Махабхарата
Поведение отречённого на пути к освобождению12.269.1-4
11248 / 15823
Махабхарата · 12.269.1-4
Деванагари

युधिष्ठिर उवाच
किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपरायणः ॥
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत् परं प्रकृतेर् ध्रुवम् ॥
भीष्म उवाच
मोक्षधर्मेषु निरतो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ॥
प्राप्नोति परमं स्थानं यत् परं प्रकृतेर् ध्रुवम् ॥
स्वगृहाद् अभिनिःसृत्य लाभालाभे समो मुनिः ॥
समुपोढेषु कामेषु निरपेक्षः परिव्रजेत् ॥
न चक्षुषा न मनसा न वाचा दूषयेद् अपि ॥
न प्रत्यक्षं परोक्षं वा दूषणं व्याहरेत् क्व चित् ॥

Транслитерация (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
kiṃśīlaḥ kiṃsamācāraḥ kiṃvidyaḥ kiṃparāyaṇaḥ ||
prāpnoti brahmaṇaḥ sthānaṃ yat paraṃ prakṛter dhruvam ||
bhīṣma uvāca
mokṣadharmeṣu nirato laghvāhāro jitendriyaḥ ||
prāpnoti paramaṃ sthānaṃ yat paraṃ prakṛter dhruvam ||
svagṛhād abhiniḥsṛtya lābhālābhe samo muniḥ ||
samupoḍheṣu kāmeṣu nirapekṣaḥ parivrajet ||
na cakṣuṣā na manasā na vācā dūṣayed api ||
na pratyakṣaṃ parokṣaṃ vā dūṣaṇaṃ vyāharet kva cit ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
किम् शीलः किम् समाचारःkim śīlaḥ kim samācāraḥкакого нрава, какого поведения; с какими обычаями
किम् विद्यः किम् परायणःkim vidyaḥ kim parāyaṇaḥкакого знания, какой высшей опоры; к чему устремлённый
प्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानम्prāpnoti brahmaṇaḥ sthānamдостигает места Брахмана; состояния Брахмана
यत् परम् प्रकृतेः ध्रुवम्yat param prakṛteḥ dhruvamкоторое выше пракрити, неизменное; твёрдое
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
मोक्ष धर्मेषु निरतःmokṣa dharmeṣu nirataḥпреданный дхармам освобождения; занятый мокша-дхармой
लघु आहारः जित इन्द्रियःlaghu āhāraḥ jita indriyaḥумеренный в пище, победивший чувства; легко питающийся
प्राप्नोति परमम् स्थानम्prāpnoti paramam sthānamдостигает высшего места; состояния
यत् परम् प्रकृतेः ध्रुवम्yat param prakṛteḥ dhruvamкоторое выше пракрити, неизменное; твёрдое
स्व गृहात् अभिनिःसृत्यsva gṛhāt abhiniḥsṛtyaиз своего дома выйдя; покинув жилище
लाभ अलाभे समः मुनिःlābha alābhe samaḥ muniḥв приобретении и неприобретении равный мудрец; безразличный
समुपोढेषु कामेषुsamupoḍheṣu kāmeṣuкогда желания приблизились; явились
निरपेक्षः परिव्रजेत्nirapekṣaḥ parivrajetбез ожиданий пусть странствует; отрешённый
न चक्षुषा न मनसाna cakṣuṣā na manasāни глазом, ни умом; взглядом и мыслью
न वाचा दूषयेत् अपिna vācā dūṣayet apiни речью пусть не порочит даже; не обвиняет
न प्रत्यक्षम् परोक्षम् वाna pratyakṣam parokṣam vāни явно, ни скрыто; заочно
दूषणम् व्याहरेत् क्व चित्dūṣaṇam vyāharet kva citпорицание пусть не произносит нигде; упрёк
Литературный перевод

Юдхиштхира сказал: «Какого нрава, какого поведения, какого знания и какой высшей опоры должен быть человек, чтобы достичь неизменного состояния Брахмана, которое выше пракрити?» Бхишма ответил: «Тот, кто предан дхармам освобождения, умерен в пище и победил чувства, достигает высшего неизменного состояния, которое выше пракрити. Покинув свой дом, мудрец должен быть равен в приобретении и неприобретении; когда желания приближаются, он пусть странствует без ожиданий. Ни взглядом, ни умом, ни речью он не должен порочить кого-либо; нигде не должен произносить порицание ни явно, ни заочно».

Версия

6318318e1d29 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 03:23:31 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами