Махабхарата
Учитель объясняет колесо причины и поля12.204.10-14
10914 / 15823
Махабхарата · 12.204.10-14
Деванагари

कर्म तत् कुरुते तर्षाद् अहंकारपरिग्रहम् ॥
कार्यकारणसंयोगे स हेतुर् उपपादितः ॥
नात्येति कारणं कार्यं न कार्यं कारणं तथा ॥
कार्याणां तूपकरणे कालो भवति हेतुमान् ॥
हेतुयुक्ताः प्रकृतयो विकाराश् च परस्परम् ॥
अन्योन्यम् अभिवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठिताः सदा ॥
सरजस् तामसैर् भावैश् च्युतो हेतुबलान्वितः ॥
क्षेत्रज्ञम् एवानुयाति पांसुर् वातेरितो यथा ॥
न च तैः स्पृश्यते भावो न ते तेन महात्मना ॥
सरजस्को ऽरजस्कश् च स वै वायुर् यथा भवेत् ॥
तथैतद् अन्तरं विद्यात् क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् बुधः ॥
अभ्यासात् स तथा युक्तो न गच्छेत् प्रकृतिं पुनः ॥

Транслитерация (IAST)

karma tat kurute tarṣād ahaṃkāraparigraham ||
kāryakāraṇasaṃyoge sa hetur upapāditaḥ ||
nātyeti kāraṇaṃ kāryaṃ na kāryaṃ kāraṇaṃ tathā ||
kāryāṇāṃ tūpakaraṇe kālo bhavati hetumān ||
hetuyuktāḥ prakṛtayo vikārāś ca parasparam ||
anyonyam abhivartante puruṣādhiṣṭhitāḥ sadā ||
sarajas tāmasair bhāvaiś cyuto hetubalānvitaḥ ||
kṣetrajñam evānuyāti pāṃsur vāterito yathā ||
na ca taiḥ spṛśyate bhāvo na te tena mahātmanā ||
sarajasko 'rajaskaś ca sa vai vāyur yathā bhavet ||
tathaitad antaraṃ vidyāt kṣetrakṣetrajñayor budhaḥ ||
abhyāsāt sa tathā yukto na gacchet prakṛtiṃ punaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कर्म तत् कुरुते तर्षात्karma tat kurute tarṣātто действие совершает от жажды; стремления
अहंकार परिग्रहम्ahaṃkāra parigrahamзахват аханкары; самости
कार्य कारण संयोगेkārya kāraṇa saṃyogeпри соединении следствия и причины; причинности
सः हेतुः उपपादितःsaḥ hetuḥ upapāditaḥэта причина установлена; объяснена
न अत्येति कारणम् कार्यम्na atyeti kāraṇam kāryamследствие не превосходит причину; не выходит
न कार्यम् कारणम् तथाna kāryam kāraṇam tathāи причина не становится следствием так; полностью
कार्याणाम् तु उपकरणेkāryāṇām tu upakaraṇeно в средствах следствий; действий
कालः भवति हेतुमान्kālaḥ bhavati hetumānвремя становится причинным; имеющим причину
हेतु युक्ताः प्रकृतयःhetu yuktāḥ prakṛtayaḥпракрити соединены с причиной; условиями
विकाराः च परस्परम्vikārāḥ ca parasparamи изменения взаимно; друг друга
अन्योन्यम् अभिवर्तन्तेanyonyam abhivartanteдруг в друга переходят; вращаются
पुरुष अधिष्ठिताः सदाpuruṣa adhiṣṭhitāḥ sadāвсегда управляемые Пурушей; основанные
सरजस् तामसैः भावैःsarajas tāmasaiḥ bhāvaiḥс раджасом и тамасическими состояниями; качествами
च्युतः हेतु बल अन्वितःcyutaḥ hetu bala anvitaḥсброшенный, наделённый силой причины; влекомый
क्षेत्रज्ञम् एव अनुयातिkṣetrajñam eva anuyātiследует именно за кшетраджней; знатоком поля
पांसुः वात ईरितः यथाpāṃsuḥ vāta īritaḥ yathāкак пыль, движимая ветром; несомая
न च तैः स्पृश्यते भावःna ca taiḥ spṛśyate bhāvaḥи состояние ими не касается; не затрагивается
न ते तेन महात्मनाna te tena mahātmanāи они тем махатмой не касаются; им
सरजस्कः अरजस्कः चsarajaskaḥ arajaskaḥ caс пылью и без пыли; раджаса
सः वै वायुः यथा भवेत्saḥ vai vāyuḥ yathā bhavetтаков ведь ветер как бывает; воздух
तथा एतत् अन्तरम् विद्यात्tathā etat antaram vidyātтак это различие следует знать; понимать
क्षेत्र क्षेत्रज्ञयोः बुधःkṣetra kṣetrajñayoḥ budhaḥмежду полем и кшетраджней, мудрый; знатоком
अभ्यासात् सः तथा युक्तःabhyāsāt saḥ tathā yuktaḥот практики он так соединённый; сосредоточенный
न गच्छेत् प्रकृतिम् पुनःna gacchet prakṛtim punaḥне идёт в пракрити снова; не возвращается
Литературный перевод

«Из жажды оно совершает действие, принимая захват аханкары; так при соединении причины и следствия установлена эта причина. Следствие не превосходит причину, и причина не становится следствием; но среди средств действия время становится действующей причиной. Пракрити и изменения, соединённые с причинами, взаимно переходят друг в друга, всегда пребывая под управлением Пуруши. Тот, кто упал в состояния раджаса и тамаса и движим силой причины, следует за кшетраджней, как пыль, несомая ветром. Но подлинное состояние ими не затрагивается, и они не касаются того махатмы. Как ветер может быть с пылью или без пыли, так мудрый должен знать различие между полем и кшетраджней. Сосредоточенный таким образом через практику, он больше не возвращается в пракрити».

Версия

82463f1db80f · опубликовано 21 июн. 2026 г., 00:56:28 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами