दुर्योधन उवाच
दश तानि सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ॥
भुञ्जते रुक्मपात्रीषु युधिष्ठिरनिवेशने ॥
दृष्ट्वा च तां सभां दिव्यां दिव्यपुष्पफलान्विताम् ॥
अश्वांस् तित्तिरकल्माषान् रत्नानि विविधानि च ॥
दृष्ट्वा तां पाण्डवेयानाम् ऋद्धिम् इन्द्रोपमां शुभाम् ॥
अमित्राणां सुमहतीम् अनुशोचामि मानद ॥
धृतराष्ट्र उवाच
यदीच्छसि श्रियं तात यादृशीं तां युधिष्ठिरे ॥
विशिष्टां वा नरव्याघ्र शीलवान् भव पुत्रक ॥
शीलेन हि त्रयो लोकाः शक्या जेतुं न संशयः ॥
न हि किं चिद् असाध्यं वै लोके शीलवतां भवेत् ॥
एकरात्रेण मान्धाता त्र्यहेण जनमेजयः ॥
सप्तरात्रेण नाभागः पृथिवीं प्रतिपेदिवान् ॥
एते हि पार्थिवाः सर्वे शीलवन्तो दमान्विताः ॥
अतस् तेषां गुणक्रीता वसुधा स्वयम् आगमत् ॥
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
नारदेन पुरा प्रोक्तं शीलम् आश्रित्य भारत ॥
प्रह्रादेन हृतं राज्यं महेन्द्रस्य महात्मनः ॥
शीलम् आश्रित्य दैत्येन त्रैलोक्यं च वशीकृतम् ॥
ततो बृहस्पतिं शक्रः प्राञ्जलिः समुपस्थितः ॥
उवाच च महाप्राज्ञः श्रेय इच्छामि वेदितुम् ॥
ततो बृहस्पतिस् तस्मै ज्ञानं नैःश्रेयसं परम् ॥
कथयाम् आस भगवान् देवेन्द्राय कुरूद्वह ॥
एतावच् छ्रेय इत्य् एव बृहस्पतिर् अभाषत ॥
इन्द्रस् तु भूयः पप्रच्छ क्व विशेषो भवेद् इति ॥
duryodhana uvāca
daśa tāni sahasrāṇi snātakānāṃ mahātmanām ||
bhuñjate rukmapātrīṣu yudhiṣṭhiraniveśane ||
dṛṣṭvā ca tāṃ sabhāṃ divyāṃ divyapuṣpaphalānvitām ||
aśvāṃs tittirakalmāṣān ratnāni vividhāni ca ||
dṛṣṭvā tāṃ pāṇḍaveyānām ṛddhim indropamāṃ śubhām ||
amitrāṇāṃ sumahatīm anuśocāmi mānada ||
dhṛtarāṣṭra uvāca
yadīcchasi śriyaṃ tāta yādṛśīṃ tāṃ yudhiṣṭhire ||
viśiṣṭāṃ vā naravyāghra śīlavān bhava putraka ||
śīlena hi trayo lokāḥ śakyā jetuṃ na saṃśayaḥ ||
na hi kiṃ cid asādhyaṃ vai loke śīlavatāṃ bhavet ||
ekarātreṇa māndhātā tryaheṇa janamejayaḥ ||
saptarātreṇa nābhāgaḥ pṛthivīṃ pratipedivān ||
ete hi pārthivāḥ sarve śīlavanto damānvitāḥ ||
atas teṣāṃ guṇakrītā vasudhā svayam āgamat ||
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
nāradena purā proktaṃ śīlam āśritya bhārata ||
prahrādena hṛtaṃ rājyaṃ mahendrasya mahātmanaḥ ||
śīlam āśritya daityena trailokyaṃ ca vaśīkṛtam ||
tato bṛhaspatiṃ śakraḥ prāñjaliḥ samupasthitaḥ ||
uvāca ca mahāprājñaḥ śreya icchāmi veditum ||
tato bṛhaspatis tasmai jñānaṃ naiḥśreyasaṃ param ||
kathayām āsa bhagavān devendrāya kurūdvaha ||
etāvac chreya ity eva bṛhaspatir abhāṣata ||
indras tu bhūyaḥ papraccha kva viśeṣo bhaved iti ||
Дурьодхана сказал: «Десять тысяч великих снатаков едят из золотых сосудов в доме Юдхиштхиры. Я видел его божественную сабху, украшенную божественными цветами и плодами, пёстрых коней, разные драгоценности и это прекрасное, подобное Индре процветание Пандавов. Я скорблю, дарующий честь, потому что такое великое богатство у моих врагов». Дхритараштра сказал: «Если ты желаешь Шри, такой как у Юдхиштхиры, или ещё более превосходной, тигр среди людей, стань обладателем śīla, доброго нрава. Добрым нравом можно покорить три мира, в этом нет сомнения; для обладающих śīla в мире нет ничего недостижимого. Мандхата получил землю за одну ночь, Джанамеджая — за три дня, Набхага — за семь ночей. Все эти цари обладали śīla и самообузданием, поэтому земля, купленная их качествами, сама пришла к ним. И здесь приводят древнее предание, рассказанное Нарадой, о śīla: Прахлада, опираясь на добрый нрав, отнял царство у великодушного Махендры и подчинил три мира. Тогда Шакра со сложенными ладонями пришёл к Брихаспати и сказал: “Я хочу узнать высшее благо”. Бхагаван Брихаспати рассказал царю богов знание высшего блага. Когда Брихаспати сказал: “Таково благо”, Индра снова спросил: “Где же особое превосходство?”»
0897533caa83 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 21:42:25 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Дхритараштра отвечает зависти практическим наставлением: Шри приходит не просто к сильному, а к тому, чей нрав привлекает доверие и подчинение. Даже космическое владычество Прахлады объясняется śīla.