Махабхарата
Кшемадаршин отвергает обман и обретает союз12.107.1-8
10430 / 15823
Махабхарата · 12.107.1-8
Деванагари

राजपुत्र उवाच
न निकृत्या न दम्भेन ब्रह्मन्न् इच्छामि जीवितुम् ॥
नाधर्मयुक्तान् इच्छेयम् अर्थान् सुमहतो ऽप्य् अहम् ॥
पुरस्ताद् एव भगवन् मयैतद् अपवर्जितम् ॥
येन मां नाभिशङ्केत यद् वा कृत्स्नं हितं भवेत् ॥
आनृशंस्येन धर्मेण लोके ह्य् अस्मिञ् जिजीविषुः ॥
नाहम् एतद् अलं कर्तुं नैतन् मय्य् उपपद्यते ॥
मुनिर् उवाच
उपपन्नस् त्वम् एतेन यथा क्षत्रिय भाषसे ॥
प्रकृत्या ह्य् उपपन्नो ऽसि बुद्ध्या चाद्भुतदर्शन ॥
उभयोर् एव वाम् अर्थे यतिष्ये तव तस्य च ॥
संश्लेषं वा करिष्यामि शाश्वतं ह्य् अनपायिनम् ॥
त्वादृशं हि कुले जातम् अनृशंसं बहुश्रुतम् ॥
अमात्यं को न कुर्वीत राज्यप्रणयकोविदम् ॥
यस् त्वं प्रव्रजितो राज्याद् व्यसनं चोत्तमं गतः ॥
आनृशंस्येन वृत्तेन क्षत्रियेच्छसि जीवितुम् ॥
आगन्ता मद्गृहं तात वैदेहः सत्यसंगरः ॥
यथाहं तं नियोक्ष्यामि तत् करिष्यत्य् असंशयम् ॥

Транслитерация (IAST)

rājaputra uvāca
na nikṛtyā na dambhena brahmann icchāmi jīvitum ||
nādharmayuktān iccheyam arthān sumahato 'py aham ||
purastād eva bhagavan mayaitad apavarjitam ||
yena māṃ nābhiśaṅketa yad vā kṛtsnaṃ hitaṃ bhavet ||
ānṛśaṃsyena dharmeṇa loke hy asmiñ jijīviṣuḥ ||
nāham etad alaṃ kartuṃ naitan mayy upapadyate ||
munir uvāca
upapannas tvam etena yathā kṣatriya bhāṣase ||
prakṛtyā hy upapanno 'si buddhyā cādbhutadarśana ||
ubhayor eva vām arthe yatiṣye tava tasya ca ||
saṃśleṣaṃ vā kariṣyāmi śāśvataṃ hy anapāyinam ||
tvādṛśaṃ hi kule jātam anṛśaṃsaṃ bahuśrutam ||
amātyaṃ ko na kurvīta rājyapraṇayakovidam ||
yas tvaṃ pravrajito rājyād vyasanaṃ cottamaṃ gataḥ ||
ānṛśaṃsyena vṛttena kṣatriyecchasi jīvitum ||
āgantā madgṛhaṃ tāta vaidehaḥ satyasaṃgaraḥ ||
yathāhaṃ taṃ niyokṣyāmi tat kariṣyaty asaṃśayam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
राजपुत्र उवाचrājaputra uvācaцаревич сказал; сын царя ответил
न निकृत्याna nikṛtyāне обманом; не хитростью
न दम्भेनna dambhenaне притворством; не лицемерием
ब्रह्मन् इच्छामि जीवितुम्brahman icchāmi jīvitumо брахман, я хочу жить; жить не желаю так
न अधर्म युक्तान् इच्छेयम्na adharma yuktān iccheyamне желал бы соединённых с адхармой; неправедных
अर्थान् सुमहतः अपि अहम्arthān sumahataḥ api ahamбогатств даже очень великих; целей
पुरस्तात् एव भगवन्purastāt eva bhagavanс самого начала, господин; прежде
मया एतत् अपवर्जितम्mayā etat apavarjitamмною это отвергнуто; исключено
येन माम् न अभिशङ्केतyena mām na abhiśaṅketaиз-за чего меня не заподозрил бы; не подозревали
यत् वा कृत्स्नम् हितम् भवेत्yat vā kṛtsnam hitam bhavetили что было бы полным благом; пользой
आनृशंस्येन धर्मेणānṛśaṃsyena dharmeṇaненасильственной дхармой; милосердной праведностью
लोके हि अस्मिन् जिजीविषुःloke hi asmin jijīviṣuḥв этом мире желающий жить; стремящийся
न अहम् एतत् अलम् कर्तुम्na aham etat alam kartumя не способен это сделать; так поступить
न एतत् मयि उपपद्यतेna etat mayi upapadyateэто мне не подходит; не уместно
मुनिः उवाचmuniḥ uvācaмуни сказал; мудрец ответил
उपपन्नः त्वम् एतेनupapannaḥ tvam etenaты соответствуешь этим; достоин
यथा क्षत्रिय भाषसेyathā kṣatriya bhāṣaseкак кшатрий говоришь; по-кшатрийски
प्रकृत्या हि उपपन्नः असिprakṛtyā hi upapannaḥ asiведь по природе ты достоин; подходишь
बुद्ध्या च अद्भुत दर्शनbuddhyā ca adbhuta darśanaи разумом, дивно видящий; мудрый
उभयोः एव वाम् अर्थेubhayoḥ eva vām artheради блага вас обоих; обеих сторон
यतिष्ये तव तस्य चyatiṣye tava tasya caя постараюсь для тебя и для него; буду трудиться
संश्लेषम् वा करिष्यामिsaṃśleṣam vā kariṣyāmiили соединение сделаю; союз
शाश्वतम् हि अनपायिनम्śāśvatam hi anapāyinamвечное ведь, неразрушимое; неисчезающее
त्वादृशम् हि कुले जातम्tvādṛśam hi kule jātamведь такого, рождённого в роду; знатного
अनृशंसम् बहु श्रुतम्anṛśaṃsam bahu śrutamмилосердного, много слышавшего; учёного
अमात्यम् कः न कुर्वीतamātyam kaḥ na kurvītaкто не сделал бы министром; советником
राज्य प्रणय कोविदम्rājya praṇaya kovidamзнатока привязанности царства; искусного в политике
यः त्वम् प्रव्रजितः राज्यात्yaḥ tvam pravrajitaḥ rājyātты, изгнанный из царства; лишённый
व्यसनम् च उत्तमम् गतःvyasanam ca uttamam gataḥи пришедший к крайней беде; несчастью
आनृशंस्येन वृत्तेनānṛśaṃsyena vṛttenaмилосердным поведением; незлобивым
क्षत्रिय इच्छसि जीवितुम्kṣatriya icchasi jīvitumкак кшатрий хочешь жить; жить
आगन्ता मत् गृहम् तातāgantā mat gṛham tātaпридёт в мой дом, сын; дорогой
वैदेहः सत्य संगरःvaidehaḥ satya saṃgaraḥВайдеха, верный договору; правдивый в обещании
यथा अहम् तम् नियोक्ष्यामिyathā aham tam niyokṣyāmiкак я его направлю; поручу
तत् करिष्यति असंशयम्tat kariṣyati asaṃśayamто он сделает без сомнения; исполнит
Литературный перевод

Царевич сказал: «О брахман, я не хочу жить обманом и притворством. Я не желал бы даже очень великих богатств, соединённых с адхармой. С самого начала, господин, я отверг то, из-за чего меня могли бы заподозрить; я желаю лишь того, что было бы полным благом. Я хочу жить в этом мире дхармой милосердия. Я не способен сделать то, о чём ты сказал; это мне не подходит». Муни ответил: «Ты достоин этого ответа и говоришь как кшатрий. По природе и разуму ты достоин, дивно видящий. Я постараюсь ради блага вас обоих, твоего и его, или устрою прочный, неразрушимый союз. Кто не сделал бы министром такого, как ты: знатного, милосердного, много слышавшего и искусного в делах царства? Ты изгнан из царства и пришёл к крайней беде, но хочешь жить как кшатрий милосердным поведением. Вайдеха, верный договору, придёт в мой дом, сын; как я направлю его, так он без сомнения и поступит».

Версия

999653350e78 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 20:35:51 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами