Махабхарата
Драупади убеждает Юдхиштхиру править12.14.21-29
10024 / 15823
Махабхарата · 12.14.21-29
Деванагари

जम्बूद्वीपो महाराज नानाजनपदायुतः ॥
त्वया पुरुषशार्दूल दण्डेन मृदितः प्रभो ॥
जम्बूद्वीपेन सदृशः क्रौञ्चद्वीपो नराधिप ॥
अपरेण महामेरोर् दण्डेन मृदितस् त्वया ॥
क्रौञ्चद्वीपेन सदृशः शाकद्वीपो नराधिप ॥
पूर्वेण तु महामेरोर् दण्डेन मृदितस् त्वया ॥
उत्तरेण महामेरोः शाकद्वीपेन संमितः ॥
भद्राश्वः पुरुषव्याघ्र दण्डेन मृदितस् त्वया ॥
द्वीपाश् च सान्तरद्वीपा नानाजनपदालयाः ॥
विगाह्य सागरं वीर दण्डेन मृदितास् त्वया ॥
एतान्य् अप्रतिमानि त्वं कृत्वा कर्माणि भारत ॥
न प्रीयसे महाराज पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥
स त्वं भ्रातॄन् इमान् दृष्ट्वा प्रतिनन्दस्व भारत ॥
ऋषभान् इव संमत्तान् गजेन्द्रान् ऊर्जितान् इव ॥
अमरप्रतिमाः सर्वे शत्रुसाहाः परंतपाः ॥
एको ऽपि हि सुखायैषां क्षमः स्याद् इति मे मतिः ॥
किं पुनः पुरुषव्याघ्राः पतयो मे नरर्षभाः ॥
समस्तानीन्द्रियाणीव शरीरस्य विचेष्टने ॥

Транслитерация (IAST)

jambūdvīpo mahārāja nānājanapadāyutaḥ ||
tvayā puruṣaśārdūla daṇḍena mṛditaḥ prabho ||
jambūdvīpena sadṛśaḥ krauñcadvīpo narādhipa ||
apareṇa mahāmeror daṇḍena mṛditas tvayā ||
krauñcadvīpena sadṛśaḥ śākadvīpo narādhipa ||
pūrveṇa tu mahāmeror daṇḍena mṛditas tvayā ||
uttareṇa mahāmeroḥ śākadvīpena saṃmitaḥ ||
bhadrāśvaḥ puruṣavyāghra daṇḍena mṛditas tvayā ||
dvīpāś ca sāntaradvīpā nānājanapadālayāḥ ||
vigāhya sāgaraṃ vīra daṇḍena mṛditās tvayā ||
etāny apratimāni tvaṃ kṛtvā karmāṇi bhārata ||
na prīyase mahārāja pūjyamāno dvijātibhiḥ ||
sa tvaṃ bhrātṝn imān dṛṣṭvā pratinandasva bhārata ||
ṛṣabhān iva saṃmattān gajendrān ūrjitān iva ||
amarapratimāḥ sarve śatrusāhāḥ paraṃtapāḥ ||
eko 'pi hi sukhāyaiṣāṃ kṣamaḥ syād iti me matiḥ ||
kiṃ punaḥ puruṣavyāghrāḥ patayo me nararṣabhāḥ ||
samastānīndriyāṇīva śarīrasya viceṣṭane ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
जम्बूद्वीपः महाराजjambūdvīpaḥ mahārājaДжамбудвипа, великий царь; материк Джамбу
नाना जनपद आयुतःnānā janapada āyutaḥснабжённый многими областями; со множеством стран
त्वया पुरुष शार्दूलtvayā puruṣa śārdūlaтобой, тигр среди людей; о лучший воин
दण्डेन मृदितः प्रभोdaṇḍena mṛditaḥ prabhoжезлом покорён, владыка; силой власти
जम्बूद्वीपेन सदृशःjambūdvīpena sadṛśaḥс Джамбудвипой сходный; подобный ей
क्रौञ्चद्वीपः नर अधिपkrauñcadvīpaḥ nara adhipaКраунчадвипа, владыка людей; другой материк
अपरेण महा मेरोःapareṇa mahā meroḥк западу от великого Меру; на западной стороне
दण्डेन मृदितः त्वयाdaṇḍena mṛditaḥ tvayāжезлом покорён тобой; твоей силой
क्रौञ्चद्वीपेन सदृशःkrauñcadvīpena sadṛśaḥс Краунчадвипой сходный; подобный ему
शाकद्वीपः नर अधिपśākadvīpaḥ nara adhipaШакадвипа, владыка людей; материк Шака
पूर्वेण तु महा मेरोःpūrveṇa tu mahā meroḥк востоку же от великого Меру; на восточной стороне
दण्डेन मृदितः त्वयाdaṇḍena mṛditaḥ tvayāжезлом покорён тобой; твоей властью
उत्तरेण महा मेरोःuttareṇa mahā meroḥк северу от великого Меру; на севере
शाकद्वीपेन संमितःśākadvīpena saṃmitaḥс Шакадвипой соразмерный; равный ей
भद्राश्वः पुरुष व्याघ्रbhadrāśvaḥ puruṣa vyāghraБхадрашва, тигр среди людей; страна Бхадрашва
दण्डेन मृदितः त्वयाdaṇḍena mṛditaḥ tvayāжезлом покорён тобой; твоей силой
द्वीपाः च स अन्तर द्वीपाःdvīpāḥ ca sa antara dvīpāḥи острова с промежуточными островами; все двипы
नाना जनपद आलयाःnānā janapada ālayāḥобители многих народов; разных стран
विगाह्य सागरम् वीरvigāhya sāgaram vīraпроникнув в океан, герой; достигнув морей
दण्डेन मृदिताः त्वयाdaṇḍena mṛditāḥ tvayāжезлом покорены тобой; твоей властью
एतानि अप्रतिमानि त्वम्etāni apratimāni tvamэти несравненные ты; такие дела
कृत्वा कर्माणि भारतkṛtvā karmāṇi bhārataсовершив, Бхарата; подвиги
न प्रीयसे महाराजna prīyase mahārājaне радуешься, великий царь; не доволен
पूज्यमानः द्विजातिभिःpūjyamānaḥ dvijātibhiḥпочитаемый дваждырождёнными; брахманами
सः त्वम् भ्रातॄन् इमान् दृष्ट्वाsaḥ tvam bhrātṝn imān dṛṣṭvāтак ты, увидев этих братьев; посмотри
प्रतिनन्दस्व भारतpratinandasva bhārataвозрадуйся, Бхарата; приветствуй их
ऋषभान् इव संमत्तान्ṛṣabhān iva saṃmattānкак быков, опьянённых; могучих
गजेन्द्रान् ऊर्जितान् इवgajendrān ūrjitān ivaкак мощных владык слонов; сильных слонов
अमर प्रतिमाः सर्वेamara pratimāḥ sarveвсе подобны бессмертным; богоподобны
शत्रु साहाः परंतपाःśatru sāhāḥ paraṃtapāḥпобеждающие врагов, сокрушители; истребители недругов
एकः अपि हि सुखाय एषाम्ekaḥ api hi sukhāya eṣāmдаже один из них для счастья; для блага
क्षमः स्यात् इति मे मतिःkṣamaḥ syāt iti me matiḥбыл бы способен, так моя мысль; так я думаю
किम् पुनः पुरुष व्याघ्राःkim punaḥ puruṣa vyāghrāḥчто же говорить о тиграх среди людей; тем более
पतयः मे नर ऋषभाःpatayaḥ me nara ṛṣabhāḥмои мужья, быки среди людей; все пятеро
समस्तानि इन्द्रियाणि इवsamastāni indriyāṇi ivaкак все органы чувств вместе; собранные чувства
शरीरस्य विचेष्टनेśarīrasya viceṣṭaneв движении тела; для действия тела
Литературный перевод

«Джамбудвипа, великий царь, со множеством стран, покорена тобой жезлом власти, о тигр среди людей. Краунчадвипа, подобная Джамбудвипе и лежащая к западу от великого Меру, покорена тобой жезлом, о владыка людей. Шакадвипа, подобная Краунчадвипе и лежащая к востоку от великого Меру, покорена тобой жезлом, о владыка людей. К северу от великого Меру Бхадрашва, соразмерная Шакадвипе, покорена тобой жезлом, о тигр среди людей. Острова и промежуточные острова, обители разных народов, достигающие океана, покорены тобой жезлом, герой. Совершив эти несравненные дела, о Бхарата, ты, великий царь, почитаемый дваждырождёнными, не радуешься. Поэтому, увидев этих братьев, возрадуйся им, о Бхарата, как могучим быкам, как сильным владыкам слонов. Все они подобны бессмертным, побеждают врагов и сокрушают недругов; даже один из них, думаю, был бы способен принести им счастье. Что же говорить обо всех моих мужьях, тиграх среди людей, быках среди мужей, которые для действия тела подобны всем органам чувств вместе?»

Версия

dda926d56ba8 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 15:23:14 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами