Махабхарата
Проклятие Нарады и Парваты12.30.4-14
10098 / 15823
Махабхарата · 12.30.4-14
Деванагари

वासुदेव उवाच
अत्र ते कथयिष्यामि यथा वृत्तं जनेश्वर ॥
नारदः पर्वतश् चैव प्राग् ऋषी लोकपूजितौ ॥
मातुलो भागिनेयश् च देवलोकाद् इहागतौ ॥
विहर्तुकामौ संप्रीत्या मानुष्येषु पुरा प्रभू ॥
हविःपवित्रभोज्येन देवभोज्येन चैव ह ॥
नारदो मातुलश् चैव भागिनेयश् च पर्वतः ॥
ताव् उभौ तपसोपेताव् अवनीतलचारिणौ ॥
भुञ्जानौ मानुषान् भोगान् यथावत् पर्यधावताम् ॥
प्रीतिमन्तौ मुदा युक्तौ समयं तत्र चक्रतुः ॥
यो भवेद् धृदि संकल्पः शुभो वा यदि वाशुभः ॥
अन्योन्यस्य स आख्येयो मृषा शापो ऽन्यथा भवेत् ॥
तौ तथेति प्रतिज्ञाय महर्षी लोकपूजितौ ॥
सृञ्जयं श्वैत्यम् अभ्येत्य राजानम् इदम् ऊचतुः ॥
आवां भवति वत्स्यावः कं चित् कालं हिताय ते ॥
यथावत् पृथिवीपाल आवयोः प्रगुणीभव ॥
तथेति कृत्वा तौ राजा सत्कृत्योपचचार ह ॥
ततः कदा चित् तौ राजा महात्मानौ तथागतौ ॥
अब्रवीत् परमप्रीतः सुतेयं वरवर्णिनी ॥
एकैव मम कन्यैषा युवां परिचरिष्यति ॥
दर्शनीयानवद्याङ्गी शीलवृत्तसमन्विता ॥
सुकुमारी कुमारी च पद्मकिञ्जल्कसंनिभा ॥
परमं सौम्य इत्य् उक्तस् ताभ्यां राजा शशास ताम् ॥
कन्ये विप्राव् उपचर देववत् पितृवच् च ह ॥
सा तु कन्या तथेत्य् उक्त्वा पितरं धर्मचारिणी ॥
यथानिदेशं राज्ञस् तौ सत्कृत्योपचचार ह ॥

Транслитерация (IAST)

vāsudeva uvāca
atra te kathayiṣyāmi yathā vṛttaṃ janeśvara ||
nāradaḥ parvataś caiva prāg ṛṣī lokapūjitau ||
mātulo bhāgineyaś ca devalokād ihāgatau ||
vihartukāmau saṃprītyā mānuṣyeṣu purā prabhū ||
haviḥpavitrabhojyena devabhojyena caiva ha ||
nārado mātulaś caiva bhāgineyaś ca parvataḥ ||
tāv ubhau tapasopetāv avanītalacāriṇau ||
bhuñjānau mānuṣān bhogān yathāvat paryadhāvatām ||
prītimantau mudā yuktau samayaṃ tatra cakratuḥ ||
yo bhaved dhṛdi saṃkalpaḥ śubho vā yadi vāśubhaḥ ||
anyonyasya sa ākhyeyo mṛṣā śāpo 'nyathā bhavet ||
tau tatheti pratijñāya maharṣī lokapūjitau ||
sṛñjayaṃ śvaityam abhyetya rājānam idam ūcatuḥ ||
āvāṃ bhavati vatsyāvaḥ kaṃ cit kālaṃ hitāya te ||
yathāvat pṛthivīpāla āvayoḥ praguṇībhava ||
tatheti kṛtvā tau rājā satkṛtyopacacāra ha ||
tataḥ kadā cit tau rājā mahātmānau tathāgatau ||
abravīt paramaprītaḥ suteyaṃ varavarṇinī ||
ekaiva mama kanyaiṣā yuvāṃ paricariṣyati ||
darśanīyānavadyāṅgī śīlavṛttasamanvitā ||
sukumārī kumārī ca padmakiñjalkasaṃnibhā ||
paramaṃ saumya ity uktas tābhyāṃ rājā śaśāsa tām ||
kanye viprāv upacara devavat pitṛvac ca ha ||
sā tu kanyā tathety uktvā pitaraṃ dharmacāriṇī ||
yathānideśaṃ rājñas tau satkṛtyopacacāra ha ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वासुदेव उवाचvāsudeva uvācaВасудева сказал; Кришна произнёс
अत्र ते कथयिष्यामिatra te kathayiṣyāmiздесь тебе расскажу; теперь поведаю
यथा वृत्तम् जनेश्वरyathā vṛttam janeśvaraкак случилось, владыка людей; как было
नारदः पर्वतः च एवnāradaḥ parvataḥ ca evaНарада и Парвата также; Нарада с Парватой
प्राक् ऋषी लोक पूजितौprāk ṛṣī loka pūjitauпрежде риши, миром почитаемые; почитаемые мудрецы
मातुलः भागिनेयः चmātulaḥ bhāgineyaḥ caдядя и племянник; материнский дядя и сестрин сын
देव लोकात् इह आगतौdeva lokāt iha āgatauиз мира богов сюда пришли; прибыли на землю
विहर्तु कामौ संप्रीत्याvihartu kāmau saṃprītyāжелая странствовать с радостью; ради приятного пребывания
मानुष्येषु पुरा प्रभूmānuṣyeṣu purā prabhūсреди людей прежде, владыки; в мире людей
हविः पवित्र भोज्येनhaviḥ pavitra bhojyenaжертвенной чистой пищей; чистым хавишем
देव भोज्येन च एव हdeva bhojyena ca eva haи божественной пищей именно; едой богов
नारदः मातुलः च एवnāradaḥ mātulaḥ ca evaНарада, дядя именно; Нарада как дядя
भागिनेयः च पर्वतःbhāgineyaḥ ca parvataḥи племянник Парвата; Парвата
तौ उभौ तपसा उपेतौtau ubhau tapasā upetauэти двое наделённые тапасом; оба подвижные
अवनी तल चारिणौavanī tala cāriṇauпо поверхности земли ходящие; странствующие по земле
भुञ्जानौ मानुषान् भोगान्bhuñjānau mānuṣān bhogānнаслаждаясь человеческими благами; принимая земные радости
यथावत् पर्यधावताम्yathāvat paryadhāvatāmкак следует странствовали; обходили землю
प्रीति मन्तौ मुदा युक्तौprīti mantau mudā yuktauисполненные любви и радости; дружные и радостные
समयम् तत्र चक्रतुःsamayam tatra cakratuḥдоговор там сделали; заключили условие
यः भवेत् हृदि संकल्पःyaḥ bhavet hṛdi saṃkalpaḥкакой возникнет в сердце замысел; мысль в уме
शुभः वा यदि वा अशुभःśubhaḥ vā yadi vā aśubhaḥдобрый или если недобрый; благой или дурной
अन्योन्यस्य सः आख्येयःanyonyasya saḥ ākhyeyaḥдруг другу он должен быть сказан; следует открывать
मृषा शापः अन्यथा भवेत्mṛṣā śāpaḥ anyathā bhavetиначе ложь будет проклятием; за нарушение проклятие
तौ तथा इति प्रतिज्ञायtau tathā iti pratijñāyaони, «так», пообещав; так условившись
महर्षी लोक पूजितौmaharṣī loka pūjitauмахарши, миром почитаемые; великие риши
सृञ्जयम् श्वैत्यम् अभ्येत्यsṛñjayam śvaityam abhyetyaк Шринджае Швайтье придя; прибыв к царю
राजानम् इदम् ऊचतुःrājānam idam ūcatuḥцарю это сказали; обратились
आवाम् भवति वत्स्यावःāvām bhavati vatsyāvaḥмы у тебя будем жить; у тебя поселимся
कं चित् कालम् हिताय तेkaṃ cit kālam hitāya teнекоторое время ради твоего блага; на пользу тебе
यथावत् पृथिवी पालyathāvat pṛthivī pālaкак следует, хранитель земли; надлежащим образом
आवयोः प्रगुणी भवāvayoḥ praguṇī bhavaк нам будь расположен; служи нам
तथा इति कृत्वाtathā iti kṛtvā«так» сделав; согласившись
तौ राजा सत्कृत्यtau rājā satkṛtyaих царь почтив; оказав честь
उपचचार हupacacāra haслужил; ухаживал
ततः कदा चित्tataḥ kadā citзатем однажды; после этого
तौ राजा महा आत्मानौtau rājā mahā ātmānauтех двух великодушных царь; обоих великих
तथा आगतौ अब्रवीत्tathā āgatau abravītтак пришедших сказал; обратился
परम प्रीतःparama prītaḥочень довольный; с великой любовью
सुता इयम् वर वर्णिनीsutā iyam vara varṇinīэта дочь прекрасного облика; моя дочь
एका एव मम कन्या एषाekā eva mama kanyā eṣāединственная моя эта девушка; моя единственная дочь
युवाम् परिचरिष्यतिyuvām paricariṣyatiвам двоим будет служить; будет прислуживать
दर्शनीया अनवद्य अङ्गीdarśanīyā anavadya aṅgīпрекрасная, с безупречными членами; красивая
शील वृत्त समन्विताśīla vṛtta samanvitāсоединённая с нравом и поведением; добронравная
सुकुमारी कुमारी चsukumārī kumārī caСукумари и девушка; нежная дева
पद्म किञ्जल्क संनिभाpadma kiñjalka saṃnibhāподобная лотосовой пыльце; словно тычинка лотоса
परमम् सौम्य इति उक्तःparamam saumya iti uktaḥ«превосходно, благой», так сказанный; услышав согласие
ताभ्याम् राजा शशास ताम्tābhyām rājā śaśāsa tāmими двумя, царь приказал ей; велел дочери
कन्ये विप्रौ उपचरkanye viprau upacaraдевушка, служи брахманам; прислуживай мудрецам
देववत् पितृवत् च हdevavat pitṛvat ca haкак богам и отцу; словно божествам
सा तु कन्याsā tu kanyāта же девушка; эта дева
तथा इति उक्त्वाtathā iti uktvā«так», сказав; ответив согласием
पितरम् धर्म चारिणीpitaram dharma cāriṇīотцу, идущая в дхарме; праведная
यथा निदेशम् राज्ञःyathā nideśam rājñaḥсогласно приказу царя; как велел царь
तौ सत्कृत्य उपचचार हtau satkṛtya upacacāra haих почтив, служила; с уважением прислуживала
Литературный перевод

Васудева сказал: «Я расскажу тебе, владыка людей, как это произошло. В прежние времена Нарада и Парвата, два риши, почитаемые миром, дядя и племянник, пришли сюда из мира богов. Желая с радостью пожить среди людей, эти владыки, питающиеся чистым жертвенным и божественным, оба наделённые тапасом, странствовали по земле и принимали человеческие блага как положено. Исполненные дружбы и радости, они заключили условие: какой бы замысел ни возник в сердце, благой или дурной, его надо открывать друг другу; иначе ложь повлечёт проклятие. Так пообещав, эти почитаемые миром махарши пришли к царю Шринджае Швайтье и сказали: “Мы поживём у тебя некоторое время ради твоего блага; служи нам как следует, хранитель земли”. Царь согласился, почтил их и стал служить. Однажды он, весьма довольный этими двумя великодушными гостями, сказал: “Вот моя дочь прекрасного облика. Она у меня единственная и будет служить вам. Она красива, безупречна телом, наделена добрым нравом и поведением, нежная дева Сукумари, подобная лотосовой пыльце”. Когда они ответили: “Прекрасно, благой”, царь велел ей: “Дочь, служи этим брахманам как богам и как отцу”. Праведная девушка сказала отцу: “Так и будет”, и, согласно царскому приказу, почитала их и служила им».

Версия

159a5487b59e · опубликовано 20 июн. 2026 г., 16:21:54 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами