Махабхарата
Сумитра и природа надежды12.125.28-34
10515 / 15823
Махабхарата · 12.125.28-34
Деванагари

न राजलक्षणत्यागो न पुरस्य तपोधनाः ॥
दुःखं करोति तत् तीव्रं यथाशा विहता मम ॥
हिमवान् वा महाशैलः समुद्रो वा महोदधिः ॥
महत्त्वान् नान्वपद्येतां रोदस्योर् अन्तरं यथा ॥
आशायास् तपसि श्रेष्ठास् तथा नान्तम् अहं गतः ॥
भवतां विदितं सर्वं सर्वज्ञा हि तपोधनाः ॥
भवन्तः सुमहाभागास् तस्मात् प्रक्ष्यामि संशयम् ॥
आशावान् पुरुषो यः स्याद् अन्तरिक्षम् अथापि वा ॥
किं नु ज्यायस्तरं लोके महत्त्वात् प्रतिभाति वः ॥
एतद् इच्छामि तत्त्वेन श्रोतुं किम् इह दुर्लभम् ॥
यदि गुह्यं तपोनित्या न वो ब्रूतेह माचिरम् ॥
न हि गुह्यम् अतः श्रोतुम् इच्छामि द्विजपुंगवाः ॥
भवत्तपोविघातो वा येन स्याद् विरमे ततः ॥
यदि वास्ति कथायोगो यो ऽयं प्रश्नो मयेरितः ॥
एतत् कारणसामग्र्यं श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः ॥
भवन्तो हि तपोनित्या ब्रूयुर् एतत् समाहिताः ॥

Транслитерация (IAST)

na rājalakṣaṇatyāgo na purasya tapodhanāḥ ||
duḥkhaṃ karoti tat tīvraṃ yathāśā vihatā mama ||
himavān vā mahāśailaḥ samudro vā mahodadhiḥ ||
mahattvān nānvapadyetāṃ rodasyor antaraṃ yathā ||
āśāyās tapasi śreṣṭhās tathā nāntam ahaṃ gataḥ ||
bhavatāṃ viditaṃ sarvaṃ sarvajñā hi tapodhanāḥ ||
bhavantaḥ sumahābhāgās tasmāt prakṣyāmi saṃśayam ||
āśāvān puruṣo yaḥ syād antarikṣam athāpi vā ||
kiṃ nu jyāyastaraṃ loke mahattvāt pratibhāti vaḥ ||
etad icchāmi tattvena śrotuṃ kim iha durlabham ||
yadi guhyaṃ taponityā na vo brūteha māciram ||
na hi guhyam ataḥ śrotum icchāmi dvijapuṃgavāḥ ||
bhavattapovighāto vā yena syād virame tataḥ ||
yadi vāsti kathāyogo yo 'yaṃ praśno mayeritaḥ ||
etat kāraṇasāmagryaṃ śrotum icchāmi tattvataḥ ||
bhavanto hi taponityā brūyur etat samāhitāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
न राज लक्षण त्यागःna rāja lakṣaṇa tyāgaḥне оставление царских признаков; достоинств
न पुरस्य तपो धनाःna purasya tapo dhanāḥи не города, богатые тапасом; подвижники
दुःखम् करोति तत् तीव्रम्duḥkham karoti tat tīvramсоздаёт ту сильную боль; страдание
यथा आशा विहता ममyathā āśā vihatā mamaкак моя разбитая надежда; поражённая
हिमवान् वा महा शैलःhimavān vā mahā śailaḥХимаван или великая гора; Гималаи
समुद्रः वा महा उदधिःsamudraḥ vā mahā udadhiḥили океан, великая вода; море
महत्त्वात् न अन्वपद्येताम्mahattvāt na anvapadyetāmпо величине не достигли бы; не сравнились
रोदस्योः अन्तरम् यथाrodasyoḥ antaram yathāкак пространство между небом и землёй; миром
आशायाः तपसि श्रेष्ठाःāśāyāḥ tapasi śreṣṭhāḥнадежды, лучшие в тапасе; подвижники
तथा न अन्तम् अहम् गतःtathā na antam aham gataḥтак я не достиг конца; предела
भवताम् विदितम् सर्वम्bhavatām viditam sarvamвам известно всё; знаемо
सर्वज्ञाः हि तपो धनाःsarvajñāḥ hi tapo dhanāḥведь вы всезнающие, богатые тапасом; подвижники
भवन्तः सु महा भागाःbhavantaḥ su mahā bhāgāḥвы очень благословенны; велики
तस्मात् प्रक्ष्यामि संशयम्tasmāt prakṣyāmi saṃśayamпоэтому спрошу сомнение; вопрос
आशावान् पुरुषः यः स्यात्āśāvān puruṣaḥ yaḥ syātчеловек, который имеет надежду; надеющийся
अन्तरिक्षम् अथ अपि वाantarikṣam atha api vāили даже пространство; небо
किम् नु ज्यायस्तरम् लोकेkim nu jyāyastaram lokeчто же больше в мире; значительнее
महत्त्वात् प्रतिभाति वःmahattvāt pratibhāti vaḥпо величине кажется вам; представляется
एतत् इच्छामि तत्त्वेनetat icchāmi tattvenaэто хочу по истине; по сути
श्रोतुम् किम् इह दुर्लभम्śrotum kim iha durlabhamуслышать, что здесь труднодоступно; редко
यदि गुह्यम् तपो नित्याःyadi guhyam tapo nityāḥесли это тайна, постоянно в тапасе; подвижники
न वः ब्रूत इह माचिरम्na vaḥ brūta iha māciramне говорите мне здесь долго; не задерживайте
न हि गुह्यम् अतःna hi guhyam ataḥведь не тайну об этом; скрытого
श्रोतुम् इच्छामि द्विज पुंगवाःśrotum icchāmi dvija puṃgavāḥхочу услышать, лучшие дваждырождённые; брахманы
भवत् तपः विघातः वाbhavat tapaḥ vighātaḥ vāили если препятствие вашему тапасу; аскезе
येन स्यात् विरमे ततःyena syāt virame tataḥиз-за этого будет, я прекращу; отступлю
यदि वा अस्ति कथा योगःyadi vā asti kathā yogaḥили если есть связь для рассказа; возможность
यः अयम् प्रश्नः मया ईरितःyaḥ ayam praśnaḥ mayā īritaḥэтот вопрос, мной произнесённый; заданный
एतत् कारण सामग्र्यम्etat kāraṇa sāmagryamэту совокупность причин; оснований
श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतःśrotum icchāmi tattvataḥхочу услышать по истине; по сути
भवन्तः हि तपो नित्याःbhavantaḥ hi tapo nityāḥведь вы постоянны в тапасе; подвижники
ब्रूयुः एतत् समाहिताःbrūyuḥ etat samāhitāḥскажите это, сосредоточенные; собранные
Литературный перевод

«Не утрата царских признаков и не потеря города, о богатые тапасом, причиняет мне такую сильную боль, как разбитая надежда. Химаван, великая гора, или великий океан по величине не сравнились бы с пространством между небом и землёй; так и я, лучшие в тапасе, не достиг предела надежды. Вам известно всё, ведь вы всезнающие, богатые тапасом и очень благословенные; поэтому я задам своё сомнение. Что кажется вам больше в мире по величине: человек, имеющий надежду, или даже пространство? Я хочу услышать по сути, что здесь труднодоступно. Если это тайна, о постоянно преданные тапасу, не задерживайте меня; я не хочу слушать того, что нельзя раскрывать. Если мой вопрос помешает вашему тапасу, я отступлю. Но если есть возможность рассказа, связанная с этим вопросом, я хочу поистине услышать всю совокупность причин. Вы ведь постоянно в тапасе; скажите это сосредоточенно».

Версия

742422114e38 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 21:45:41 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами