भीष्म उवाच
चातुर्वर्ण्यस्य धर्माणां संकरो न प्रशस्यते ॥
अविकारितमं सत्यं सर्ववर्णेषु भारत ॥
सत्यं सत्सु सदा धर्मः सत्यं धर्मः सनातनः ॥
सत्यम् एव नमस्येत सत्यं हि परमा गतिः ॥
सत्यं धर्मस् तपो योगः सत्यं ब्रह्म सनातनम् ॥
सत्यं यज्ञः परः प्रोक्तः सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥
आचारान् इह सत्यस्य यथावद् अनुपूर्वशः ॥
लक्षणं च प्रवक्ष्यामि सत्यस्येह यथाक्रमम् ॥
प्राप्यते हि यथा सत्यं तच् च श्रोतुं त्वम् अर्हसि ॥
सत्यं त्रयोदशविधं सर्वलोकेषु भारत ॥
सत्यं च समता चैव दमश् चैव न संशयः ॥
अमात्सर्यं क्षमा चैव ह्रीस् तितिक्षानसूयता ॥
त्यागो ध्यानम् अथार्यत्वं धृतिश् च सततं स्थिरा ॥
अहिंसा चैव राजेन्द्र सत्याकारास् त्रयोदश ॥
bhīṣma uvāca
cāturvarṇyasya dharmāṇāṃ saṃkaro na praśasyate ||
avikāritamaṃ satyaṃ sarvavarṇeṣu bhārata ||
satyaṃ satsu sadā dharmaḥ satyaṃ dharmaḥ sanātanaḥ ||
satyam eva namasyeta satyaṃ hi paramā gatiḥ ||
satyaṃ dharmas tapo yogaḥ satyaṃ brahma sanātanam ||
satyaṃ yajñaḥ paraḥ proktaḥ satye sarvaṃ pratiṣṭhitam ||
ācārān iha satyasya yathāvad anupūrvaśaḥ ||
lakṣaṇaṃ ca pravakṣyāmi satyasyeha yathākramam ||
prāpyate hi yathā satyaṃ tac ca śrotuṃ tvam arhasi ||
satyaṃ trayodaśavidhaṃ sarvalokeṣu bhārata ||
satyaṃ ca samatā caiva damaś caiva na saṃśayaḥ ||
amātsaryaṃ kṣamā caiva hrīs titikṣānasūyatā ||
tyāgo dhyānam athāryatvaṃ dhṛtiś ca satataṃ sthirā ||
ahiṃsā caiva rājendra satyākārās trayodaśa ||
Бхишма ответил: «Смешение обязанностей четырёх варн не одобряется, но истина неизменна во всех варнах, Бхарата. У добрых истина всегда является дхармой; истина — вечная дхарма. Истине следует поклоняться, ибо истина — высшая цель. Истина — дхарма, тапас, йога; истина — вечный Брахман; истина названа высшей жертвой, и в истине утверждено всё. Я по порядку расскажу здесь практики истины, её признак и то, как она достигается. Во всех мирах, Бхарата, истина имеет тринадцать форм: истина как таковая, равность, самообладание, независтливость, терпение, стыдливость, выносливость, отсутствие злобы, отречение, созерцание, благородство, стойкость и ненасилие».
91102f204804 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 22:27:54 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Истина раскрывается не только как точность речи, но как целый строй характера. Она объединяет знание, самообладание, жертву и ненасилие.