युधिष्ठिर उवाच
हताः पुत्राश् च पौत्राश् च भ्रातरः पितरस् तथा ॥
श्वशुरा गुरवश् चैव मातुलाः सपितामहाः ॥
क्षत्रियाश् च महात्मानः संबन्धिसुहृदस् तथा ॥
वयस्या ज्ञातयश् चैव भ्रातरश् च पितामह ॥
बहवश् च मनुष्येन्द्रा नानादेशसमागताः ॥
घातिता राज्यलुब्धेन मयैकेन पितामह ॥
तांस् तादृशान् अहं हत्वा धर्मनित्यान् महीक्षितः ॥
असकृत् सोमपान् वीरान् किं प्राप्स्यामि तपोधन ॥
दह्याम्य् अनिशम् अद्याहं चिन्तयानः पुनः पुनः ॥
हीनां पार्थिवसिंहैस् तैः श्रीमद्भिः पृथिवीम् इमाम् ॥
दृष्ट्वा ज्ञातिवधं घोरं हतांश् च शतशः परान् ॥
कोटिशश् च नरान् अन्यान् परितप्ये पितामह ॥
yudhiṣṭhira uvāca
hatāḥ putrāś ca pautrāś ca bhrātaraḥ pitaras tathā ||
śvaśurā guravaś caiva mātulāḥ sapitāmahāḥ ||
kṣatriyāś ca mahātmānaḥ saṃbandhisuhṛdas tathā ||
vayasyā jñātayaś caiva bhrātaraś ca pitāmaha ||
bahavaś ca manuṣyendrā nānādeśasamāgatāḥ ||
ghātitā rājyalubdhena mayaikena pitāmaha ||
tāṃs tādṛśān ahaṃ hatvā dharmanityān mahīkṣitaḥ ||
asakṛt somapān vīrān kiṃ prāpsyāmi tapodhana ||
dahyāmy aniśam adyāhaṃ cintayānaḥ punaḥ punaḥ ||
hīnāṃ pārthivasiṃhais taiḥ śrīmadbhiḥ pṛthivīm imām ||
dṛṣṭvā jñātivadhaṃ ghoraṃ hatāṃś ca śataśaḥ parān ||
koṭiśaś ca narān anyān paritapye pitāmaha ||
Юдхиштхира сказал: «Убиты сыновья и внуки, братья и отцы, тести, наставники, дяди и деды; великодушные кшатрии, родственники, друзья, ровесники, родичи и братья, о праотец. Многие владыки людей, собравшиеся из разных стран, были погублены мной одним, жадным до царства, о дед. Убив таких царей, всегда пребывавших в дхарме, героев, неоднократно пивших сому, чего я достигну, о богатый тапасом? Я непрестанно горю теперь, снова и снова думая об этой земле, лишённой тех сияющих львов-царей. Видя страшное убийство родичей, сотни убитых врагов и миллионы других людей, я мучусь, о праотец».
452db10b769f · опубликовано 20 июн. 2026 г., 16:31:32 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Юдхиштхира снова возвращается к конкретности потерь. Для него погибшие не безликая армия, а родные, наставники, союзники, цари и праведники, каждый из которых делал землю полной.