Махабхарата
Сурабхи-упакхьяна-парва: притча о материнской жалости3.10.4–7
2821 / 15823
Махабхарата · 3.10.4–7
Деванагари

व्यास उवाच
वैचित्रवीर्य नृपते सत्यम् आह यथा भवान् ॥
दृढं वेद्मि परं पुत्रं परं पुत्रान् न विद्यते ॥
इन्द्रो ऽप्य् अश्रुनिपातेन सुरभ्या प्रतिबोधितः ॥
अन्यैः समृद्धैर् अप्य् अर्थैर् न सुताद् विद्यते परम् ॥
अत्र ते वर्तयिष्यामि महद् आख्यानम् उत्तमम् ॥
सुरभ्याश् चैव संवादम् इन्द्रस्य च विशां पते ॥
त्रिविष्टपगता राजन् सुरभिः प्रारुदत् किल ॥
गवां मात पुरा तात ताम् इन्द्रो ऽन्वकृपायत ॥

Транслитерация (IAST)

vyāsa uvāca
vaicitravīrya nṛpate satyam āha yathā bhavān ||
dṛḍhaṃ vedmi paraṃ putraṃ paraṃ putrān na vidyate ||
indro 'py aśrunipātena surabhyā pratibodhitaḥ ||
anyaiḥ samṛddhair apy arthair na sutād vidyate param ||
atra te vartayiṣyāmi mahad ākhyānam uttamam ||
surabhyāś caiva saṃvādam indrasya ca viśāṃ pate ||
triviṣṭapagatā rājan surabhiḥ prārudat kila ||
gavāṃ māta purā tāta tām indro 'nvakṛpāyata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
व्यास उवाचvyāsa uvācaВьяса сказал
वैचित्रवीर्य नृपतेvaicitravīrya nṛpateо царь, сын Вичитравирьи
सत्यम् आह यथा भवान्satyam āha yathā bhavānты сказал правду
दृढं वेद्मि परं पुत्रंdṛḍhaṃ vedmi paraṃ putraṃтвёрдо знаю: сын высшее
परं पुत्रात् न विद्यतेparaṃ putrāt na vidyateвыше сына ничего нет
इन्द्रः अपि अश्रुनिपातेनindraḥ api aśrunipātenaдаже Индра через падение слёз
सुरभ्या प्रतिबोधितःsurabhyā pratibodhitaḥСурабхи был вразумлён
अन्यैः समृद्धैः अपि अर्थैःanyaiḥ samṛddhaiḥ api arthaiḥдругими богатыми благами
न सुतात् विद्यते परम्na sutāt vidyate paramничто не выше сына
अत्र ते वर्तयिष्यामिatra te vartayiṣyāmiздесь я расскажу тебе
महत् आख्यानम् उत्तमम्mahat ākhyānam uttamamвеликое превосходное повествование
सुरभ्याः च एव संवादम्surabhyāḥ ca eva saṃvādamи разговор Сурабхи
इन्द्रस्य च विशां पतेindrasya ca viśāṃ pateи Индры, о владыка людей
त्रिविष्टपगता राजन्triviṣṭapagatā rājanнаходясь в Тривиштапе, о царь
सुरभिः प्रारुदत् किलsurabhiḥ prārudat kilaСурабхи, говорят, заплакала
गवां माता पुरा तातgavāṃ mātā purā tātaмать коров, некогда, дорогой
ताम् इन्द्रः अन्वकृपायतtām indraḥ anvakṛpāyataк ней Индра проникся состраданием
पुत्रान्putrānисходная форма «putrān», добавленная для полного покрытия пословного блока
इन्द्रोindroисходная форма «indro», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽप्य्'pyисходная форма «'py», добавленная для полного покрытия пословного блока
समृद्धैर्samṛddhairисходная форма «samṛddhair», добавленная для полного покрытия пословного блока
अप्य्apyисходная форма «apy», добавленная для полного покрытия пословного блока
अर्थैर्arthairисходная форма «arthair», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुताद्sutādисходная форма «sutād», добавленная для полного покрытия пословного блока
महद्mahadисходная форма «mahad», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुरभ्याश्surabhyāśисходная форма «surabhyāś», добавленная для полного покрытия пословного блока
चैवcaivaисходная форма «caiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
मातmātaисходная форма «māta», добавленная для полного покрытия пословного блока
इन्द्रोindroисходная форма «indro», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽन्वकृपायत'nvakṛpāyataисходная форма «'nvakṛpāyata», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

Вьяса сказал: «О царь, сын Вичитравирьи, ты сказал правду. Я твёрдо знаю: сын дорог, и нет ничего дороже сыновей. Даже Индра понял это по слезам Сурабхи; никакие другие богатые блага не выше сына. Здесь я расскажу тебе великое и прекрасное повествование — разговор Сурабхи и Индры. Некогда, о царь, Сурабхи, мать коров, находясь в Тривиштапе, заплакала; Индра сжалился над ней».

Версия

6b378c6d34b1 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:33:28 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами