Махабхарата
Данданити и смена юг12.70.1-6
10272 / 15823
Махабхарата · 12.70.1-6
Деванагари

युधिष्ठिर उवाच
दण्डनीतिश् च राजा च समस्तौ ताव् उभाव् अपि ॥
कस्य किं कुर्वतः सिद्ध्यै तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
भीष्म उवाच
महाभाग्यं दण्डनीत्याः सिद्धैः शब्दैः सहेतुकैः ॥
शृणु मे शंसतो राजन् यथावद् इह भारत ॥
दण्डनीतिः स्वधर्मेभ्यश् चातुर्वर्ण्यं नियच्छति ॥
प्रयुक्ता स्वामिना सम्यग् अधर्मेभ्यश् च यच्छति ॥
चातुर्वर्ण्ये स्वधर्मस्थे मर्यादानाम् असंकरे ॥
दण्डनीतिकृते क्षेमे प्रजानाम् अकुतोभये ॥
सोमे प्रयत्नं कुर्वन्ति त्रयो वर्णा यथाविधि ॥
तस्माद् देवमनुष्याणां सुखं विद्धि समाहितम् ॥
कालो वा कारणं राज्ञो राजा वा कालकारणम् ॥
इति ते संशयो मा भूद् राजा कालस्य कारणम् ॥

Транслитерация (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
daṇḍanītiś ca rājā ca samastau tāv ubhāv api ||
kasya kiṃ kurvataḥ siddhyai tan me brūhi pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
mahābhāgyaṃ daṇḍanītyāḥ siddhaiḥ śabdaiḥ sahetukaiḥ ||
śṛṇu me śaṃsato rājan yathāvad iha bhārata ||
daṇḍanītiḥ svadharmebhyaś cāturvarṇyaṃ niyacchati ||
prayuktā svāminā samyag adharmebhyaś ca yacchati ||
cāturvarṇye svadharmasthe maryādānām asaṃkare ||
daṇḍanītikṛte kṣeme prajānām akutobhaye ||
some prayatnaṃ kurvanti trayo varṇā yathāvidhi ||
tasmād devamanuṣyāṇāṃ sukhaṃ viddhi samāhitam ||
kālo vā kāraṇaṃ rājño rājā vā kālakāraṇam ||
iti te saṃśayo mā bhūd rājā kālasya kāraṇam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
दण्ड नीतिः च राजा चdaṇḍa nītiḥ ca rājā caданданити и царь; политика наказания
समस्तौ तौ उभौ अपिsamastau tau ubhau apiоба они вместе; соединённые
कस्य किम् कुर्वतः सिद्ध्यैkasya kim kurvataḥ siddhyaiдля чьего успеха что делают; чего достигают
तत् मे ब्रूहि पितामहtat me brūhi pitāmahaэто мне скажи, праотец; объясни
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
महा भाग्यम् दण्ड नीत्याःmahā bhāgyam daṇḍa nītyāḥвеликое могущество данданити; счастливая сила
सिद्धैः शब्दैः स हेतुकैःsiddhaiḥ śabdaiḥ sa hetukaiḥдоказанными словами с причинами; обоснованно
शृणु मे शंसतः राजन्śṛṇu me śaṃsataḥ rājanслушай меня, рассказывающего, царь; объясняющего
यथावत् इह भारतyathāvat iha bhārataкак следует здесь, Бхарата; точно
दण्ड नीतिः स्व धर्मेभ्यःdaṇḍa nītiḥ sva dharmebhyaḥданданити к своим дхармам; обязанностям
चातुर्वर्ण्यम् नियच्छतिcāturvarṇyam niyacchatiчетыре варны направляет; удерживает
प्रयुक्ता स्वामिना सम्यक्prayuktā svāminā samyakприменённая владыкой правильно; господином
अधर्मेभ्यः च यच्छतिadharmebhyaḥ ca yacchatiи от адхарм удерживает; отвращает
चातुर्वर्ण्ये स्व धर्म स्थेcāturvarṇye sva dharma stheкогда четыре варны стоят в своей дхарме; обязанностях
मर्यादानाम् असंकरेmaryādānām asaṃkareпри несмешении границ; порядков
दण्ड नीति कृते क्षेमेdaṇḍa nīti kṛte kṣemeпри безопасности, сделанной данданити; защите
प्रजानाम् अकुतोभयेprajānām akutobhayeподданных, свободных от страха; бесстрашии
सोमे प्रयत्नम् कुर्वन्तिsome prayatnam kurvantiв соме усилие совершают; жертвуют
त्रयः वर्णाः यथा विधिtrayaḥ varṇāḥ yathā vidhiтри варны по правилу; должным образом
तस्मात् देव मनुष्याणाम्tasmāt deva manuṣyāṇāmпоэтому богов и людей; для всех
सुखम् विद्धि समाहितम्sukham viddhi samāhitamсчастье знай собранным; установленным
कालः वा कारणम् राज्ञःkālaḥ vā kāraṇam rājñaḥвремя ли причина царя; эпоха
राजा वा काल कारणम्rājā vā kāla kāraṇamили царь причина времени; эпохи
इति ते संशयः मा भूत्iti te saṃśayaḥ mā bhūtтакого сомнения у тебя пусть не будет; не сомневайся
राजा कालस्य कारणम्rājā kālasya kāraṇamцарь причина времени; эпохи
Литературный перевод

Юдхиштхира сказал: «Данданити и царь, эти двое вместе, что делают и для чьего успеха? Скажи мне это, праотец». Бхишма сказал: «Царь, слушай, как я здесь по порядку и с причинами расскажу о великой силе данданити, Бхарата. Данданити, правильно применённая владыкой, направляет четыре варны к их собственным дхармам и удерживает их от адхармы. Когда четыре варны стоят в своей дхарме, границы не смешиваются, данданити создаёт безопасность, а подданные свободны от страха, тогда три варны по правилу прилагают усилие к соме; поэтому знай, что счастье богов и людей установлено в этом. Не сомневайся, является ли время причиной царя или царь причиной времени: царь является причиной времени».

Версия

43176bc832ba · опубликовано 20 июн. 2026 г., 18:31:10 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами