कर्म तत् कुरुते तर्षाद् अहंकारपरिग्रहम् ॥
कार्यकारणसंयोगे स हेतुर् उपपादितः ॥
नात्येति कारणं कार्यं न कार्यं कारणं तथा ॥
कार्याणां तूपकरणे कालो भवति हेतुमान् ॥
हेतुयुक्ताः प्रकृतयो विकाराश् च परस्परम् ॥
अन्योन्यम् अभिवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठिताः सदा ॥
सरजस् तामसैर् भावैश् च्युतो हेतुबलान्वितः ॥
क्षेत्रज्ञम् एवानुयाति पांसुर् वातेरितो यथा ॥
न च तैः स्पृश्यते भावो न ते तेन महात्मना ॥
सरजस्को ऽरजस्कश् च स वै वायुर् यथा भवेत् ॥
तथैतद् अन्तरं विद्यात् क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् बुधः ॥
अभ्यासात् स तथा युक्तो न गच्छेत् प्रकृतिं पुनः ॥
karma tat kurute tarṣād ahaṃkāraparigraham ||
kāryakāraṇasaṃyoge sa hetur upapāditaḥ ||
nātyeti kāraṇaṃ kāryaṃ na kāryaṃ kāraṇaṃ tathā ||
kāryāṇāṃ tūpakaraṇe kālo bhavati hetumān ||
hetuyuktāḥ prakṛtayo vikārāś ca parasparam ||
anyonyam abhivartante puruṣādhiṣṭhitāḥ sadā ||
sarajas tāmasair bhāvaiś cyuto hetubalānvitaḥ ||
kṣetrajñam evānuyāti pāṃsur vāterito yathā ||
na ca taiḥ spṛśyate bhāvo na te tena mahātmanā ||
sarajasko 'rajaskaś ca sa vai vāyur yathā bhavet ||
tathaitad antaraṃ vidyāt kṣetrakṣetrajñayor budhaḥ ||
abhyāsāt sa tathā yukto na gacchet prakṛtiṃ punaḥ ||
«Из жажды оно совершает действие, принимая захват аханкары; так при соединении причины и следствия установлена эта причина. Следствие не превосходит причину, и причина не становится следствием; но среди средств действия время становится действующей причиной. Пракрити и изменения, соединённые с причинами, взаимно переходят друг в друга, всегда пребывая под управлением Пуруши. Тот, кто упал в состояния раджаса и тамаса и движим силой причины, следует за кшетраджней, как пыль, несомая ветром. Но подлинное состояние ими не затрагивается, и они не касаются того махатмы. Как ветер может быть с пылью или без пыли, так мудрый должен знать различие между полем и кшетраджней. Сосредоточенный таким образом через практику, он больше не возвращается в пракрити».
82463f1db80f · опубликовано 21 июн. 2026 г., 00:56:28 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Здесь проводится важное различение: поле меняется, но знаток поля не загрязняется его изменениями. Освобождение начинается с устойчивого различения кшетры и кшетраджни.