भरद्वाज उवाच
प्रजाविसर्गं विविधं कथं स सृजते प्रभुः ॥
मेरुमध्ये स्थितो ब्रह्मा तद् ब्रूहि द्विजसत्तम ॥
भृगुर् उवाच
प्रजाविसर्गं विविधं मानसो मनसासृजत् ॥
संधुक्षणार्थं भूतानां सृष्टं प्रथमतो जलम् ॥
यत् प्राणाः सर्वभूतानां वर्धन्ते येन च प्रजाः ॥
परित्यक्ताश् च नश्यन्ति तेनेदं सर्वम् आवृतम् ॥
पृथिवी पर्वता मेघा मूर्तिमन्तश् च ये परे ॥
सर्वं तद् वारुणं ज्ञेयम् आपस् तस्तम्भिरे पुनः ॥
भरद्वाज उवाच
कथं सलिलम् उत्पन्नं कथं चैवाग्निमारुतौ ॥
कथं च मेदिनी सृष्टेत्य् अत्र मे संशयो महान् ॥
bharadvāja uvāca
prajāvisargaṃ vividhaṃ kathaṃ sa sṛjate prabhuḥ ||
merumadhye sthito brahmā tad brūhi dvijasattama ||
bhṛgur uvāca
prajāvisargaṃ vividhaṃ mānaso manasāsṛjat ||
saṃdhukṣaṇārthaṃ bhūtānāṃ sṛṣṭaṃ prathamato jalam ||
yat prāṇāḥ sarvabhūtānāṃ vardhante yena ca prajāḥ ||
parityaktāś ca naśyanti tenedaṃ sarvam āvṛtam ||
pṛthivī parvatā meghā mūrtimantaś ca ye pare ||
sarvaṃ tad vāruṇaṃ jñeyam āpas tastambhire punaḥ ||
bharadvāja uvāca
kathaṃ salilam utpannaṃ kathaṃ caivāgnimārutau ||
kathaṃ ca medinī sṛṣṭety atra me saṃśayo mahān ||
Бхарадваджа спросил: «Как Брахма, пребывающий в середине Меру, создаёт многообразное творение существ? Скажи это, лучший из дваждырождённых». Бхригу ответил: «Манаса умом создал многообразное творение существ. Для оживления существ прежде всего была создана вода: ею возрастают жизни всех существ и сами существа, а оставленные ею гибнут; ею покрыто всё это. Земля, горы, облака и другие воплощённые вещи — всё это следует понимать как водное, связанное с Варуной; воды снова стали опорой». Бхарадваджа спросил: «Как возникла вода? Как возникли огонь и ветер? Как была создана земля? В этом моё великое сомнение».
76b7964bc6c5 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 23:16:37 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Бхригу начинает с воды как условия жизни. Вода здесь не просто физический элемент, а питательная основа проявления существ.