व्यास उवाच
प्रकृतेस् तु विकारा ये क्षेत्रज्ञस् तैः परिश्रितः ॥
ते चैनं न प्रजानन्ति स तु जानाति तान् अपि ॥
तैश् चैष कुरुते कार्यं मनःषष्ठैर् इहेन्द्रियैः ॥
सुदान्तैर् इव संयन्ता दृढैः परमवाजिभिः ॥
इन्द्रियेभ्यः परा ह्य् अर्था अर्थेभ्यः परमं मनः ॥
मनसस् तु परा बुद्धिर् बुद्धेर् आत्मा महान् परः ॥
महतः परम् अव्यक्तम् अव्यक्तात् परतो ऽमृतम् ॥
अमृतान् न परं किं चित् सा काष्ठा सा परा गतिः ॥
एवं सर्वेषु भूतेषु गूढो ऽऽत्मा न प्रकाशते ॥
दृश्यते त्वग्र्यया बुद्ध्या सूक्ष्मया तत्त्वदर्शिभिः ॥
vyāsa uvāca
prakṛtes tu vikārā ye kṣetrajñas taiḥ pariśritaḥ ||
te cainaṃ na prajānanti sa tu jānāti tān api ||
taiś caiṣa kurute kāryaṃ manaḥṣaṣṭhair ihendriyaiḥ ||
sudāntair iva saṃyantā dṛḍhaiḥ paramavājibhiḥ ||
indriyebhyaḥ parā hy arthā arthebhyaḥ paramaṃ manaḥ ||
manasas tu parā buddhir buddher ātmā mahān paraḥ ||
mahataḥ param avyaktam avyaktāt parato 'mṛtam ||
amṛtān na paraṃ kiṃ cit sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||
evaṃ sarveṣu bhūteṣu gūḍho ''tmā na prakāśate ||
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā tattvadarśibhiḥ ||
Вьяса сказал: «Кшетраджня окружён видоизменениями пракрити, но они не познают его, тогда как он знает и их. Ими, то есть чувствами, шестым из которых здесь является ум, он совершает действие, как возница управляет хорошо укрощёнными крепкими превосходными конями. Выше чувств — их объекты; выше объектов — ум; выше ума — буддхи; выше буддхи — великий атман; выше великого — Непроявленное; выше Непроявленного — бессмертное. Выше бессмертного нет ничего: это предел, это высшая цель. Так во всех существах скрытый атман не проявляется, но видящие истину созерцают его тонким, высшим разумом».
6410fd60933d · опубликовано 21 июн. 2026 г., 03:25:21 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Вьяса выстраивает лестницу различения: от чувств и их объектов к уму, буддхи, махату, авьякте и бессмертному. Атман скрыт не потому, что отсутствует, а потому что грубое восприятие занято порождениями пракрити.