Махабхарата
Индра объясняет жертвоприношение битвы12.99.45-49
10395 / 15823
Махабхарата · 12.99.45-49
Деванагари

वराप्सरःसहस्राणि शूरम् आयोधने हतम् ॥
त्वरमाणा हि धावन्ति मम भर्ता भवेद् इति ॥
एतत् तपश् च पुण्यं च धर्मश् चैव सनातनः ॥
चत्वारश् चाश्रमास् तस्य यो युद्धे न पलायते ॥
वृद्धं बलं न हन्तव्यं नैव स्त्री न च वै द्विजः ॥
तृणपूर्णमुखश् चैव तवास्मीति च यो वदेत् ॥
अहं वृत्रं बलं पाकं शतमायं विरोचनम् ॥
दुरावार्यं च नमुचिं नैकमायं च शम्बरम् ॥
विप्रचित्तिं च दैतेयं दनोः पुत्रांश् च सर्वशः ॥
प्रह्रादं च निहत्याजौ ततो देवाधिपो ऽभवम् ॥

Транслитерация (IAST)

varāpsaraḥsahasrāṇi śūram āyodhane hatam ||
tvaramāṇā hi dhāvanti mama bhartā bhaved iti ||
etat tapaś ca puṇyaṃ ca dharmaś caiva sanātanaḥ ||
catvāraś cāśramās tasya yo yuddhe na palāyate ||
vṛddhaṃ balaṃ na hantavyaṃ naiva strī na ca vai dvijaḥ ||
tṛṇapūrṇamukhaś caiva tavāsmīti ca yo vadet ||
ahaṃ vṛtraṃ balaṃ pākaṃ śatamāyaṃ virocanam ||
durāvāryaṃ ca namuciṃ naikamāyaṃ ca śambaram ||
vipracittiṃ ca daiteyaṃ danoḥ putrāṃś ca sarvaśaḥ ||
prahrādaṃ ca nihatyājau tato devādhipo 'bhavam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वर अप्सरः सहस्राणिvara apsaraḥ sahasrāṇiтысячи лучших апсар; прекрасных небесных дев
शूरम् आयोधने हतम्śūram āyodhane hatamгероя, убитого в сражении; павшего в бою
त्वरमाणाः हि धावन्तिtvaramāṇāḥ hi dhāvantiпоспешно ведь бегут; устремляются
मम भर्ता भवेत् इतिmama bhartā bhavet iti«пусть будет моим мужем» так; моим супругом
एतत् तपः चetat tapaḥ caэто и аскеза; таков тапас
पुण्यम् चpuṇyam caи заслуга; святость
धर्मः च एव सनातनःdharmaḥ ca eva sanātanaḥи вечная дхарма именно; извечный закон
चत्वारः च आश्रमाः तस्यcatvāraḥ ca āśramāḥ tasyaи четыре ашрама его; все жизненные уклады
यः युद्धे न पलायतेyaḥ yuddhe na palāyateкто в битве не бежит; не отступает
वृद्धम् बलम् न हन्तव्यम्vṛddham balam na hantavyamстарого и бессильного не надо убивать; старца не следует поражать
न एव स्त्रीna eva strīи не женщину; не женщину
न च वै द्विजःna ca vai dvijaḥи также не дваждырождённого; не брахмана
तृण पूर्ण मुखः च एवtṛṇa pūrṇa mukhaḥ ca evaи того, чей рот полон травы; с травой во рту
तव अस्मि इतिtava asmi iti«я твой» так; я принадлежу тебе
च यः वदेत्ca yaḥ vadetи кто говорит; кто скажет
अहम् वृत्रम्aham vṛtramя Вритру; асура Вритру
बलम् पाकम्balam pākamБалу, Паку; демонов Балу и Паку
शतमायम् विरोचनम्śatamāyam virocanamШатамаю и Вирочану; многохитрого Вирочану
दुरावार्यम् च नमुचिम्durāvāryam ca namucimи неудержимого Намучи; трудноодолимого
नैक मायम् च शम्बरम्naika māyam ca śambaramи Шамбару со многими чарами; многоискусного
विप्रचित्तिम् च दैतेयम्vipracittim ca daiteyamи дайтью Випрачитти; асура Випрачитти
दनोः पुत्रान् च सर्वशःdanoḥ putrān ca sarvaśaḥи сыновей Дану всех; данавов
प्रह्रादम् चprahrādam caи Прахладу; Прахладу также
निहत्य आजौnihatya ājauубив в битве; сразив в бою
ततः देव अधिपः अभवम्tataḥ deva adhipaḥ abhavamзатем владыкой богов стал; стал повелителем богов
Литературный перевод

«Тысячи лучших апсар поспешно устремляются к герою, убитому в сражении, думая: “Пусть он будет моим мужем”. Тот, кто не бежит в битве, имеет это как аскезу, заслугу, вечную дхарму и как бы все четыре ашрама. Но старого и бессильного нельзя убивать, так же как женщину, дваждырождённого, того, чей рот полон травы, и того, кто говорит: “Я твой”. Я сам убил в битве Вритру, Балу, Паку, Шатамаю, Вирочану, неудержимого Намучи, многоискусного Шамбару, дайтью Випрачитти, всех сыновей Дану и Прахладу; после этого я стал владыкой богов».

Версия

01117b0c3493 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 20:09:44 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами