स त्वम् एवंविधो दान्तः क्षत्रियः प्रियबान्धवः ॥
प्रजा भृत्यांश् च पुत्रांश् च स्वधर्मेणानुपालय ॥
इष्टानिष्टसमायोगो वैरं सौहार्दम् एव च ॥
अथ जातिसहस्राणि बहूनि परिवर्तते ॥
तस्माद् गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदा चन ॥
निर्गुणो यो हि दुर्बुद्धिर् आत्मनः सो ऽरिर् उच्यते ॥
मानुषेषु महाराज धर्माधर्मौ प्रवर्ततः ॥
न तथान्येषु भूतेषु मनुष्यरहितेष्व् इह ॥
धर्मशीलो नरो विद्वान् ईहको ऽनीहको ऽपि वा ॥
आत्मभूतः सदा लोके चरेद् भूतान्य् अहिंसयन् ॥
यदा व्यपेतहृल्लेखं मनो भवति तस्य वै ॥
नानृतं चैव भवति तदा कल्याणम् ऋच्छति ॥
sa tvam evaṃvidho dāntaḥ kṣatriyaḥ priyabāndhavaḥ ||
prajā bhṛtyāṃś ca putrāṃś ca svadharmeṇānupālaya ||
iṣṭāniṣṭasamāyogo vairaṃ sauhārdam eva ca ||
atha jātisahasrāṇi bahūni parivartate ||
tasmād guṇeṣu rajyethā mā doṣeṣu kadā cana ||
nirguṇo yo hi durbuddhir ātmanaḥ so 'rir ucyate ||
mānuṣeṣu mahārāja dharmādharmau pravartataḥ ||
na tathānyeṣu bhūteṣu manuṣyarahiteṣv iha ||
dharmaśīlo naro vidvān īhako 'nīhako 'pi vā ||
ātmabhūtaḥ sadā loke cared bhūtāny ahiṃsayan ||
yadā vyapetahṛllekhaṃ mano bhavati tasya vai ||
nānṛtaṃ caiva bhavati tadā kalyāṇam ṛcchati ||
«Ты же, будучи таким обузданным кшатрием, любимым родичами, защищай подданных, слуг и сыновей своей дхармой. Соединение с желанным и нежеланным, вражда и дружба, а затем многие тысячи рождений постоянно вращаются. Поэтому привязывайся к достоинствам, а не к недостаткам никогда: лишённый качеств и дурноразумный называется врагом самому себе. Среди людей, о великий царь, действуют дхарма и адхарма; среди иных существ, лишённых человеческого состояния, это не так. Мудрый человек праведного нрава, деятельный или даже отрешённый, должен жить в мире, став для существ как собственное “я”, не причиняя им вреда. Когда у него исчезает внутренняя царапина сердца и в уме не остаётся неправды, тогда он достигает блага».
e46f7b379307 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 04:50:54 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Итог главы — этическая ясность: человеческая жизнь ценна тем, что в ней реально выбираются дхарма и адхарма. Царь должен защищать своей дхармой, а каждый человек — держаться достоинств и не вредить существам.