Махабхарата
Индра выходит на битву с Вритрой12.272.7-17
11270 / 15823
Махабхарата · 12.272.7-17
Деванагари

भीष्म उवाच
रथेनेन्द्रः प्रयातो वै सार्धं सुरगणैः पुरा ॥
ददर्शाथाग्रतो वृत्रं विष्ठितं पर्वतोपमम् ॥
योजनानां शतान्य् ऊर्ध्वं पञ्चोच्छ्रितम् अरिंदम ॥
शतानि विस्तरेणाथ त्रीण्य् एवाभ्यधिकानि तु ॥
तत् प्रेक्ष्य तादृशं रूपं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् ॥
वृत्रस्य देवाः संत्रस्ता न शान्तिम् उपलेभिरे ॥
शक्रस्य तु तदा राजन्न् ऊरुस्तम्भो व्यजायत ॥
भयाद् वृत्रस्य सहसा दृष्ट्वा तद् रूपम् उत्तमम् ॥
ततो नादः समभवद् वादित्राणां च निस्वनः ॥
देवासुराणां सर्वेषां तस्मिन् युद्ध उपस्थिते ॥
अथ वृत्रस्य कौरव्य दृष्ट्वा शक्रम् उपस्थितम् ॥
न संभ्रमो न भीः का चिद् आस्था वा समजायत ॥
ततः समभवद् युद्धं त्रैलोक्यस्य भयंकरम् ॥
शक्रस्य च सुरेन्द्रस्य वृत्रस्य च महात्मनः ॥
असिभिः पट्टिशैः शूलैः शक्तितोमरमुद्गरैः ॥
शिलाभिर् विविधाभिश् च कार्मुकैश् च महास्वनैः ॥
अस्त्रैश् च विविधैर् दिव्यैः पावकोल्काभिर् एव च ॥
देवासुरैस् ततः सैन्यैः सर्वम् आसीत् समाकुलम् ॥
पितामहपुरोगाश् च सर्वे देवगणास् तथा ॥
ऋषयश् च महाभागास् तद् युद्धं द्रष्टुम् आगमन् ॥
विमानाग्र्यैर् महाराज सिद्धाश् च भरतर्षभ ॥
गन्धर्वाश् च विमानाग्र्यैर् अप्सरोभिः समागमन् ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣma uvāca
rathenendraḥ prayāto vai sārdhaṃ suragaṇaiḥ purā ||
dadarśāthāgrato vṛtraṃ viṣṭhitaṃ parvatopamam ||
yojanānāṃ śatāny ūrdhvaṃ pañcocchritam ariṃdama ||
śatāni vistareṇātha trīṇy evābhyadhikāni tu ||
tat prekṣya tādṛśaṃ rūpaṃ trailokyenāpi durjayam ||
vṛtrasya devāḥ saṃtrastā na śāntim upalebhire ||
śakrasya tu tadā rājann ūrustambho vyajāyata ||
bhayād vṛtrasya sahasā dṛṣṭvā tad rūpam uttamam ||
tato nādaḥ samabhavad vāditrāṇāṃ ca nisvanaḥ ||
devāsurāṇāṃ sarveṣāṃ tasmin yuddha upasthite ||
atha vṛtrasya kauravya dṛṣṭvā śakram upasthitam ||
na saṃbhramo na bhīḥ kā cid āsthā vā samajāyata ||
tataḥ samabhavad yuddhaṃ trailokyasya bhayaṃkaram ||
śakrasya ca surendrasya vṛtrasya ca mahātmanaḥ ||
asibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlaiḥ śaktitomaramudgaraiḥ ||
śilābhir vividhābhiś ca kārmukaiś ca mahāsvanaiḥ ||
astraiś ca vividhair divyaiḥ pāvakolkābhir eva ca ||
devāsurais tataḥ sainyaiḥ sarvam āsīt samākulam ||
pitāmahapurogāś ca sarve devagaṇās tathā ||
ṛṣayaś ca mahābhāgās tad yuddhaṃ draṣṭum āgaman ||
vimānāgryair mahārāja siddhāś ca bharatarṣabha ||
gandharvāś ca vimānāgryair apsarobhiḥ samāgaman ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; Бхишма произнёс
रथेन इन्द्रः प्रयातः वैrathena indraḥ prayātaḥ vaiна колеснице Индра отправился; поехал
सार्धम् सुर गणैः पुराsārdham sura gaṇaiḥ purāвместе с сонмами богов прежде; девов
ददर्श अथ अग्रतः वृत्रम्dadarśa atha agrataḥ vṛtramувидел затем впереди Вритру; перед собой
विष्ठितम् पर्वत उपमम्viṣṭhitam parvata upamamстоящего, подобного горе; как гора
योजनानाम् शतानि ऊर्ध्वम्yojanānām śatāni ūrdhvamйоджан сотни вверх; в высоту
पञ्च उच्छ्रितम् अरिंदमpañca ucchritam ariṃdamaпять поднятого, победитель врагов; высотой
शतानि विस्तरेण अथśatāni vistareṇa athaсотни шириной затем; простором
त्रीणि एव अभ्यधिकानि तुtrīṇi eva abhyadhikāni tuтри именно сверх того же; дополнительно
तत् प्रेक्ष्य तादृशम् रूपम्tat prekṣya tādṛśam rūpamто увидев такую форму; облик
त्रैलोक्येन अपि दुर्जयम्trailokyena api durjayamдаже тремя мирами непобедимую; труднопобедимую
वृत्रस्य देवाः संत्रस्ताःvṛtrasya devāḥ saṃtrastāḥВритры боги испуганные; устрашённые
न शान्तिम् उपलेभिरेna śāntim upalebhireне обрели покоя; спокойствия
शक्रस्य तु तदा राजन्śakrasya tu tadā rājanу Шакры же тогда, царь; Индры
ऊरु स्तम्भः व्यजायतūru stambhaḥ vyajāyataоцепенение бёдер возникло; паралич
भयात् वृत्रस्य सहसाbhayāt vṛtrasya sahasāот страха перед Вритрой внезапно; из-за ужаса
दृष्ट्वा तत् रूपम् उत्तमम्dṛṣṭvā tat rūpam uttamamувидев тот высший облик; великий
ततः नादः समभवत्tataḥ nādaḥ samabhavatзатем шум возник; гул
वादित्राणाम् च निस्वनःvāditrāṇām ca nisvanaḥи звучание музыкальных орудий; инструментов
देव असुराणाम् सर्वेषाम्deva asurāṇām sarveṣāmбогов и асуров всех; обоих войск
तस्मिन् युद्धे उपस्थितेtasmin yuddhe upasthiteкогда та битва наступила; предстояла
अथ वृत्रस्य कौरव्यatha vṛtrasya kauravyaзатем у Вритры, Кауравья; о потомок Куру
दृष्ट्वा शक्रम् उपस्थितम्dṛṣṭvā śakram upasthitamувидев Шакру прибывшего; стоящего
न संभ्रमःna saṃbhramaḥни смятения; растерянности
न भीः का चित्na bhīḥ kā citни какого страха; ужаса
आस्था वा समजायतāsthā vā samajāyataили тревоги возникло; появилось
ततः समभवत् युद्धम्tataḥ samabhavat yuddhamзатем произошла битва; сражение
त्रैलोक्यस्य भयम् करम्trailokyasya bhayam karamдля трёх миров страх создающая; ужасная
शक्रस्य च सुर इन्द्रस्यśakrasya ca sura indrasyaШакры, владыки богов; Индры
वृत्रस्य च महा आत्मनःvṛtrasya ca mahā ātmanaḥи Вритры великой души; махатмы
असिभिः पट्टिशैः शूलैःasibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlaiḥмечами, паттишами, копьями; трезубцами
शक्ति तोमर मुद्गरैःśakti tomara mudgaraiḥдротиками, томарами, палицами; молотами
शिलाभिः विविधाभिः चśilābhiḥ vividhābhiḥ caи разными камнями; скалами
कार्मुकैः च महा स्वनैःkārmukaiḥ ca mahā svanaiḥи луками громкозвучными; мощными
अस्त्रैः च विविधैः दिव्यैःastraiḥ ca vividhaiḥ divyaiḥи разными божественными оружиями; астрами
पावक उल्काभिः एव चpāvaka ulkābhiḥ eva caи огненными метеорами именно; пылающими
देव असुरैः ततः सैन्यैःdeva asuraiḥ tataḥ sainyaiḥвойсками богов и асуров затем; армиями
सर्वम् आसीत् समाकुलम्sarvam āsīt samākulamвсё было смешано; в смятении
पितामह पुरोगाः चpitāmaha purogāḥ caи ведомые Питамахой; Брахмой
सर्वे देव गणाः तथाsarve deva gaṇāḥ tathāвсе сонмы богов также; девов
ऋषयः च महा भागाःṛṣayaḥ ca mahā bhāgāḥи риши великоблагие; мудрецы
तत् युद्धम् द्रष्टुम् आगमन्tat yuddham draṣṭum āgamanту битву видеть пришли; посмотреть
विमान अग्र्यैः महा राजvimāna agryaiḥ mahā rājaна лучших виманах, великий царь; воздушных колесницах
सिद्धाः च भरत ऋषभsiddhāḥ ca bharata ṛṣabhaи сиддхи, лучший из Бхаратов; совершенные
गन्धर्वाः च विमान अग्र्यैःgandharvāḥ ca vimāna agryaiḥи гандхарвы на лучших виманах; небесных
अप्सरोभिः समागमन्apsarobhiḥ samāgamanс апсарами собрались; пришли
Литературный перевод

Бхишма сказал: «Некогда Индра отправился на колеснице вместе с сонмами богов и увидел впереди Вритру, стоявшего, словно гора. Его высота поднималась на пять сотен йоджан, а ширина простиралась ещё на три сотни, о победитель врагов. Увидев такую форму Вритры, непобедимую даже для трёх миров, боги испугались и не обрели покоя. У самого Шакры, о царь, внезапно оцепенели бёдра от страха, когда он увидел этот великий облик Вритры. Затем, когда битва приблизилась, поднялся гул и звук боевых инструментов у всех богов и асуров. Но у Вритры, о Кауравья, увидевшего приближение Шакры, не возникло ни смятения, ни какого-либо страха, ни тревоги. Затем началась битва, наводящая ужас на три мира, между Шакрой, владыкой богов, и великодушным Вритрой. Мечи, паттиши, копья, дротики, томары, палицы, разные камни, громкозвучные луки, божественные астры и огненные метеоры смешали всё поле сражения войсками богов и асуров. Все сонмы богов во главе с Питамахой и великоблагие риши пришли увидеть эту битву. На лучших виманах собрались сиддхи, гандхарвы и апсары, о великий царь, лучший из Бхаратов».

Версия

54c9237b33f3 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 06:08:50 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами