Махабхарата
Гандхари проклинает Кришну11.25.1-12
9948 / 15823
Махабхарата · 11.25.1-12
Деванагари

गान्धार्य् उवाच
काम्बोजं पश्य दुर्धर्षं काम्बोजास्तरणोचितम् ॥
शयानम् ऋषभस्कन्धं हतं पांसुशु माधव ॥
यस्य क्षतजसंदिग्धौ बाहू चन्दनरूषितौ ॥
अवेक्ष्य कृपणं भार्या विलपत्य् अतिदुःखिता ॥
इमौ तौ परिघप्रख्यौ बाहू शुभतलाङ्गुली ॥
ययोर् विवरम् आपन्नां न रतिर् मां पुराजहत् ॥
कां गतिं नु गमिष्यामि त्वया हीना जनेश्वर ॥
दूरबन्धुर् अनाथेव अतीव मधुरस्वरा ॥
आतपे क्लाम्यमानानां विविधानाम् इव स्रजाम् ॥
क्लान्तानाम् अपि नारीणां न श्रीर् जहति वै तनुम् ॥
शयानम् अभितः शूरं कालिङ्गं मधुसूदन ॥
पश्य दीप्ताङ्गदयुगप्रतिबद्धमहाभुजम् ॥
मागधानाम् अधिपतिं जयत्सेनं जनार्दन ॥
परिवार्य प्ररुदिता मागध्यः पश्य योषितः ॥
आसाम् आयतनेत्राणां सुस्वराणां जनार्दन ॥
मनःश्रुतिहरो नादो मनो मोहयतीव मे ॥
प्रकीर्णसर्वाभरणा रुदन्त्यः शोककर्शिताः ॥
स्वास्तीर्णशयनोपेता मागध्यः शेरते भुवि ॥
कोसलानाम् अधिपतिं राजपुत्रं बृहद्बलम् ॥
भर्तारं परिवार्यैताः पृथक् प्ररुदिताः स्त्रियः ॥
अस्य गात्रगतान् बाणान् कार्ष्णिबाहुबलार्पितान् ॥
उद्धरन्त्य् असुखाविष्टा मूर्छमानाः पुनः पुनः ॥
आसां सर्वानवद्यानाम् आतपेन परिश्रमात् ॥
प्रम्लाननलिनाभानि भान्ति वक्त्राणि माधव ॥

Транслитерация (IAST)

gāndhāry uvāca
kāmbojaṃ paśya durdharṣaṃ kāmbojāstaraṇocitam ||
śayānam ṛṣabhaskandhaṃ hataṃ pāṃsuśu mādhava ||
yasya kṣatajasaṃdigdhau bāhū candanarūṣitau ||
avekṣya kṛpaṇaṃ bhāryā vilapaty atiduḥkhitā ||
imau tau parighaprakhyau bāhū śubhatalāṅgulī ||
yayor vivaram āpannāṃ na ratir māṃ purājahat ||
kāṃ gatiṃ nu gamiṣyāmi tvayā hīnā janeśvara ||
dūrabandhur anātheva atīva madhurasvarā ||
ātape klāmyamānānāṃ vividhānām iva srajām ||
klāntānām api nārīṇāṃ na śrīr jahati vai tanum ||
śayānam abhitaḥ śūraṃ kāliṅgaṃ madhusūdana ||
paśya dīptāṅgadayugapratibaddhamahābhujam ||
māgadhānām adhipatiṃ jayatsenaṃ janārdana ||
parivārya praruditā māgadhyaḥ paśya yoṣitaḥ ||
āsām āyatanetrāṇāṃ susvarāṇāṃ janārdana ||
manaḥśrutiharo nādo mano mohayatīva me ||
prakīrṇasarvābharaṇā rudantyaḥ śokakarśitāḥ ||
svāstīrṇaśayanopetā māgadhyaḥ śerate bhuvi ||
kosalānām adhipatiṃ rājaputraṃ bṛhadbalam ||
bhartāraṃ parivāryaitāḥ pṛthak praruditāḥ striyaḥ ||
asya gātragatān bāṇān kārṣṇibāhubalārpitān ||
uddharanty asukhāviṣṭā mūrchamānāḥ punaḥ punaḥ ||
āsāṃ sarvānavadyānām ātapena pariśramāt ||
pramlānanalinābhāni bhānti vaktrāṇi mādhava ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
गान्धारी उवाचgāndhārī uvācaГандхари сказала; Гандхари произнесла
काम्बोजम् पश्य दुर्धर्षम्kāmbojam paśya durdharṣamпосмотри на камбоджу неодолимого; взгляни на царя Камбоджи
काम्बोज अस्तरण उचितम्kāmboja astaraṇa ucitamпривыкшего к камбоджийским покрывалам; достойного роскошных лож
शयानम् ऋषभ स्कन्धम्śayānam ṛṣabha skandhamлежащего, с плечами быка; простёртого широкоплечего
हतम् पांसुषु माधवhatam pāṃsuṣu mādhavaубитого в пыли, Мадхава; павшего в прахе
यस्य क्षतज संदिग्धौyasya kṣataja saṃdigdhauчьи кровью покрытые; у которого окровавленные
बाहू चन्दन रूषितौbāhū candana rūṣitauруки, умащённые сандалом; сандалом натёртые руки
अवेक्ष्य कृपणम् भार्याavekṣya kṛpaṇam bhāryāглядя, жалобно жена; увидев, супруга
विलपति अति दुःखिताvilapati ati duḥkhitāпричитает, очень страдая; горько плачет
इमौ तौ परिघ प्रख्यौimau tau parigha prakhyauэти две, засовам подобные; эти могучие
बाहू शुभ तल अङ्गुलीbāhū śubha tala aṅgulīруки с прекрасными ладонями и пальцами; ладони и пальцы
ययोर् विवरम् आपन्नाम्yayor vivaram āpannāmмежду которыми оказавшуюся; в чьих объятиях
न रतिः माम् पुरा अजहत्na ratiḥ mām purā ajahatне оставляла меня прежде любовь; радость не покидала
काम् गतिम् नु गमिष्यामिkām gatim nu gamiṣyāmiкакой путь же я пойду; куда же я пойду
त्वया हीना जनेश्वरtvayā hīnā janeśvaraтобой лишённая, владыка людей; без тебя
दूर बन्धुः अनाथा इवdūra bandhuḥ anāthā ivaс дальними родичами, как беззащитная; словно сирота
अतीव मधुर स्वराatīva madhura svarāочень сладкоголосая; с нежным голосом
आतपे क्लाम्यमानानाम्ātape klāmyamānānāmна жаре изнемогающих; томимых солнцем
विविधानाम् इव स्रजाम्vividhānām iva srajāmкак разных гирлянд; словно цветов
क्लान्तानाम् अपि नारीणाम्klāntānām api nārīṇāmдаже утомлённых женщин; у измученных жён
न श्रीः जहति वै तनुम्na śrīḥ jahati vai tanumкрасота не оставляет тело; блеск не покидает
शयानम् अभितः शूरम्śayānam abhitaḥ śūramлежащего вокруг героя; простёртого воина
कालिङ्गम् मधुसूदनkāliṅgam madhusūdanaкалингу, Мадхусудана; царя Калинги
पश्य दीप्त अङ्गद युगpaśya dīpta aṅgada yugaпосмотри с сияющей парой браслетов; в блестящих наручах
प्रतिबद्ध महा भुजम्pratibaddha mahā bhujamс перевязанными могучими руками; с украшенными руками
मागधानाम् अधिपतिम्māgadhānām adhipatimвладыку магадхов; царя Магадхи
जयत्सेनम् जनार्दनjayatsenam janārdanaДжаяцену, Джанардана; Джаяцену
परिवार्य प्ररुदिताःparivārya praruditāḥокружив, громко плачут; стоят вокруг рыдая
मागध्यः पश्य योषितःmāgadhyaḥ paśya yoṣitaḥмагадхские женщины, посмотри; взгляни на жён
आसाम् आयत नेत्राणाम्āsām āyata netrāṇāmэтих широкооких; их с длинными глазами
सुस्वराणाम् जनार्दनsusvarāṇām janārdanaсладкоголосых, Джанардана; благозвучных
मनः श्रुति हरः नादःmanaḥ śruti haraḥ nādaḥум и слух крадущий звук; пленяющий голос
मनः मोहयति इव मेmanaḥ mohayati iva meум словно смущает мой; мне кружит сердце
प्रकीर्ण सर्व आभरणाःprakīrṇa sarva ābharaṇāḥразбросав все украшения; с рассыпанными украшениями
रुदन्त्यः शोक कर्शिताःrudantyaḥ śoka karśitāḥплачущие, скорбью иссушённые; измученные горем
स्वास्तीर्ण शयन उपेताःsvāstīrṇa śayana upetāḥпривыкшие к хорошо застланным ложам; к мягким постелям
मागध्यः शेरते भुविmāgadhyaḥ śerate bhuviмагадхские женщины лежат на земле; пали наземь
कोसलानाम् अधिपतिम्kosalānām adhipatimвладыку косалов; царя Косалы
राजपुत्रम् बृहद्बलम्rājaputram bṛhadbalamцарского сына Брихадбалу; Брихадбалу
भर्तारम् परिवार्य एताःbhartāram parivārya etāḥмужа окружив, эти; обступив супруга
पृथक् प्ररुदिताः स्त्रियःpṛthak praruditāḥ striyaḥпо отдельности громко плачут женщины; рыдают порознь
अस्य गात्र गतान् बाणान्asya gātra gatān bāṇānего в тело вошедшие стрелы; стрелы из его членов
कार्ष्णि बाहु बल अर्पितान्kārṣṇi bāhu bala arpitānсилой руки Каршни вложенные; пущенные Абхиманью
उद्धरन्ति असुख आविष्टाःuddharanti asukha āviṣṭāḥвынимают, страданием охваченные; извлекают в боли
मूर्छमानाः पुनः पुनःmūrchamānāḥ punaḥ punaḥпадая в обморок снова и снова; снова лишаясь чувств
आसाम् सर्व अनवद्यानाम्āsām sarva anavadyānāmэтих всех безупречных; у всех этих прекрасных
आतपेन परिश्रमात्ātapena pariśramātот солнца и усталости; от жара и труда
प्रम्लान नलिन आभानिpramlāna nalina ābhāniподобные увядшим лотосам; как поблекшие лотосы
भान्ति वक्त्राणि माधवbhānti vaktrāṇi mādhavaлица выглядят, Мадхава; кажутся лица
Литературный перевод

Гандхари сказала: «Посмотри, Мадхава, на неодолимого царя Камбоджи, привыкшего к камбоджийским покрывалам: с плечами быка, он лежит убитый в пыли. Его жена, увидев его окровавленные руки, прежде умащённые сандалом, жалобно причитает в великом горе: “Эти руки, подобные железным засовам, с прекрасными ладонями и пальцами, раньше обнимали меня, и в их объятиях любовь не оставляла меня. Куда же я пойду без тебя, владыка людей, словно сирота среди дальних родичей?” Так говорит она, сладкоголосая. Даже у женщин, изнемогающих на солнце, как разные гирлянды, красота не оставляет утомлённое тело. Посмотри, Мадхусудана, на героя Калинги, лежащего с могучими руками, украшенными сияющими браслетами. Посмотри, Джанардана, как магадхские женщины, окружив владыку магадхов Джаяцену, громко плачут. Голос этих широкооких и сладкоголосых женщин пленяет слух и словно смущает мой ум. С рассыпанными украшениями, плача и иссушённые скорбью, магадхские женщины, привыкшие к хорошо застланным ложам, лежат на земле. Эти женщины, окружив мужа, царского сына Брихадбалу, владыку Косалы, плачут каждая отдельно. Стрелы, вошедшие в его тело и пущенные силой руки сына Каршни, они вынимают, охваченные страданием и снова падая в обморок. Лица всех этих безупречных женщин, о Мадхава, от солнца и усталости кажутся увядшими лотосами».

Версия

c0aa2df8e10d · опубликовано 20 июн. 2026 г., 14:25:44 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами