Махабхарата
Кришна направляет Арджуну против Карны8.60.1-10
8974 / 15823
Махабхарата · 8.60.1-10
Деванагари

संजय उवाच
ततः कर्णः कुरुषु प्रद्रुतेषु; वरूथिना श्वेतहयेन राजन् ॥
पाञ्चालपुत्रान् व्यधमत् सूतपुत्रो; महेषुभिर् वात इवाभ्रसंघान् ॥
सूतं रथाद् अञ्जलिकेन पात्य; जघान चाश्वाञ् जनमेजयस्य ॥
शतानीकं सुतसोमं च भल्लैर्; अवाकिरद् धनुषी चाप्य् अकृन्तत् ॥
धृष्टद्युम्नं निर्बिभेदाथ षड्भिर्; जघान चाश्वं दक्षिणं तस्य संख्ये ॥
हत्वा चाश्वान् सात्यकेः सूतपुत्रः; कैकेयपुत्रं न्यवधीद् विशोकम् ॥
तम् अभ्यधावन् निहते कुमारे; कैकेयसेनापतिर् उग्रधन्वा ॥
शरैर् विभिन्नं भृशम् उग्रवेगैः; कर्णात्मजं सो ऽभ्यहनत् सुषेणम् ॥
तस्यार्धचन्द्रैस् त्रिभिर् उच्चकर्त; प्रसह्य बाहू च शिरश् च कर्णः ॥
स स्यन्दनाद् गाम् अपतद् गतासुः; परश्वधैः शाल इवावरुग्णः ॥
हताश्वम् अञ्जोगतिभिः सुषेणः; शिनिप्रवीरं निशितैः पृषत्कैः ॥
प्रच्छाद्य नृत्यन्न् इव सौतिपुत्रः; शैनेयबाणाभिहतः पपात ॥
पुत्रे हते क्रोधपरीतचेताः; कर्णः शिनीनाम् ऋषभं जिघांसुः ॥
हतो ऽसि शैनेय इति ब्रुवन् स; व्यवासृजद् बाणम् अमित्रसाहम् ॥
स तस्य चिच्छेद शरं शिखण्डी; त्रिभिस् त्रिभिश् च प्रतुतोद कर्णम् ॥
शिखण्डिनः कार्मुकं स ध्वजं च; च्छित्त्वा शराभ्याम् अहनत् सुजातम् ॥
शिखण्डिनं षड्भिर् अविध्यद् उग्रो; दान्तो धार्ष्टद्युम्नशिरश् चकर्त ॥
अथाभिनत् सुतसोमं शरेण; स संशितेनाधिरथिर् महात्मा ॥
अथाक्रन्दे तुमुले वर्तमाने; धार्ष्टद्युम्ने निहते तत्र कृष्णः ॥
अपाञ्चाल्यं क्रियते याहि पार्थ; कर्णं जहीत्य् अब्रवीद् राजसिंह ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
tataḥ karṇaḥ kuruṣu pradruteṣu; varūthinā śvetahayena rājan ||
pāñcālaputrān vyadhamat sūtaputro; maheṣubhir vāta ivābhrasaṃghān ||
sūtaṃ rathād añjalikena pātya; jaghāna cāśvāñ janamejayasya ||
śatānīkaṃ sutasomaṃ ca bhallair; avākirad dhanuṣī cāpy akṛntat ||
dhṛṣṭadyumnaṃ nirbibhedātha ṣaḍbhir; jaghāna cāśvaṃ dakṣiṇaṃ tasya saṃkhye ||
hatvā cāśvān sātyakeḥ sūtaputraḥ; kaikeyaputraṃ nyavadhīd viśokam ||
tam abhyadhāvan nihate kumāre; kaikeyasenāpatir ugradhanvā ||
śarair vibhinnaṃ bhṛśam ugravegaiḥ; karṇātmajaṃ so 'bhyahanat suṣeṇam ||
tasyārdhacandrais tribhir uccakarta; prasahya bāhū ca śiraś ca karṇaḥ ||
sa syandanād gām apatad gatāsuḥ; paraśvadhaiḥ śāla ivāvarugṇaḥ ||
hatāśvam añjogatibhiḥ suṣeṇaḥ; śinipravīraṃ niśitaiḥ pṛṣatkaiḥ ||
pracchādya nṛtyann iva sautiputraḥ; śaineyabāṇābhihataḥ papāta ||
putre hate krodhaparītacetāḥ; karṇaḥ śinīnām ṛṣabhaṃ jighāṃsuḥ ||
hato 'si śaineya iti bruvan sa; vyavāsṛjad bāṇam amitrasāham ||
sa tasya ciccheda śaraṃ śikhaṇḍī; tribhis tribhiś ca pratutoda karṇam ||
śikhaṇḍinaḥ kārmukaṃ sa dhvajaṃ ca; cchittvā śarābhyām ahanat sujātam ||
śikhaṇḍinaṃ ṣaḍbhir avidhyad ugro; dānto dhārṣṭadyumnaśiraś cakarta ||
athābhinat sutasomaṃ śareṇa; sa saṃśitenādhirathir mahātmā ||
athākrande tumule vartamāne; dhārṣṭadyumne nihate tatra kṛṣṇaḥ ||
apāñcālyaṃ kriyate yāhi pārtha; karṇaṃ jahīty abravīd rājasiṃha ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
ततः कर्णःtataḥ karṇaḥзатем Карна; после этого Карна
कुरुषु प्रद्रुतेषुkuruṣu pradruteṣuкогда Куру разбежались; при бегстве Куру
वरूथिना श्वेतहयेन राजन्varūthinā śvetahayena rājanс защитной колесницей и белыми конями, царь; на белоконной ратхе
पाञ्चालपुत्रान् व्यधमत्pāñcālaputrān vyadhamatсыновей Панчалы разметал; разбивал Панчалов
सूतपुत्रः महेषुभिःsūtaputraḥ maheṣubhiḥсын возницы великими стрелами; Карна стрелами
वातः इव अभ्रसंघान्vātaḥ iva abhrasaṃghānкак ветер скопления облаков; как ветер тучи
सूतम् रथात् अञ्जलिकेन पात्यsūtam rathāt añjalikena pātyaвозницу с колесницы анджаликой сбив; сбив возницу стрелой
जघान च अश्वान् जनमेजयस्यjaghāna ca aśvān janamejayasyaи убил коней Джанамеджаи; и коней Джанамеджая
शतानीकम् सुतसोमम् चśatānīkam sutasomam caШатаника и Сутасому; Шатаника, Сутасому
भल्लैः अवाकिरत्bhallaiḥ avākiratбхаллами осыпал; осыпал стрелами
धनुषी च अपि अकृन्तत्dhanuṣī ca api akṛntatи луки также срезал; и луки отсёк
धृष्टद्युम्नम् निर्बिभेद अथdhṛṣṭadyumnam nirbibheda athaДхриштадьюмну пронзил затем; затем пронзил Дхриштадьюмну
षड्भिःṣaḍbhiḥшестью; шестью стрелами
जघान च अश्वम् दक्षिणम्jaghāna ca aśvam dakṣiṇamи убил коня правого; сразил правого коня
तस्य संख्येtasya saṃkhyeего в бою; у него в сражении
हत्वा च अश्वान् सात्यकेःhatvā ca aśvān sātyakeḥи убив коней Сатьяки; сразив коней Сатьяки
सूतपुत्रःsūtaputraḥсын возницы; Карна
कैकेयपुत्रम् न्यवधीत्kaikeyaputram nyavadhītсына Кекая убил; сразил царевича Кекая
विशोकम्viśokamВишоку; Вишоку
तम् अभ्यधावन्tam abhyadhāvanна него побежал; к нему бросился
निहते कुमारेnihate kumāreкогда юноша убит; после гибели юноши
कैकेयसेनापतिःkaikeyasenāpatiḥвоеначальник Кекаев; полководец Кекаев
उग्रधन्वाugradhanvāс грозным луком; грознолучный
शरैः विभिन्नं भृशम्śaraiḥ vibhinnaṃ bhṛśamстрелами сильно пронзённого; сильно израненного
उग्रवेगैःugravegaiḥстрашной скорости; быстрыми
कर्णात्मजम्karṇātmajamсына Карны; Карнова сына
सः अभ्यहनत् सुषेणम्saḥ abhyahanat suṣeṇamон поразил Сушену; ударил Сушену
तस्य अर्धचन्द्रैः त्रिभिःtasya ardhacandraiḥ tribhiḥего тремя полумесяцами; тремя ардхачандрами
उच्चकर्त प्रसह्यuccakarta prasahyaотсек силой; насильно отсёк
बाहू च शिरः च कर्णःbāhū ca śiraḥ ca karṇaḥруки и голову Карна; Карна руки и голову
सः स्यन्दनात् गाम् अपतात्saḥ syandanāt gām apatātон с колесницы на землю упал; он пал с ратхи
गतासुःgatāsuḥс ушедшей жизнью; без жизни
परश्वधैः शालः इव अवरुग्णःparaśvadhaiḥ śālaḥ iva avarugṇaḥкак шала, топорами срубленная; словно дерево от топоров
हताश्वम् अञ्जोगतिभिःhatāśvam añjogatibhiḥс убитыми конями, прямолетящими; после убийства коней
सुषेणःsuṣeṇaḥСушена; Сушена
शिनिप्रवीरम्śinipravīramгероя Шини; Сатьяки
निशितैः पृषत्कैःniśitaiḥ pṛṣatkaiḥострыми пёстрыми стрелами; острыми стрелами
प्रच्छाद्य नृत्यन् इवpracchādya nṛtyan ivaпокрыв, словно танцуя; осыпал как танцуя
सौतिपुत्रःsautiputraḥсын Саути; сын Карны
शैनेयबाणाभिहतः पपातśaineyabāṇābhihataḥ papātaстрелами Шайнеи поражённый упал; сражённый Сатьяки пал
पुत्रे हतेputre hateкогда сын убит; после гибели сына
क्रोधपरीतचेताः कर्णःkrodhaparītacetāḥ karṇaḥКарна с умом охваченным гневом; Карна в ярости
शिनीनाम् ऋषभम् जिघांसुःśinīnām ṛṣabham jighāṃsuḥбыка Шини желая убить; желая убить Сатьяки
हतः असि शैनेय इति ब्रुवन्hataḥ asi śaineya iti bruvanты убит, Шайнея, так говоря; говоря: ты мёртв
सः व्यवासृजत् बाणम्saḥ vyavāsṛjat bāṇamон выпустил стрелу; пустил стрелу
अमित्रसाहम्amitrasāhamврагов одолевающую; побеждающую врагов
सः तस्य चिच्छेद शरम्saḥ tasya ciccheda śaramон его стрелу рассёк; он срезал стрелу
शिखण्डीśikhaṇḍīШикханди; Шикханди
त्रिभिः त्रिभिः चtribhiḥ tribhiḥ caи тремя, тремя; и по три
प्रतुतोद कर्णम्pratutoda karṇamуколол Карну; пронзил Карну
शिखण्डिनः कार्मुकम्śikhaṇḍinaḥ kārmukamШикханди лук; лук Шикханди
सः ध्वजम् चsaḥ dhvajam caон и знамя; и стяг
छित्त्वा शराभ्याम्chittvā śarābhyāmсрезав двумя стрелами; двумя стрелами
अहनत् सुजातम्ahanat sujātamпоразил Суджату; сразил Суджату
शिखण्डिनम् षड्भिः अविध्यत्śikhaṇḍinam ṣaḍbhiḥ avidhyatШикханди шестью пронзил; пронзил Шикханди
उग्रःugraḥгрозный; свирепый
दान्तः धार्ष्टद्युम्नशिरः चकर्तdāntaḥ dhārṣṭadyumnaśiraḥ cakartaДанта голову Дхарштадьюмны отсёк; срезал голову Данты
अथ अभिनत् सुतसोमम्atha abhinat sutasomamзатем поразил Сутасому; потом ударил Сутасому
शरेण संशितेनśareṇa saṃśitenaстрелой острой; заострённой стрелой
अधिरथिः महात्माadhirathiḥ mahātmāсын Адхиратхи великодушный; великий Карна
अथ आक्रन्दे तुमुलेatha ākrande tumuleзатем при крике бурном; когда поднялся вопль
वर्तमानेvartamāneпроисходящем; в разгаре
धार्ष्टद्युम्ने निहतेdhārṣṭadyumne nihateкогда Дхарштадьюмна убит; после гибели героя
तत्र कृष्णःtatra kṛṣṇaḥтам Кришна; тогда Кришна
अपाञ्चाल्यम् क्रियतेapāñcālyam kriyateбез Панчалов делается; Панчалы истребляются
याहि पार्थyāhi pārthaезжай, Партха; иди, Арджуна
कर्णम् जहि इति अब्रवीत्karṇam jahi iti abravītКарну убей, так сказал; срази Карну
राजसिंहrājasiṃhaлев царей; о лев царей
Литературный перевод

Санджая сказал: «Когда Куру разбежались, Карна, сын возницы, на белоконной колеснице, о царь, великими стрелами разметал сыновей Панчалы, как ветер разметает скопления облаков. Анжаликой он сбил с колесницы возницу Джанамеджая и убил его коней; Шатаника и Сутасому осыпал бхаллами и срезал им луки. Затем он шестью стрелами пронзил Дхриштадьюмну и в бою убил его правого коня; сразив коней Сатьяки, сын возницы убил Вишоку, сына Кекая. Когда этот юноша был убит, грозный лучник, военачальник Кекаев, бросился на Карну и быстрыми стрелами ударил Сушену, сына Карны, уже сильно израненного. Но Карна силой отсёк ему тремя полумесяцами руки и голову; тот безжизненно упал с колесницы на землю, словно дерево шала, срубленное топорами. Сушена, после того как его кони были убиты, острыми стрелами покрыл героя Шини, словно танцуя; но, поражённый стрелами Шайнеи, сын Карны пал. После гибели сына Карна, охваченный гневом, желая убить быка среди Шини, выпустил стрелу, побеждающую врагов, говоря: “Ты убит, Шайнея!” Но Шикханди рассёк эту стрелу и трижды по три стрелы пронзил Карну. Карна срезал лук и знамя Шикханди двумя стрелами и сразил Суджату; грозный воин шестью стрелами пронзил Шикханди, отсёк голову Данты, связанного с Дхриштадьюмной, и острой стрелой поразил Сутасому. Когда там поднялся бурный крик после гибели Дхарштадьюмны, Кришна сказал: “Панчалы истребляются. Езжай, Партха, убей Карну, лев среди царей”».

Версия

ffdb3342c2ce · опубликовано 20 июн. 2026 г., 08:04:40 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами