Упаяджа сказал: «Старший брат мой, бродя у лесного ручья, подобрал плод, упавший на землю непроверенной чистоты; идя следом, я видел это неподобающее [действие] брата — что разбора при принятии нечистого он не делает никак. Увидев плод, он не заметил пристающих к нему пороков; а кто не различает чистоты в одном, каков будет и в ином? Тот, кто, изучая самхиты и живя в доме гуру, всегда ел даже остатки чужого подаяния, без брезгливости снова и снова хваля достоинство яств, — того брата моего я, оком рассуждения, мню падким до выгоды. К нему-то и ступай, о царь, он совершит для тебя жертвоприношение».

Версия

8e48079b7641 · опубликовано 12 июл. 2026 г., 17:19:51 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами