Махабхарата
Крипа и Критаварман сдерживают Пандавов8.38.31-42
8852 / 15823
Махабхарата · 8.38.31-42
Деванагари

धृष्टद्युम्नं तु समरे संनिवार्य महाबलः ॥
कृतवर्माब्रवीद् धृष्टस् तिष्ठ तिष्ठेति पार्षतम् ॥
तद् अभूत् तुमुलं युद्धं वृष्णिपार्षतयो रणे ॥
आमिषार्थे यथा युद्धं श्येनयोर् गृद्धयोर् नृप ॥
धृष्टद्युम्नस् तु समरे हार्दिक्यं नवभिः शरैः ॥
आजघानोरसि क्रुद्धः पीडयन् हृदिकात्मजम् ॥
कृतवर्मा तु समरे पार्षतेन दृढाहतः ॥
पार्षतं सरथं साश्वं छादयाम् आस सायकैः ॥
सरथश् छादितो राजन् धृष्टद्युम्नो न दृश्यते ॥
मेघैर् इव परिच्छन्नो भास्करो जलदागमे ॥
विधूय तं बाणगणं शरैः कनकभूषणैः ॥
व्यरोचत रणे राजन् धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः ॥
ततस् तु पार्षतः क्रुद्धः शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम् ॥
कृतवर्माणम् आसाद्य व्यसृजत् पृतनापतिः ॥
ताम् आपतन्तीं सहसा शस्त्रवृष्टिं निरन्तराम् ॥
शरैर् अनेकसाहस्रैर् हार्दिक्यो व्यधमद् युधि ॥
दृष्ट्वा तु दारितां युद्धे शस्त्रवृष्टिं दुरुत्तराम् ॥
कृतवर्माणम् अभ्येत्य वारयाम् आस पार्षतः ॥
सारथिं चास्य तरसा प्राहिणोद् यमसादनम् ॥
भल्लेन शितधारेण स हतः प्रापतद् रथात् ॥
धृष्टद्युम्नस् तु बलवाञ् जित्वा शत्रुं महारथम् ॥
कौरवान् समरे तूर्णं वारयाम् आस सायकैः ॥
ततस् ते तावका योधा धृष्टद्युम्नम् उपाद्रवन् ॥
सिंहनादरवं कृत्वा ततो युद्धम् अवर्तत ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛṣṭadyumnaṃ tu samare saṃnivārya mahābalaḥ ||
kṛtavarmābravīd dhṛṣṭas tiṣṭha tiṣṭheti pārṣatam ||
tad abhūt tumulaṃ yuddhaṃ vṛṣṇipārṣatayo raṇe ||
āmiṣārthe yathā yuddhaṃ śyenayor gṛddhayor nṛpa ||
dhṛṣṭadyumnas tu samare hārdikyaṃ navabhiḥ śaraiḥ ||
ājaghānorasi kruddhaḥ pīḍayan hṛdikātmajam ||
kṛtavarmā tu samare pārṣatena dṛḍhāhataḥ ||
pārṣataṃ sarathaṃ sāśvaṃ chādayām āsa sāyakaiḥ ||
sarathaś chādito rājan dhṛṣṭadyumno na dṛśyate ||
meghair iva paricchanno bhāskaro jaladāgame ||
vidhūya taṃ bāṇagaṇaṃ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ||
vyarocata raṇe rājan dhṛṣṭadyumnaḥ kṛtavraṇaḥ ||
tatas tu pārṣataḥ kruddhaḥ śastravṛṣṭiṃ sudāruṇām ||
kṛtavarmāṇam āsādya vyasṛjat pṛtanāpatiḥ ||
tām āpatantīṃ sahasā śastravṛṣṭiṃ nirantarām ||
śarair anekasāhasrair hārdikyo vyadhamad yudhi ||
dṛṣṭvā tu dāritāṃ yuddhe śastravṛṣṭiṃ duruttarām ||
kṛtavarmāṇam abhyetya vārayām āsa pārṣataḥ ||
sārathiṃ cāsya tarasā prāhiṇod yamasādanam ||
bhallena śitadhāreṇa sa hataḥ prāpatad rathāt ||
dhṛṣṭadyumnas tu balavāñ jitvā śatruṃ mahāratham ||
kauravān samare tūrṇaṃ vārayām āsa sāyakaiḥ ||
tatas te tāvakā yodhā dhṛṣṭadyumnam upādravan ||
siṃhanādaravaṃ kṛtvā tato yuddham avartata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
धृष्टद्युम्नं तु समरेdhṛṣṭadyumnaṃ tu samareДхриштадьюмну же в бою; Дхриштадьюмну
संनिवार्य महाबलःsaṃnivārya mahābalaḥостановив великосильный; сдержав
कृतवर्मा अब्रवीत् धृष्टःkṛtavarmā abravīt dhṛṣṭaḥКритаварман сказал дерзко; Критаварман
तिष्ठ तिष्ठ इति पार्षतम्tiṣṭha tiṣṭha iti pārṣatamстой, стой, так Паршате; стой
तत् अभूत् तुमुलं युद्धंtat abhūt tumulaṃ yuddhaṃто было шумное сражение; началась схватка
वृष्णिपार्षतयोः रणेvṛṣṇipārṣatayoḥ raṇeВришни и Паршаты в бою; Критавармана и Дхриштадьюмны
आमिषार्थे यथा युद्धंāmiṣārthe yathā yuddhaṃкак бой за мясо; ради добычи
श्येनयोः गृध्रयोः नृपśyenayoḥ gṛdhrayoḥ nṛpaдвух соколов и двух грифов, царь; птиц-хищников
धृष्टद्युम्नः तु समरेdhṛṣṭadyumnaḥ tu samareДхриштадьюмна же в бою; Дхриштадьюмна
हार्दिक्यं नवभिः शरैःhārdikyaṃ navabhiḥ śaraiḥХардикью девятью стрелами; Критавармана
आजघान उरसि क्रुद्धःājaghāna urasi kruddhaḥударил в грудь разгневанный; поразил
पीडयन् हृदिकात्मजम्pīḍayan hṛdikātmajamтесня сына Хридики; муча его
कृतवर्मा तु समरेkṛtavarmā tu samareКритаварман же в бою; Критаварман
पार्षतेन दृढ आहतःpārṣatena dṛḍha āhataḥПаршатой крепко поражённый; сильно раненый
पार्षतं सरथम् साश्वम्pārṣataṃ saratham sāśvamПаршату с колесницей и конями; Дхриштадьюмну
छादयाम् आस सायकैःchādayām āsa sāyakaiḥпокрыл стрелами; осыпал
सरथः छादितः राजन्sarathaḥ chāditaḥ rājanс колесницей покрытый, царь; покрытый стрелами
धृष्टद्युम्नः न दृश्यतेdhṛṣṭadyumnaḥ na dṛśyateДхриштадьюмна не виден; исчез из виду
मेघैः इव परिच्छन्नःmeghaiḥ iva paricchannaḥкак облаками закрытый; закрытый облаками
भास्करः जलदागमेbhāskaraḥ jaladāgameсолнце в приход дождей; солнце в сезон дождей
विधूय तं बाणगणंvidhūya taṃ bāṇagaṇaṃстряхнув то множество стрел; разбив стрелы
शरैः कनकभूषणैःśaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥстрелами золотоукрашенными; золотыми стрелами
व्यरोचत रणे राजन्vyarocata raṇe rājanзасиял в бою, царь; засиял
धृष्टद्युम्नः कृतव्रणःdhṛṣṭadyumnaḥ kṛtavraṇaḥДхриштадьюмна с нанесёнными ранами; раненый
ततः तु पार्षतः क्रुद्धःtataḥ tu pārṣataḥ kruddhaḥзатем же Паршата разгневанный; Дхриштадьюмна
शस्त्रवृष्टिं सुदारुणाम्śastravṛṣṭiṃ sudāruṇāmдождь оружий очень страшный; страшный ливень
कृतवर्माणम् आसाद्यkṛtavarmāṇam āsādyaКритавармана достигнув; на Критавармана
व्यसृजत् पृतनापतिःvyasṛjat pṛtanāpatiḥвыпустил военачальник; обрушил
ताम् आपतन्तीं सहसाtām āpatantīṃ sahasāеё налетающую внезапно; обрушившуюся
शस्त्रवृष्टिं निरन्तराम्śastravṛṣṭiṃ nirantarāmдождь оружий непрерывный; непрерывный ливень
शरैः अनेकसाहस्रैःśaraiḥ anekasāhasraiḥстрелами многотысячными; тысячами стрел
हार्दिक्यः व्यधमत् युधिhārdikyaḥ vyadhamat yudhiХардикья разбил в бою; Критаварман рассеял
दृष्ट्वा तु दारितां युद्धेdṛṣṭvā tu dāritāṃ yuddheувидев же разбитой в бою; видя рассеянной
शस्त्रवृष्टिं दुरुत्तराम्śastravṛṣṭiṃ duruttarāmдождь оружий труднопреодолимый; страшный ливень
कृतवर्माणम् अभ्येत्यkṛtavarmāṇam abhyetyaк Критаварману подойдя; атаковав
वारयाम् आस पार्षतःvārayām āsa pārṣataḥостановил Паршата; Дхриштадьюмна
सारथिं च अस्य तरसाsārathiṃ ca asya tarasāи возницу его силой; возницу
प्राहिणोत् यमसादनम्prāhiṇot yamasādanamпослал в обитель Ямы; убил
भल्लेन शितधारेणbhallena śitadhāreṇaбхаллой с острым лезвием; острой стрелой
स हतः प्रापतत् रथात्sa hataḥ prāpatat rathātон убитый упал с колесницы; пал
धृष्टद्युम्नः तु बलवान्dhṛṣṭadyumnaḥ tu balavānДхриштадьюмна же сильный; могучий
जित्वा शत्रुं महारथम्jitvā śatruṃ mahārathamпобедив врага махаратху; победив
कौरवान् समरे तूर्णंkauravān samare tūrṇaṃКауравов в бою быстро; Кауравов
वारयाम् आस सायकैःvārayām āsa sāyakaiḥостановил стрелами; сдержал
ततः ते तावका योधाःtataḥ te tāvakā yodhāḥзатем те твои воины; твои воины
धृष्टद्युम्नम् उपाद्रवन्dhṛṣṭadyumnam upādravanна Дхриштадьюмну напали; бросились
सिंहनादरवं कृत्वाsiṃhanādaravaṃ kṛtvāльвиный рёв сделав; издав клич
ततः युद्धम् अवर्ततtataḥ yuddham avartataзатем битва началась; бой продолжился
Литературный перевод

Великосильный Критаварман остановил Дхриштадьюмну в бою и дерзко сказал Паршате: «Стой! Стой!» Тогда между Вришни и Паршатой возникла шумная битва, царь, как бой соколов и грифов за мясо. Разгневанный Дхриштадьюмна в бою девятью стрелами ударил Хардикью в грудь, тесня сына Хридики. Критаварман, сильно поражённый Паршатой, покрыл стрелами Дхриштадьюмну вместе с колесницей и конями. Покрытый вместе с колесницей, Дхриштадьюмна не был виден, как солнце, закрытое облаками в сезон дождей. Стряхнув это множество стрел золотоукрашенными стрелами, раненый Дхриштадьюмна засиял в бою. Затем разгневанный Паршата, военачальник, достиг Критавармана и выпустил очень страшный дождь оружий. Хардикья в бою тысячами стрел разбил этот непрерывный ливень оружий, внезапно налетевший на него. Увидев, что труднопреодолимый дождь оружий рассеян, Паршата подошёл к Критаварману и остановил его. Он силой послал его возницу в обитель Ямы: убитый острой бхаллой, тот упал с колесницы. Могучий Дхриштадьюмна, победив вражеского махаратху, быстро стал сдерживать Кауравов стрелами. Тогда твои воины, издав львиный рёв, бросились на Дхриштадьюмну, и битва продолжилась».

Версия

1ec39c72b5ee · опубликовано 20 июн. 2026 г., 06:06:50 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами