Махабхарата
Бхишма объясняет истинный пост, тапас и священную пищу12.214.3-7
10965 / 15823
Махабхарата · 12.214.3-7
Деванагари

युधिष्ठिर उवाच
यद् इदं तप इत्य् आहुर् उपवासं पृथग्जनाः ॥
एतत् तपो महाराज उताहो किं तपो भवेत् ॥
भीष्म उवाच
मासपक्षोपवासेन मन्यन्ते यत् तपो जनाः ॥
आत्मतन्त्रोपघातः स न तपस् तत् सतां मतम् ॥
त्यागश् च सन्नतिश् चैव शिष्यते तप उत्तमम् ॥
सदोपवासी च भवेद् ब्रह्मचारी सदैव च ॥
मुनिश् च स्यात् सदा विप्रो दैवतं च सदा भजेत् ॥
कुटुम्बिको धर्मकामः सदास्वप्नश् च भारत ॥
अमांसाशी सदा च स्यात् पवित्रं च सदा जपेत् ॥
अमृताशी सदा च स्यान् न च स्याद् विषभोजनः ॥
विघसाशी सदा च स्यात् सदा चैवातिथिप्रियः ॥

Транслитерация (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
yad idaṃ tapa ity āhur upavāsaṃ pṛthagjanāḥ ||
etat tapo mahārāja utāho kiṃ tapo bhavet ||
bhīṣma uvāca
māsapakṣopavāsena manyante yat tapo janāḥ ||
ātmatantropaghātaḥ sa na tapas tat satāṃ matam ||
tyāgaś ca sannatiś caiva śiṣyate tapa uttamam ||
sadopavāsī ca bhaved brahmacārī sadaiva ca ||
muniś ca syāt sadā vipro daivataṃ ca sadā bhajet ||
kuṭumbiko dharmakāmaḥ sadāsvapnaś ca bhārata ||
amāṃsāśī sadā ca syāt pavitraṃ ca sadā japet ||
amṛtāśī sadā ca syān na ca syād viṣabhojanaḥ ||
vighasāśī sadā ca syāt sadā caivātithipriyaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
युधिष्ठिरः उवाचyudhiṣṭhiraḥ uvācaЮдхиштхира сказал; спросил
यत् इदम् तपः इति आहुःyat idam tapaḥ iti āhuḥто, что называют тапасом; аскезой
उपवासम् पृथक् जनाःupavāsam pṛthak janāḥпостом простые люди; обычные
एतत् तपः महाराजetat tapaḥ mahārājaэто тапас, о великий царь; аскеза
उत आहो किम् तपः भवेत्uta āho kim tapaḥ bhavetили же что было бы тапасом; настоящим
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; ответил
मास पक्ष उपवासेनmāsa pakṣa upavāsenaпостом месяц или полмесяца; пакшу
मन्यन्ते यत् तपः जनाःmanyante yat tapaḥ janāḥчто люди считают тапасом; аскезой
आत्म तन्त्र उपघातः सःātma tantra upaghātaḥ saḥэто повреждение основы себя; тела
न तपः तत् सताम् मतम्na tapaḥ tat satām matamне тапас это, мнение добрых; мудрых
त्यागः च सन्नतिः च एवtyāgaḥ ca sannatiḥ ca evaотречение и смирение именно; покорность
शिष्यते तपः उत्तमम्śiṣyate tapaḥ uttamamостаётся высшим тапасом; лучшей аскезой
सदा उपवासी च भवेत्sadā upavāsī ca bhavetи всегда постящимся пусть будет; воздержанным
ब्रह्मचारी सदा एव चbrahmacārī sadā eva caи брахмачари всегда именно; целомудренным
मुनिः च स्यात् सदा विप्रःmuniḥ ca syāt sadā vipraḥи мудрецом пусть будет всегда брахман; молчальником
दैवतम् च सदा भजेत्daivatam ca sadā bhajetи божество всегда пусть почитает; служит
कुटुम्बिकः धर्म कामःkuṭumbikaḥ dharma kāmaḥдомохозяин, желающий дхармы; праведности
सदा अस्वप्नः च भारतsadā asvapnaḥ ca bhārataи всегда не спящий днём, о Бхарата; бдительный
अमांस आशी सदा च स्यात्amāṃsa āśī sadā ca syātи всегда пусть будет неедящим мясо; безмясным
पवित्रम् च सदा जपेत्pavitram ca sadā japetи священное всегда пусть повторяет; мантру
अमृत आशी सदा च स्यात्amṛta āśī sadā ca syātи всегда пусть ест амриту; остаток
न च स्यात् विष भोजनःna ca syāt viṣa bhojanaḥи не должен быть едящим яд; ядовитое
विघस आशी सदा च स्यात्vighasa āśī sadā ca syātи всегда пусть ест остатки; викхасу
सदा च एव अतिथि प्रियःsadā ca eva atithi priyaḥи всегда именно любящий гостей; гостеприимный
Литературный перевод

Юдхиштхира спросил: «О великий царь, то, что простые люди называют тапасом — пост, — действительно ли это тапас, или тапасом является что-то иное?» Бхишма ответил: «Люди считают тапасом пост в течение месяца или половины месяца, но мудрые не считают это истинным тапасом: это лишь повреждение собственной основы. Высшим тапасом остаются отречение и смирение. Брахман должен всегда быть как постящийся, всегда быть брахмачари, всегда быть муни и всегда почитать божество. Домохозяин, желающий дхармы, должен быть бдительным, не есть мясо, всегда повторять священное, есть амриту, не принимать ядовитого, питаться остатками и всегда любить гостей».

Версия

0a8d747facf6 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 01:24:40 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами