Махабхарата
Ушана, Шива и происхождение имени Шукры12.278.6-13
11299 / 15823
Махабхарата · 12.278.6-13
Деванагари

भीष्म उवाच
शृणु राजन्न् अवहितः सर्वम् एतद् यथातथम् ॥
यथामति यथा चैतच् छ्रुतपूर्वं मयानघ ॥
एष भार्गवदायादो मुनिः सत्यो दृढव्रतः ॥
असुराणां प्रियकरो निमित्ते करुणात्मके ॥
इन्द्रो ऽथ धनदो राजा यक्षरक्षोधिपः स च ॥
प्रभविष्णुश् च कोशस्य जगतश् च तथा प्रभुः ॥
तस्यात्मानम् अथाविश्य योगसिद्धो महामुनिः ॥
रुद्ध्वा धनपतिं देवं योगेन हृतवान् वसु ॥
हृते धने ततः शर्म न लेभे धनदस् तथा ॥
आपन्नमन्युः संविग्नः सो ऽभ्यगात् सुरसत्तमम् ॥
निवेदयाम् आस तदा शिवायामिततेजसे ॥
देवश्रेष्ठाय रुद्राय सौम्याय बहुरूपिणे ॥
कुबेर उवाच
योगात्मकेनोशनसा रुद्ध्वा मम हृतं वसु ॥
योगेनात्मगतिं कृत्वा निःसृतश् च महातपाः ॥
भीष्म उवाच
एतच् छ्रुत्वा ततः क्रुद्धो महायोगी महेश्वरः ॥
संरक्तनयनो राजञ् शूलम् आदाय तस्थिवान् ॥

Транслитерация (IAST)

bhīṣma uvāca
śṛṇu rājann avahitaḥ sarvam etad yathātatham ||
yathāmati yathā caitac chrutapūrvaṃ mayānagha ||
eṣa bhārgavadāyādo muniḥ satyo dṛḍhavrataḥ ||
asurāṇāṃ priyakaro nimitte karuṇātmake ||
indro 'tha dhanado rājā yakṣarakṣodhipaḥ sa ca ||
prabhaviṣṇuś ca kośasya jagataś ca tathā prabhuḥ ||
tasyātmānam athāviśya yogasiddho mahāmuniḥ ||
ruddhvā dhanapatiṃ devaṃ yogena hṛtavān vasu ||
hṛte dhane tataḥ śarma na lebhe dhanadas tathā ||
āpannamanyuḥ saṃvignaḥ so 'bhyagāt surasattamam ||
nivedayām āsa tadā śivāyāmitatejase ||
devaśreṣṭhāya rudrāya saumyāya bahurūpiṇe ||
kubera uvāca
yogātmakenośanasā ruddhvā mama hṛtaṃ vasu ||
yogenātmagatiṃ kṛtvā niḥsṛtaś ca mahātapāḥ ||
bhīṣma uvāca
etac chrutvā tataḥ kruddho mahāyogī maheśvaraḥ ||
saṃraktanayano rājañ śūlam ādāya tasthivān ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; ответил
शृणु राजन् अवहितःśṛṇu rājan avahitaḥслушай внимательно, царь; сосредоточенно
सर्वम् एतत् यथा तथम्sarvam etat yathā tathamвсё это как оно есть; истинно
यथा मति यथा च एतत्yathā mati yathā ca etatкак понимаю и как это; по разумению
श्रुत पूर्वम् मया अनघśruta pūrvam mayā anaghaпрежде услышано мной, безгрешный; ранее
एष भार्गव दायादःeṣa bhārgava dāyādaḥэтот потомок Бхригу; Бхаргава
मुनिः सत्यः दृढ व्रतःmuniḥ satyaḥ dṛḍha vrataḥмуни правдивый, твёрдообетный; стойкий
असुराणाम् प्रिय करःasurāṇām priya karaḥделающий приятное асурам; благо
निमित्ते करुण आत्मकेnimitte karuṇa ātmakeпо причине сострадательной природы; милосердия
इन्द्रः अथ धनदः राजाindraḥ atha dhanadaḥ rājāИндра, затем царь Данада; Кубера
यक्ष रक्षः अधिपः सः चyakṣa rakṣaḥ adhipaḥ saḥ caи владыка якшей и ракшасов; он
प्रभविष्णुः च कोशस्यprabhaviṣṇuḥ ca kośasyaи властный над сокровищницей; кладом
जगतः च तथा प्रभुःjagataḥ ca tathā prabhuḥи также владыка мира; вселенной
तस्य आत्मानम् अथ आविश्यtasya ātmānam atha āviśyaв него самого затем войдя; проникнув
योग सिद्धः महा मुनिःyoga siddhaḥ mahā muniḥдостигший йоги великий муни; совершенный
रुद्ध्वा धनपतिम् देवम्ruddhvā dhanapatim devamсдержав бога Дханапати; Куберу
योगेन हृतवान् वसुyogena hṛtavān vasuйогой похитил богатство; сокровища
हृते धने ततः शर्मhṛte dhane tataḥ śarmaкогда богатство похищено, покоя; счастья
न लेभे धनदः तथाna lebhe dhanadaḥ tathāне обрёл Данада тогда; Кубера
आपन्न मन्युः संविग्नःāpanna manyuḥ saṃvignaḥохваченный гневом, встревоженный; потрясённый
सः अभ्यगात् सुर सत्तमम्saḥ abhyagāt sura sattamamон пошёл к лучшему из суров; богов
निवेदयाम् आस तदाnivedayām āsa tadāсообщил тогда; доложил
शिवाय अमित तेजसेśivāya amita tejaseШиве неизмеримого сияния; могущества
देव श्रेष्ठाय रुद्रायdeva śreṣṭhāya rudrāyaлучшему из богов Рудре; Шиве
सौम्याय बहु रूपिणेsaumyāya bahu rūpiṇeмирному, многообразному; многоликому
कुबेर उवाचkubera uvācaКубера сказал; доложил
योग आत्मकेन उशनसाyoga ātmakena uśanasāйогической природы Ушаной; Кавьей
रुद्ध्वा मम हृतम् वसुruddhvā mama hṛtam vasuсдержав меня, похищено богатство; моё
योगेन आत्म गतिम् कृत्वाyogena ātma gatim kṛtvāйогой сделав путь внутри себя; движение
निःसृतः च महा तपाःniḥsṛtaḥ ca mahā tapāḥи вышел великий тапасвин; аскет
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; продолжил
एतत् श्रुत्वा ततः क्रुद्धःetat śrutvā tataḥ kruddhaḥэто услышав, затем разгневанный; сердитый
महा योगी महेश्वरःmahā yogī maheśvaraḥвеликий йогин Махешвара; Шива
संरक्त नयनः राजन्saṃrakta nayanaḥ rājanс покрасневшими глазами, царь; разъярённый
शूलम् आदाय तस्थिवान्śūlam ādāya tasthivānвзяв трезубец, встал; стоял
Литературный перевод

Бхишма сказал: «Слушай внимательно, царь, всё это как оно есть — так, как я понимаю и как прежде слышал, безгрешный. Этот потомок Бхригу, правдивый муни твёрдого обета, стал благодетелем асуров по причине сострадательной природы. Кубера, Данада, владыка якшей и ракшасов, властный над сокровищницей и владыка мира, был однажды побеждён им: великий муни, достигший йоги, вошёл в него, йогой сдержал Дханапати и похитил богатство. Когда богатство было похищено, Кубера лишился покоя, разгневался, встревожился и отправился к лучшему из богов. Он сообщил об этом Шиве неизмеримого сияния, лучшему из богов Рудре, мирному и многообразному. Кубера сказал: “Ушана йогической природы сдержал меня и похитил моё богатство; совершив йогой внутренний путь, великий тапасвин вышел”. Бхишма продолжил: “Услышав это, великий йогин Махешвара разгневался, его глаза покраснели, и он встал, взяв трезубец”».

Версия

4d1032e4346f · опубликовано 21 июн. 2026 г., 05:34:35 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами