Махабхарата
Карна выступает с Шальей и слышит его насмешки8.26.61-69
8784 / 15823
Махабхарата · 8.26.61-69
Деванагари

इति रणरभसस्य कत्थतस्; तद् उपनिशम्य वचः स मद्रराट् ॥
अवहसद् अवमन्य वीर्यवान्; प्रतिषिषिधे च जगाद चोत्तरम् ॥
विरम विरम कर्ण कत्थनाद्; अतिरभसो ऽस्यति चाप्य् अयुक्तवाक् ॥
क्व च हि नरवरो धनंजयः; क्व पुनर् इह त्वम् उपारमाबुध ॥
यदुसदनम् उपेन्द्रपालितं; त्रिदिवम् इवामरराजरक्षितम् ॥
प्रसभम् इह विलोक्य को हरेत्; पुरुषवरावरजाम् ऋते ऽर्जुनात् ॥
त्रिभुवनसृजम् ईश्वरेश्वरं; क इह पुमान् भवम् आह्वयेद् युधि ॥
मृगवधकलहे ऋते ऽर्जुनात्; सुरपतिवीर्यसमप्रभावतः ॥
असुरसुरमहोरगान् नरान्; गरुडपिशाचसयक्षराक्षसान् ॥
इषुभिर् अजयद् अग्निगौरवात्; स्वभिलषितं च हविर् ददौ जयः ॥
स्मरसि ननु यदा परैर् हृतः; स च धृतराष्ट्रसुतो विमोक्षितः ॥
दिनकरज नरोत्तमैर् यदा; मरुषु बहून् विनिहत्य तान् अरीन् ॥
प्रथमम् अपि पलायिते त्वयि; प्रियकलहा धृतराष्ट्रसूनवः ॥
स्मरसि ननु यदा प्रमोचिताः; खचरगणान् अवजित्य पाण्डवैः ॥
समुदितबलवाहनाः पुनः; पुरुषवरेण जिताः स्थ गोग्रहे ॥
सगुरुगुरुसुताः सभीष्मकाः; किम् उ न जितः स तदा त्वयार्जुनः ॥
इदम् अपरम् उपस्थितं पुनस्; तव निधनाय सुयुद्धम् अद्य वै ॥
यदि न रिपुभयात् पलायसे; समरगतो ऽद्य हतो ऽसि सूतज ॥

Транслитерация (IAST)

iti raṇarabhasasya katthatas; tad upaniśamya vacaḥ sa madrarāṭ ||
avahasad avamanya vīryavān; pratiṣiṣidhe ca jagāda cottaram ||
virama virama karṇa katthanād; atirabhaso 'syati cāpy ayuktavāk ||
kva ca hi naravaro dhanaṃjayaḥ; kva punar iha tvam upāramābudha ||
yadusadanam upendrapālitaṃ; tridivam ivāmararājarakṣitam ||
prasabham iha vilokya ko haret; puruṣavarāvarajām ṛte 'rjunāt ||
tribhuvanasṛjam īśvareśvaraṃ; ka iha pumān bhavam āhvayed yudhi ||
mṛgavadhakalahe ṛte 'rjunāt; surapativīryasamaprabhāvataḥ ||
asurasuramahoragān narān; garuḍapiśācasayakṣarākṣasān ||
iṣubhir ajayad agnigauravāt; svabhilaṣitaṃ ca havir dadau jayaḥ ||
smarasi nanu yadā parair hṛtaḥ; sa ca dhṛtarāṣṭrasuto vimokṣitaḥ ||
dinakaraja narottamair yadā; maruṣu bahūn vinihatya tān arīn ||
prathamam api palāyite tvayi; priyakalahā dhṛtarāṣṭrasūnavaḥ ||
smarasi nanu yadā pramocitāḥ; khacaragaṇān avajitya pāṇḍavaiḥ ||
samuditabalavāhanāḥ punaḥ; puruṣavareṇa jitāḥ stha gograhe ||
sagurugurusutāḥ sabhīṣmakāḥ; kim u na jitaḥ sa tadā tvayārjunaḥ ||
idam aparam upasthitaṃ punas; tava nidhanāya suyuddham adya vai ||
yadi na ripubhayāt palāyase; samaragato 'dya hato 'si sūtaja ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
इति रणरभसस्य कत्थतःiti raṇarabhasasya katthataḥтак военным пылом хвастающегося; услышав браваду
तत् उपनिशम्य वचःtat upaniśamya vacaḥту услышав речь; эти слова
सः मद्रराट्saḥ madrarāṭтот царь мадров; Шалья
अवहसत् अवमन्य वीर्यवान्avahasat avamanya vīryavānзасмеялся, презрев, доблестный; насмешливо отверг
प्रतिषिषिधे चpratiṣiṣidhe caи воспретил; возразил
जगाद च उत्तरम्jagāda ca uttaramи сказал ответ; ответил
विरम विरम कर्णvirama virama karṇaостановись, остановись, Карна; довольно, Карна
कत्थनात्katthanātот хвастовства; хвастаться
अतिरभसः असिatirabhasaḥ asiслишком стремителен ты; ты слишком горяч
अति च अपि अयुक्तवाक्ati ca api ayuktavākи также чрезмерно неуместносказующий; говоришь не к месту
क्व च हि नरवरःkva ca hi naravaraḥгде же лучший человек; где великий муж
धनंजयःdhanaṃjayaḥДхананджая; Арджуна
क्व पुनः इह त्वम्kva punaḥ iha tvamи где же здесь ты; а где ты
उपारम अबुधupārama abudhaпрекрати, неразумный; остановись
यदुसदनम् उपेन्द्रपालितम्yadusadanam upendrapālitamдом Яду, Упендрой защищённый; Двараку под Кришной
त्रिदिवम् इव अमरराजरक्षितम्tridivam iva amararājarakṣitamкак небо царём бессмертных защищённое; словно рай Индры
प्रसभम् इह विलोक्यprasabham iha vilokyaсилой здесь увидев; увидев открыто
कः हरेत्kaḥ haretкто похитил бы; кто увёл бы
पुरुषवरावरजाम्puruṣavarāvarajāmмладшую сестру лучшего мужа; Субхадру
ऋते अर्जुनात्ṛte arjunātкроме Арджуны; если не Арджуна
त्रिभुवनसृजम् ईश्वरेश्वरम्tribhuvanasṛjam īśvareśvaramсоздателя трёх миров, владыку владык; великого Шиву
कः इह पुमान्kaḥ iha pumānкакой здесь человек; кто из людей
भवम् आह्वयेत् युधिbhavam āhvayet yudhiБхаву вызвал бы на бой; сразился бы с Шивой
मृगवधकलहेmṛgavadhakalaheв ссоре из-за добычи зверя; в охотничьем споре
ऋते अर्जुनात्ṛte arjunātкроме Арджуны; если не Арджуна
सुरपतिवीर्यसमप्रभावतःsurapativīryasamaprabhāvataḥравного мощью владыке богов; Индре равного
असुरसुरमहोरगान् नरान्asurasuramahoragān narānасуров, богов, великих змеев, людей; разные существа
गरुडपिशाचसयक्षराक्षसान्garuḍapiśācasayakṣarākṣasānгаруд, пишачей, якшей, ракшасов; небесные сонмы
इषुभिः अजयत्iṣubhiḥ ajayatстрелами победил; покорил стрелами
अग्निगौरवात्agnigauravātради почитания Агни; чтя Агни
स्वभिलषितम् च हविः ददौ जयःsvabhilaṣitam ca haviḥ dadau jayaḥи желанную жертву дал Джая; Арджуна дал подношение
स्मरसि ननु यदाsmarasi nanu yadāпомнишь разве когда; разве не помнишь
परैः हृतःparaiḥ hṛtaḥврагами захвачен; пленён
सः च धृतराष्ट्रसुतःsaḥ ca dhṛtarāṣṭrasutaḥи тот сын Дхритараштры; Дурьодхана
विमोक्षितःvimokṣitaḥосвобождён; был спасён
दिनकरज नरोत्तमैः यदाdinakaraja narottamaiḥ yadāсын Солнца, лучшими людьми когда; о Карна
मरुषु बहून् विनिहत्यmaruṣu bahūn vinihatyaв пустынях многих убив; сразив врагов
तान् अरीन्tān arīnтех врагов; недругов
प्रथमम् अपि पलायिते त्वयिprathamam api palāyite tvayiещё сначала когда ты бежал; когда ты первым убежал
प्रियकलहा धृतराष्ट्रसूनवःpriyakalahā dhṛtarāṣṭrasūnavaḥлюбящие ссору сыновья Дхритараштры; Кауравы
स्मरसि ननु यदा प्रमोचिताःsmarasi nanu yadā pramocitāḥразве помнишь когда освобождены; были спасены
खचरगणान् अवजित्य पाण्डवैःkhacaragaṇān avajitya pāṇḍavaiḥнебесные сонмы победив Пандавами; после победы Пандавов
समुदितबलवाहनाः पुनःsamuditabalavāhanāḥ punaḥс собранной силой и повозками снова; всем войском
पुरुषवरेण जिताः स्थ गोग्रहेpuruṣavareṇa jitāḥ stha gograheлучшим мужем вы побеждены при похищении коров; в Вирате
सगुरुगुरुसुताः सभीष्मकाःsagurugurusutāḥ sabhīṣmakāḥс учителем, сыном учителя и Бхишмой; со всеми вождями
किम् उ न जितःkim u na jitaḥкак же не был побеждён; разве не был
सः तदा त्वया अर्जुनःsaḥ tadā tvayā arjunaḥтот тогда тобой Арджуна; Арджуна тобой
इदम् अपरम् उपस्थितम् पुनःidam aparam upasthitam punaḥэто другое снова наступило; вот ещё случай
तव निधनायtava nidhanāyaдля твоей гибели; к смерти твоей
सुयुद्धम् अद्य वैsuyuddham adya vaiдобрая битва сегодня воистину; решающий бой
यदि न रिपुभयात्yadi na ripubhayātесли не от страха врага; если не из страха
पलायसेpalāyaseубежишь; побежишь
समरगतः अद्यsamaragataḥ adyaв бой вошедший сегодня; вступив в битву
हतः असि सूतजhataḥ asi sūtajaубит ты, сын суты; ты погиб
Литературный перевод

Услышав эту речь Карны, хваставшегося в военном пылу, доблестный царь мадров насмешливо отверг её, возразил и сказал в ответ: «Перестань, перестань хвастаться, Карна. Ты слишком горяч и говоришь не к месту. Где великий Дхананджая, и где здесь ты? Остановись, неразумный. Кто, кроме Арджуны, смог бы открыто увезти младшую сестру лучшего из мужей из дома Яду, защищённого Упендрой, как небо защищено царём бессмертных? Кто из людей, кроме Арджуны, равного мощью владыке богов, вызвал бы на бой Бхаву, создателя трёх миров и владыку владык, в споре из-за охотничьей добычи? Ради почитания Агни Джая стрелами победил асуров, богов, великих змеев, людей, гаруд, пишачей, якшей и ракшасов и дал Агни желанную жертву. Разве ты не помнишь, сын Солнца, как сын Дхритараштры был пленён врагами и освобождён лучшими людьми, когда в пустынях были убиты многие недруги? Разве ты не помнишь, как, когда ты первым убежал, любящие ссору сыновья Дхритараштры были освобождены Пандавами после победы над небесными сонмами? И разве при похищении коров вы не были побеждены лучшим из мужей, хотя были со всем войском, повозками, учителем, сыном учителя и Бхишмой? Почему же тогда Арджуна не был побеждён тобой? Теперь для твоей гибели снова настала эта решающая битва. Если ты не убежишь от страха перед врагом, то, вступив сегодня в бой, ты будешь убит, сын суты».

Версия

17985f093de4 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 08:45:28 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами