Махабхарата
Океан, реки и тростник12.114.2-6
10458 / 15823
Махабхарата · 12.114.2-6
Деванагари

भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
सरितां चैव संवादं सागरस्य च भारत ॥
सुरारिनिलयः शश्वत् सागरः सरितां पतिः ॥
पप्रच्छ सरितः सर्वाः संशयं जातम् आत्मनः ॥
समूलशाखान् पश्यामि निहतांश् छायिनो द्रुमान् ॥
युष्माभिर् इह पूर्णाभिर् अन्यांस् तत्र न वेतसम् ॥
अकायश् चाल्पसारश् च वेतसः कूलजश् च वः ॥
अवज्ञाय नशक्यो वा किं चिद् वा तेन वः कृतम् ॥
तद् अहं श्रोतुम् इच्छामि सर्वासाम् एव वो मतम् ॥
यथा कूलानि चेमानि भित्त्वा नानीयते वशम् ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
saritāṃ caiva saṃvādaṃ sāgarasya ca bhārata ||
surārinilayaḥ śaśvat sāgaraḥ saritāṃ patiḥ ||
papraccha saritaḥ sarvāḥ saṃśayaṃ jātam ātmanaḥ ||
samūlaśākhān paśyāmi nihatāṃś chāyino drumān ||
yuṣmābhir iha pūrṇābhir anyāṃs tatra na vetasam ||
akāyaś cālpasāraś ca vetasaḥ kūlajaś ca vaḥ ||
avajñāya naśakyo vā kiṃ cid vā tena vaḥ kṛtam ||
tad ahaṃ śrotum icchāmi sarvāsām eva vo matam ||
yathā kūlāni cemāni bhittvā nānīyate vaśam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
अत्र अपि उदाहरन्तिatra api udāharantiи здесь приводят; рассказывают
इमम् इतिहासम् पुरातनम्imam itihāsam purātanamэто древнее предание; старую историю
सरिताम् च एव संवादम्saritām ca eva saṃvādamи беседу рек; разговор потоков
सागरस्य च भारतsāgarasya ca bhārataи океана, Бхарата; с морем
सुरारि निलयःsurāri nilayaḥобиталище врагов богов; пристанище асуров
शश्वत् सागरःśaśvat sāgaraḥвечный океан; постоянное море
सरिताम् पतिःsaritām patiḥвладыка рек; повелитель потоков
पप्रच्छpapracchaспросил; обратился
सरितः सर्वाःsaritaḥ sarvāḥвсе реки; все потоки
संशयम् जातम् आत्मनःsaṃśayam jātam ātmanaḥсомнение, возникшее у него; свой вопрос
समूल शाखान्samūla śākhānс корнями и ветвями; целиком
पश्यामिpaśyāmiя вижу; наблюдаю
निहतान्nihatānповерженными; сбитыми
छायिनः द्रुमान्chāyinaḥ drumānтенистые деревья; дающие тень деревья
युष्माभिः इह पूर्णाभिःyuṣmābhiḥ iha pūrṇābhiḥвами здесь, полноводными; когда вы наполнены
अन्यान् तत्रanyān tatraдругие там; иные
न वेतसम्na vetasamно не тростник; не ветасу
अकायः चakāyaḥ caи без крепкого тела; тонкий
अल्प सारः चalpa sāraḥ caи с малой сердцевиной; слабой сутью
वेतसःvetasaḥтростник; ветаса
कूल जः च वःkūla jaḥ ca vaḥи рождённый на вашем берегу; прибрежный для вас
अवज्ञायavajñāyaиз презрения; пренебрегая
न शक्यः वाna śakyaḥ vāили он невозможен для вас; неподвластен
किम् चित् वाkim cit vāили что-нибудь; что-либо
तेन वः कृतम्tena vaḥ kṛtamим вам сделано; он сделал вам
तत् अहम् श्रोतुम् इच्छामिtat aham śrotum icchāmiэто я хочу услышать; узнать
सर्वासाम् एव वः मतम्sarvāsām eva vaḥ matamмнение всех вас; ваш общий ответ
यथा कूलानि च इमानिyathā kūlāni ca imāniкак и эти берега; эти берега
भित्त्वाbhittvāразбив; размыв
न अनीयते वशम्na anīyate vaśamне приводится под власть; не покоряется
Литературный перевод

Бхишма ответил: «И здесь приводят древнее предание, о Бхарата: беседу рек с океаном. Вечный океан, обиталище врагов богов и владыка рек, однажды спросил все реки о сомнении, возникшем у него: “Когда вы здесь полноводны, я вижу, как вы валите тенистые деревья вместе с корнями и ветвями, но не уносите тростник. Он тонок, слаб, растёт у ваших берегов. Вы не трогаете его из презрения, или он вам неподвластен? Или он сделал вам что-то особое? Я хочу услышать мнение всех вас: почему, размывая эти берега, вы не приводите его под свою власть?”»

Версия

77cabf41db64 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 21:00:14 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами