Махабхарата
Ашваттхама убивает царя Пандью8.15.21-34
8722 / 15823
Махабхарата · 8.15.21-34
Деванагари

ततो नवापरांस् तीक्ष्णान् नाराचान् कङ्कवाससः ॥
गत्या दशम्या संयुक्तान् अश्वत्थामा व्यवासृजत् ॥
तेषां पञ्चाच्छिनत् पाण्ड्यः पञ्चभिर् निशितैः शरैः ॥
चत्वारो ऽभ्याहनन् वाहान् आशु ते व्यसवो ऽभवन् ॥
अथ द्रोणसुतस्येषूंस् तांश् छित्त्वा निशितैः शरैः ॥
धनुर्ज्यां विततां पाण्ड्यश् चिच्छेदादित्यवर्चसः ॥
विज्यं धनुर् अथाधिज्यं कृत्वा द्रौणिर् अमित्रहा ॥
ततः शरसहस्राणि प्रेषयाम् आस पाण्ड्यतः ॥
इषुसंबाधम् आकाशम् अकरोद् दिश एव च ॥
ततस् तान् अस्यतः सर्वान् द्रौणेर् बाणान् महात्मनः ॥
जानानो ऽप्य् अक्षयान् पाण्ड्यो ऽशातयत् पुरुषर्षभः ॥
प्रहितांस् तान् प्रयत्नेन छित्त्वा द्रौणेर् इषून् अरिः ॥
चक्ररक्षौ ततस् तस्य प्राणुदन् निशितैः शरैः ॥
अथारेर् लाघवं दृष्ट्वा मण्डलीकृतकार्मुकः ॥
प्रास्यद् द्रोणसुतो बाणान् वृष्टिं पूषानुजो यथा ॥
अष्टाव् अष्टगवान्य् ऊहुः शकटानि यद् आयुधम् ॥
अह्नस् तद् अष्टभागेन द्रौणिश् चिक्षेप मारिष ॥
तम् अन्तकम् इव क्रुद्धम् अन्तकालान्तकोपमम् ॥
ये ये ददृशिरे तत्र विसंज्ञाः प्रायशो ऽभवन् ॥
पर्जन्य इव घर्मान्ते वृष्ट्या साद्रिद्रुमां महीम् ॥
आचार्यपुत्रस् तां सेनां बाणवृष्ट्याभ्यवीवृषत् ॥
द्रौणिपर्जन्यमुक्तां तां बाणवृष्टिं सुदुःसहाम् ॥
वायव्यास्त्रेण स क्षिप्रं रुद्ध्वा पाण्ड्यानिलो ऽनदत् ॥
तस्य नानदतः केतुं चन्दनागुरुभूषितम् ॥
मलयप्रतिमं द्रौणिश् छित्त्वाश्वांश् चतुरो ऽहनत् ॥
सूतम् एकेषुणा हत्वा महाजलदनिस्वनम् ॥
धनुश् छित्त्वार्धचन्द्रेण व्यधमत् तिलशो रथम् ॥
अस्त्रैर् अस्त्राणि संवार्य छित्त्वा सर्वायुधानि च ॥
प्राप्तम् अप्य् अहितं द्रौणिर् न जघान रणेप्सया ॥

Транслитерация (IAST)

tato navāparāṃs tīkṣṇān nārācān kaṅkavāsasaḥ ||
gatyā daśamyā saṃyuktān aśvatthāmā vyavāsṛjat ||
teṣāṃ pañcācchinat pāṇḍyaḥ pañcabhir niśitaiḥ śaraiḥ ||
catvāro 'bhyāhanan vāhān āśu te vyasavo 'bhavan ||
atha droṇasutasyeṣūṃs tāṃś chittvā niśitaiḥ śaraiḥ ||
dhanurjyāṃ vitatāṃ pāṇḍyaś cicchedādityavarcasaḥ ||
vijyaṃ dhanur athādhijyaṃ kṛtvā drauṇir amitrahā ||
tataḥ śarasahasrāṇi preṣayām āsa pāṇḍyataḥ ||
iṣusaṃbādham ākāśam akarod diśa eva ca ||
tatas tān asyataḥ sarvān drauṇer bāṇān mahātmanaḥ ||
jānāno 'py akṣayān pāṇḍyo 'śātayat puruṣarṣabhaḥ ||
prahitāṃs tān prayatnena chittvā drauṇer iṣūn ariḥ ||
cakrarakṣau tatas tasya prāṇudan niśitaiḥ śaraiḥ ||
athārer lāghavaṃ dṛṣṭvā maṇḍalīkṛtakārmukaḥ ||
prāsyad droṇasuto bāṇān vṛṣṭiṃ pūṣānujo yathā ||
aṣṭāv aṣṭagavāny ūhuḥ śakaṭāni yad āyudham ||
ahnas tad aṣṭabhāgena drauṇiś cikṣepa māriṣa ||
tam antakam iva kruddham antakālāntakopamam ||
ye ye dadṛśire tatra visaṃjñāḥ prāyaśo 'bhavan ||
parjanya iva gharmānte vṛṣṭyā sādridrumāṃ mahīm ||
ācāryaputras tāṃ senāṃ bāṇavṛṣṭyābhyavīvṛṣat ||
drauṇiparjanyamuktāṃ tāṃ bāṇavṛṣṭiṃ suduḥsahām ||
vāyavyāstreṇa sa kṣipraṃ ruddhvā pāṇḍyānilo 'nadat ||
tasya nānadataḥ ketuṃ candanāgurubhūṣitam ||
malayapratimaṃ drauṇiś chittvāśvāṃś caturo 'hanat ||
sūtam ekeṣuṇā hatvā mahājaladanisvanam ||
dhanuś chittvārdhacandreṇa vyadhamat tilaśo ratham ||
astrair astrāṇi saṃvārya chittvā sarvāyudhāni ca ||
prāptam apy ahitaṃ drauṇir na jaghāna raṇepsayā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः नव अपरान् तीक्ष्णान्tataḥ nava aparān tīkṣṇānзатем девять других острых; потом ещё девять
नाराचान् कङ्कवाससःnārācān kaṅkavāsasaḥнарачей с перьями канки; оперённых стрел
गत्या दशम्या संयुक्तान्gatyā daśamyā saṃyuktānс десятой скоростью соединённых; предельно быстрых
अश्वत्थामा व्यवासृजत्aśvatthāmā vyavāsṛjatАшваттхама выпустил; Ашваттхама послал
तेषाम् पञ्च अच्छिनत् पाण्ड्यःteṣām pañca acchinat pāṇḍyaḥиз них пять отсёк Пандья; пять он перерубил
पञ्चभिः निशितैः शरैःpañcabhiḥ niśitaiḥ śaraiḥпятью острыми стрелами; пятью стрелами
चत्वारः अभ्याहनन् वाहान्catvāraḥ abhyāhanan vāhānчетыре поразили коней; четыре ударили коней
आशु ते व्यसवः अभवन्āśu te vyasavaḥ abhavanбыстро они стали безжизненными; кони пали
अथ द्रोणसुतस्य इषून्atha droṇasutasya iṣūnзатем сына Дроны стрелы; стрелы Драуни
तान् छित्त्वा निशितैः शरैःtān chittvā niśitaiḥ śaraiḥте рассекши острыми стрелами; перерубив их
धनुर्ज्याम् वितताम् पाण्ड्यःdhanurjyām vitatām pāṇḍyaḥнатянутую тетиву лука Пандья; тетиву его лука
चिच्छेद आदित्यवर्चसःciccheda ādityavarcasaḥотсек у солнцесияющего; срезал у сияющего
विज्यम् धनुः अथ आधिज्यम्vijyam dhanuḥ atha ādhijyamлук без тетивы затем с тетивой; снова натянув лук
कृत्वा द्रौणिः अमित्रहाkṛtvā drauṇiḥ amitrahāсделав, Драуни губитель врагов; Ашваттхама
ततः शरसहस्राणिtataḥ śarasahasrāṇiзатем тысячи стрел; после этого
प्रेषयाम् आस पाण्ड्यतःpreṣayām āsa pāṇḍyataḥпослал к Пандье; отправил на Пандью
इषुसंबाधम् आकाशम्iṣusaṃbādham ākāśamстрелами тесное небо; небо, забитое стрелами
अकरोत् दिशः एव चakarot diśaḥ eva caсделал и стороны также; и все стороны
ततः तान् अस्यतः सर्वान्tataḥ tān asyataḥ sarvānзатем те все выпускаемые; все летевшие
द्रौणेः बाणान् महात्मनःdrauṇeḥ bāṇān mahātmanaḥстрелы великого Драуни; стрелы Ашваттхамы
जानानः अपि अक्षयान् पाण्ड्यःjānānaḥ api akṣayān pāṇḍyaḥзная даже неисчерпаемыми, Пандья; понимая их бесконечность
अशातयत् पुरुषर्षभःaśātayat puruṣarṣabhaḥсбивал бык среди людей; великий герой срезал
प्रहितान् तान् प्रयत्नेनprahitān tān prayatnenaпосланные им старательно; с усилием пущенные
छित्त्वा द्रौणेः इषून् अरिःchittvā drauṇeḥ iṣūn ariḥрассекши стрелы Драуни, враг; разбив стрелы
चक्ररक्षौ ततः तस्यcakrarakṣau tataḥ tasyaзащитников колёс затем его; охрану колёс
प्राणुदत् निशितैः शरैःprāṇudat niśitaiḥ śaraiḥпрогнал острыми стрелами; отогнал стрелами
अथ अरेः लाघवम् दृष्ट्वाatha areḥ lāghavam dṛṣṭvāзатем врага ловкость увидев; видя быстроту
मण्डलीकृतकार्मुकःmaṇḍalīkṛtakārmukaḥс луком, сделанным кругом; изогнув лук кругом
प्रास्यत् द्रोणसुतः बाणान्prāsyat droṇasutaḥ bāṇānметал сын Дроны стрелы; Драуни бросал стрелы
वृष्टिम् पूषानुजः यथाvṛṣṭim pūṣānujaḥ yathāдождь как брат Пушана; как грозовое облако
अष्टौ अष्टगवानि ऊहुःaṣṭau aṣṭagavāni ūhuḥвосемь восьмибычьих везли; восемь повозок
शकटानि यत् आयुधम्śakaṭāni yat āyudhamповозок то оружие; его боезапас
अह्नः तद् अष्टभागेनahnaḥ tad aṣṭabhāgenaза восьмую часть дня это; за часть дня
द्रौणिः चिक्षेप मारिषdrauṇiḥ cikṣepa māriṣaДрауни выбросил, почтенный; израсходовал стрелами
तम् अन्तकम् इव क्रुद्धम्tam antakam iva kruddhamего как разгневанного Антаку; того, подобного смерти
अन्तकालान्तकोपमम्antakālāntakopamamподобного Антаке времени конца; как конец времени
ये ये ददृशिरे तत्रye ye dadṛśire tatraкто кто увидели там; все, кто видел
विसंज्ञाः प्रायशः अभवन्visaṃjñāḥ prāyaśaḥ abhavanбез чувств почти стали; почти теряли сознание
पर्जन्यः इव घर्मान्तेparjanyaḥ iva gharmānteкак дождевое облако в конце жары; как ливень
वृष्ट्या साद्रिद्रुमाम् महीम्vṛṣṭyā sādridrumām mahīmдождём землю с горами и деревьями; землю с лесами
आचार्यपुत्रः ताम् सेनाम्ācāryaputraḥ tām senāmсын учителя то войско; Ашваттхама войско
बाणवृष्ट्या अभ्यवीवृषत्bāṇavṛṣṭyā abhyavīvṛṣatдождём стрел осыпал; залил стрелами
द्रौणिपर्जन्यमुक्ताम् ताम्drauṇiparjanyamuktām tāmту, выпущенную Драуни-облаком; излитую Ашваттхамой
बाणवृष्टिम् सुदुःसहाम्bāṇavṛṣṭim suduḥsahāmстрельную ливень, трудновыносимый; нестерпимый дождь
वायव्यास्त्रेण सः क्षिप्रम्vāyavyāstreṇa saḥ kṣipramоружием Ваю он быстро; ветровой астрой
रुद्ध्वा पाण्ड्यानिलः अनदत्ruddhvā pāṇḍyānilaḥ anadatостановив, Пандья-ветер заревел; Пандья заревел
तस्य नानदतः केतुम्tasya nānadataḥ ketumего ревущего знамя; знамя кричавшего
चन्दनागुरुभूषितम्candanāgurubhūṣitamукрашенное сандалом и алоэ; благовонное
मलयप्रतिमम् द्रौणिःmalayapratimam drauṇiḥподобное Малае Драуни; Ашваттхама
छित्त्वा अश्वान् चतुरः अहनत्chittvā aśvān caturaḥ ahanatсрезав, четырёх коней убил; убил четырёх коней
सूतम् एकेषुणा हत्वाsūtam ekeṣuṇā hatvāвозницу одной стрелой убив; убив возницу
महाजलदनिस्वनम्mahājaladanisvanamс голосом великой тучи; громогласного
धनुः छित्त्वा अर्धचन्द्रेणdhanuḥ chittvā ardhacandreṇaлук рассекши полумесяцем; разрубив лук
व्यधमत् तिलशः रथम्vyadhamat tilaśaḥ rathamразбил в кунжутные части колесницу; раздробил ратху
अस्त्रैः अस्त्राणि संवार्यastraiḥ astrāṇi saṃvāryaастрами оружия отразив; отбив астры
छित्त्वा सर्वायुधानि चchittvā sarvāyudhāni caи все оружия отсекши; разрубив оружие
प्राप्तम् अपि अहितम् द्रौणिःprāptam api ahitam drauṇiḥдаже достигшего врага Драуни; врага уже близкого
न जघान रणेप्सयाna jaghāna raṇepsayāне убил из желания боя; пощадил ради боя
Литературный перевод

Затем Ашваттхама выпустил ещё девять острых нарачей с перьями канки, соединённых с предельной скоростью. Пандья пять из них отсёк пятью острыми стрелами, но четыре быстро поразили коней, и те пали без жизни. Потом Пандья острыми стрелами рассёк стрелы сына Дроны и срезал натянутую тетиву лука у сияющего, как солнце, противника. Драуни, губитель врагов, снова натянул лук и послал на Пандью тысячи стрел, заполнив ими небо и стороны света. Пандья, бык среди людей, хотя и знал, что стрелы великого Драуни неисчерпаемы, всё же сбивал их. Разрубив старательно пущенные стрелы Драуни, он острыми стрелами отогнал его защитников колёс. Увидев ловкость врага, сын Дроны изогнул лук в круг и стал метать стрелы, как ливневое облако. Оружие, которое везли восемь повозок, каждая запряжённая восемью быками, Драуни израсходовал за восьмую часть дня, о почтенный. Все, кто видел его, разгневанного как Антака и подобного смерти конца времён, почти теряли сознание. Как дождевое облако в конце жары заливает землю с горами и деревьями, так сын учителя залил то войско дождём стрел. Нестерпимый стрелный ливень, излитый Драуни-облаком, Пандья-ветер быстро остановил астрой Ваю и заревел. Тогда Драуни срезал его знамя, украшенное сандалом и алоэ, подобное горе Малая, убил четырёх коней, одной стрелой поразил громогласного возницу, полумесяцем рассёк лук и раздробил колесницу на мелкие части. Отразив астры астрами и разрубив всё оружие, Драуни всё же не убил врага, хотя тот уже был в его власти: он желал продолжения боя».

Версия

4a31fe7e4c6a · опубликовано 20 июн. 2026 г., 04:14:57 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами