Махабхарата
Улука, Шакуни, Крипа и Критаварман теснят Пандавов8.18.26-40
8735 / 15823
Махабхарата · 8.18.26-40
Деванагари

तस्य तीक्ष्णैर् महावेगैर् भल्लैः संनतपर्वभिः ॥
व्यहनत् कार्मुकं राजा तूणीरं चैव सर्वशः ॥
स च्छिन्नधन्वा समरे खड्गम् उद्यम्य नानदन् ॥
वैडूर्योत्पलवर्णाभं हस्तिदन्तमयत्सरुम् ॥
भ्राम्यमाणं ततस् तं तु विमलाम्ब्बरवर्चसम् ॥
कालोपमं ततो मेने सुतसोमस्य धीमतः ॥
सो ऽचरत् सहसा खड्गी मण्डलानि सहस्रशः ॥
चतुर्विंशन् महाराज शिक्षाबलसमन्वितः ॥
सौबलस् तु ततस् तस्य शरांश् चिक्षेप वीर्यवान् ॥
तान् आपतत एवाशु चिच्छेद परमासिना ॥
ततः क्रुद्धो महाराज सौबलः परवीरहा ॥
प्राहिणोत् सुतसोमस्य शरान् आशीविषोपमान् ॥
चिच्छेद तांश् च खड्गेन शिक्षया च बलेन च ॥
दर्शयंल् लाघवं युद्धे तार्क्ष्यवीर्यसमद्युतिः ॥
तस्य संचरतो राजन् मण्डलावर्तने तदा ॥
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन खड्गं चिच्छेद सुप्रभम् ॥
स च्छिन्नः सहसा भूमौ निपपात महान् असिः ॥
अवशस्य स्थितं हस्ते तं खड्गं सत्सरुं तदा ॥
छिन्नम् आज्ञाय निस्त्रिंशम् अवप्लुत्य पदानि षट् ॥
प्राविध्यत ततः शेषं सुतसोमो महारथः ॥
स च्छित्त्वा सगुणं चापं रणे तस्य महात्मनः ॥
पपात धरणीं तूर्णं स्वर्णवज्रविभूषितः ॥
सुतसोमस् ततो ऽगच्छच् छ्रुतकीर्तेर् महारथम् ॥
सौबलो ऽपि धनुर् गृह्य घोरम् अन्यत् सुदुःसहम् ॥
अभ्ययात् पाण्डवानीकं निघ्नञ् शत्रुगणान् बहून् ॥
तत्र नादो महान् आसीत् पाण्डवानां विशां पते ॥
सौबलं समरे दृष्ट्वा विचरन्तम् अभीतवत् ॥
तान्य् अनीकानि दृप्तानि शस्त्रवन्ति महान्ति च ॥
द्राव्यमाणान्य् अदृश्यन्त सौबलेन महात्मना ॥
यथा दैत्यचमूं राजन् देवराजो ममर्द ह ॥
तथैव पाण्डवीं सेनां सौबलेयो व्यनाशयत् ॥

Транслитерация (IAST)

tasya tīkṣṇair mahāvegair bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
vyahanat kārmukaṃ rājā tūṇīraṃ caiva sarvaśaḥ ||
sa cchinnadhanvā samare khaḍgam udyamya nānadan ||
vaiḍūryotpalavarṇābhaṃ hastidantamayatsarum ||
bhrāmyamāṇaṃ tatas taṃ tu vimalāmbbaravarcasam ||
kālopamaṃ tato mene sutasomasya dhīmataḥ ||
so 'carat sahasā khaḍgī maṇḍalāni sahasraśaḥ ||
caturviṃśan mahārāja śikṣābalasamanvitaḥ ||
saubalas tu tatas tasya śarāṃś cikṣepa vīryavān ||
tān āpatata evāśu ciccheda paramāsinā ||
tataḥ kruddho mahārāja saubalaḥ paravīrahā ||
prāhiṇot sutasomasya śarān āśīviṣopamān ||
ciccheda tāṃś ca khaḍgena śikṣayā ca balena ca ||
darśayaṃl lāghavaṃ yuddhe tārkṣyavīryasamadyutiḥ ||
tasya saṃcarato rājan maṇḍalāvartane tadā ||
kṣurapreṇa sutīkṣṇena khaḍgaṃ ciccheda suprabham ||
sa cchinnaḥ sahasā bhūmau nipapāta mahān asiḥ ||
avaśasya sthitaṃ haste taṃ khaḍgaṃ satsaruṃ tadā ||
chinnam ājñāya nistriṃśam avaplutya padāni ṣaṭ ||
prāvidhyata tataḥ śeṣaṃ sutasomo mahārathaḥ ||
sa cchittvā saguṇaṃ cāpaṃ raṇe tasya mahātmanaḥ ||
papāta dharaṇīṃ tūrṇaṃ svarṇavajravibhūṣitaḥ ||
sutasomas tato 'gacchac chrutakīrter mahāratham ||
saubalo 'pi dhanur gṛhya ghoram anyat suduḥsaham ||
abhyayāt pāṇḍavānīkaṃ nighnañ śatrugaṇān bahūn ||
tatra nādo mahān āsīt pāṇḍavānāṃ viśāṃ pate ||
saubalaṃ samare dṛṣṭvā vicarantam abhītavat ||
tāny anīkāni dṛptāni śastravanti mahānti ca ||
drāvyamāṇāny adṛśyanta saubalena mahātmanā ||
yathā daityacamūṃ rājan devarājo mamarda ha ||
tathaiva pāṇḍavīṃ senāṃ saubaleyo vyanāśayat ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तस्य तीक्ष्णैः महावेगैःtasya tīkṣṇaiḥ mahāvegaiḥего острыми, великоскорыми; быстрыми стрелами
भल्लैः संनतपर्वभिःbhallaiḥ saṃnataparvabhiḥбхаллами с согнутыми узлами; изогнутыми бхаллами
व्यहनत् कार्मुकम् राजाvyahanat kārmukam rājāразбил лук царь; Шакуни рассёк лук
तूणीरम् च एव सर्वशःtūṇīram ca eva sarvaśaḥи колчан полностью; и весь колчан
स छिन्नधन्वा समरेsa chinnadhanvā samareон с рассечённым луком в бою; оставшись без лука
खड्गम् उद्यम्य नानदन्khaḍgam udyamya nānadanмеч подняв, заревел; поднял меч
वैडूर्योत्पलवर्णाभम्vaiḍūryotpalavarṇābhamсияющий цветом вайдурьи и лотоса; сине-зелёный
हस्तिदन्तमयत्सरुम्hastidantamayatsarumс рукоятью из слоновой кости; слоновокостяной
भ्राम्यमाणम् ततः तम् तुbhrāmyamāṇam tataḥ tam tuвращаемый затем тот; тот вращающийся
विमलाम्बरवर्चसम्vimalāmbaravarcasamсияющий как чистое небо; чисто сияющий
कालोपमम् ततः मेनेkālopamam tataḥ meneподобным Кале тогда счёл; казался смертью
सुतसोमस्य धीमतःsutasomasya dhīmataḥмудрого Сутасомы; в руке Сутасомы
सः अचरत् सहसा खड्गीsaḥ acarat sahasā khaḍgīон двигался внезапно с мечом; мечник стремительно
मण्डलानि सहस्रशःmaṇḍalāni sahasraśaḥкруги тысячами; множество кругов
चतुर्विंशत् महाराजcaturviṃśat mahārājaдвадцать четыре, великий царь; двадцать четыре
शिक्षाबलसमन्वितःśikṣābalasamanvitaḥобучением и силой наделённый; с выучкой и силой
सौबलः तु ततः तस्यsaubalaḥ tu tataḥ tasyaСаубала же тогда его; Шакуни тогда
शरान् चिक्षेप वीर्यवान्śarān cikṣepa vīryavānстрелы бросал, доблестный; посылал стрелы
तान् आपततः एव आशुtān āpatataḥ eva āśuих налетающих же быстро; летевшие к нему
चिच्छेद परमासिनाciccheda paramāsināрассек лучшим мечом; разрубил мечом
ततः क्रुद्धः महाराजtataḥ kruddhaḥ mahārājaзатем разгневанный, великий царь; после этого
सौबलः परवीरहाsaubalaḥ paravīrahāСаубала, убийца героев врага; Шакуни
प्राहिणोत् सुतसोमस्यprāhiṇot sutasomasyaпослал Сутасоме; на Сутасому
शरान् आशीविषोपमान्śarān āśīviṣopamānстрелы, подобные ядовитым змеям; змееподобные стрелы
चिच्छेद तान् च खड्गेनciccheda tān ca khaḍgenaрассёк их мечом; разрубил их
शिक्षया च बलेन चśikṣayā ca balena caвыучкой и силой; мастерством и мощью
दर्शयन् लाघवम् युद्धेdarśayan lāghavam yuddheпоказывая лёгкость в бою; являя ловкость
तार्क्ष्यवीर्यसमद्युतिःtārkṣyavīryasamadyutiḥравный Гаруде силой и блеском; как Гаруда
तस्य संचरतः राजन्tasya saṃcarataḥ rājanего движущегося, царь; когда он двигался
मण्डलावर्तने तदाmaṇḍalāvartane tadāв круговом вращении тогда; в круговом ходе
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेनkṣurapreṇa sutīkṣṇenaкшурапрой очень острой; острейшей стрелой
खड्गम् चिच्छेद सुप्रभम्khaḍgam ciccheda suprabhamмеч рассёк прекрасносветлый; срезал сияющий меч
स छिन्नः सहसा भूमौsa chinnaḥ sahasā bhūmauон рассечённый внезапно на землю; срезанный меч
निपपात महान् असिःnipapāta mahān asiḥупал, великий меч; рухнул
अवशस्य स्थितम् हस्तेavaśasya sthitam hasteостаток, стоящий в руке; остаток рукояти
तम् खड्गम् सत्सरुम् तदाtam khaḍgam satsarum tadāтот меч с доброй рукоятью; меч с рукоятью
छिन्नम् आज्ञाय निस्त्रिंशम्chinnam ājñāya nistriṃśamрассечённым узнав меч; поняв, что меч срезан
अवप्लुत्य पदानि षट्avaplutya padāni ṣaṭотпрыгнув на шесть шагов; отскочив
प्राविध्यत ततः शेषम्prāvidhyata tataḥ śeṣamметнул затем остаток; бросил обломок
सुतसोमः महारथःsutasomaḥ mahārathaḥСутасома махаратха; великий воин
स छित्त्वा सगुणम् चापम्sa chittvā saguṇam cāpamон, рассекши с тетивой лук; обломок срезал лук
रणे तस्य महात्मनःraṇe tasya mahātmanaḥв бою его великого; у Шакуни
पपात धरणीम् तूर्णम्papāta dharaṇīm tūrṇamупал на землю быстро; рухнул вниз
स्वर्णवज्रविभूषितःsvarṇavajravibhūṣitaḥзолотом и алмазами украшенный; драгоценно украшенный
सुतसोमः ततः अगच्छत्sutasomaḥ tataḥ agacchatСутасома затем пошёл; после этого ушёл
श्रुतकीर्तेः महारथम्śrutakīrteḥ mahārathamк махаратхе Шрутакирти; к колеснице Шрутакирти
सौबलः अपि धनुर् गृह्यsaubalaḥ api dhanur gṛhyaСаубала также лук взяв; Шакуни взял лук
घोरम् अन्यत् सुदुःसहम्ghoram anyat suduḥsahamстрашный другой, трудновыносимый; другой грозный
अभ्ययात् पाण्डवानीकम्abhyayāt pāṇḍavānīkamпошёл на войско Пандавов; напал на строй Пандавов
निघ्नन् शत्रुगणान् बहून्nighnan śatrugaṇān bahūnубивая многие отряды врагов; сражая врагов
तत्र नादः महान् आसीत्tatra nādaḥ mahān āsītтам шум великий был; поднялся великий крик
पाण्डवानाम् विशाम् पतेpāṇḍavānām viśām pateу Пандавов, владыка людей; среди Пандавов
सौबलम् समरे दृष्ट्वाsaubalam samare dṛṣṭvāСаубалу в бою увидев; увидев Шакуни
विचरन्तम् अभीतवत्vicarantam abhītavatдвигающегося бесстрашно; бесстрашно разъезжающего
तानि अनीकानि दृप्तानिtāni anīkāni dṛptāniте гордые войска; эти надменные строи
शस्त्रवन्ति महान्ति चśastravanti mahānti caвооружённые и великие; большие с оружием
द्राव्यमाणानि अदृश्यन्तdrāvyamāṇāni adṛśyantaгонимыми виделись; казались обращёнными
सौबलेन महात्मनाsaubalena mahātmanāСаубалой великим; великим Шакуни
यथा दैत्यचमूम् राजन्yathā daityacamūm rājanкак войско дайтьев, царь; как асуров
देवराजः ममर्द हdevarājaḥ mamarda haцарь богов сокрушал; Индра сокрушал
तथा एव पाण्डवीम् सेनाम्tathā eva pāṇḍavīm senāmтак же войско Пандавов; точно так
सौबलेयः व्यनाशयत्saubaleyaḥ vyanāśayatСаубалей разрушал; Шакуни губил
Литературный перевод

Острыми, стремительными бхаллами с согнутыми узлами Шакуни полностью разбил лук и колчан Сутасомы. Оставшись в бою без лука, Сутасома поднял меч с рукоятью из слоновой кости, сияющий цветом вайдурьи и лотоса, и заревел. Вращаемый им, чисто сияющий меч мудрого Сутасомы казался подобным самой Кале. Мечник, наделённый выучкой и силой, стремительно исполнял тысячи круговых движений, двадцать четыре вида, о великий царь. Доблестный Саубала посылал в него стрелы, но он быстро рассекал лучшим мечом те стрелы, едва они налетали. Тогда разгневанный Саубала, убийца вражеских героев, послал в Сутасому стрелы, подобные ядовитым змеям. Тот рассёк их мечом, силой и выучкой, являя в бою лёгкость и сияние, равные Гаруде. Когда он двигался в круговом вращении, Шакуни острейшей кшурапрой срезал его прекрасносветлый меч. Великий меч, рассечённый, внезапно упал на землю; в руке осталась только рукоять. Поняв, что меч срезан, махаратха Сутасома отпрыгнул на шесть шагов и метнул оставшийся обломок. Этот драгоценно украшенный обломок, рассекши в бою лук великого Саубалы вместе с тетивой, быстро упал на землю. После этого Сутасома ушёл к колеснице Шрутакирти, а Саубала взял другой, страшный и трудновыносимый лук и напал на войско Пандавов, убивая многие отряды врагов. Среди Пандавов поднялся великий крик, о владыка людей, когда они увидели, как Саубала бесстрашно движется в бою. Эти гордые, великие и вооружённые строи были видны гонимыми великим Саубалой. Как царь богов сокрушал войско дайтьев, так Саубалей разрушал войско Пандавов».

Версия

e264831b3cbc · опубликовано 20 июн. 2026 г., 04:29:37 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами