Махабхарата
Парашара о непривязанности и плоде кармы12.287.29-38
11349 / 15823
Махабхарата · 12.287.29-38
Деванагари

शयानं यान्तम् आसीनं प्रवृत्तं विषयेषु च ॥
शुभाशुभानि कर्माणि प्रपद्यन्ते नरं सदा ॥
न ह्य् अन्यत् तीरम् आसाद्य पुनस् तर्तुं व्यवस्यति ॥
दुर्लभो दृश्यते ह्य् अस्य विनिपातो महार्णवे ॥
यथा भारावसक्ता हि नौर् महाम्भसि तन्तुना ॥
तथा मनो ऽभियोगाद् वै शरीरं प्रतिकर्षति ॥
यथा समुद्रम् अभितः संस्यूताः सरितो ऽपराः ॥
तथाद्या प्रकृतिर् योगाद् अभिसंस्यूयते सदा ॥
स्नेहपाशैर् बहुविधैर् आसक्तमनसो नराः ॥
प्रकृतिस्था विषीदन्ति जले सैकतवेश्मवत् ॥
शरीरगृहसंस्थस्य शौचतीर्थस्य देहिनः ॥
बुद्धिमार्गप्रयातस्य सुखं त्व् इह परत्र च ॥
विस्तराः क्लेशसंयुक्ताः संक्षेपास् तु सुखावहाः ॥
परार्थं विस्तराः सर्वे त्यागम् आत्महितं विदुः ॥
संकल्पजो मित्रवर्गो ज्ञातयः कारणात्मकाः ॥
भार्या दासाश् च पुत्राश् च स्वम् अर्थम् अनुयुञ्जते ॥
न माता न पिता किं चित् कस्य चित् प्रतिपद्यते ॥
दानपथ्योदनो जन्तुः स्वकर्मफलम् अश्नुते ॥
माता पुत्रः पिता भ्राता भार्या मित्रजनस् तथा ॥
अष्टापदपदस्थाने त्व् अक्षमुद्रेव न्यस्यते ॥

Транслитерация (IAST)

śayānaṃ yāntam āsīnaṃ pravṛttaṃ viṣayeṣu ca ||
śubhāśubhāni karmāṇi prapadyante naraṃ sadā ||
na hy anyat tīram āsādya punas tartuṃ vyavasyati ||
durlabho dṛśyate hy asya vinipāto mahārṇave ||
yathā bhārāvasaktā hi naur mahāmbhasi tantunā ||
tathā mano 'bhiyogād vai śarīraṃ pratikarṣati ||
yathā samudram abhitaḥ saṃsyūtāḥ sarito 'parāḥ ||
tathādyā prakṛtir yogād abhisaṃsyūyate sadā ||
snehapāśair bahuvidhair āsaktamanaso narāḥ ||
prakṛtisthā viṣīdanti jale saikataveśmavat ||
śarīragṛhasaṃsthasya śaucatīrthasya dehinaḥ ||
buddhimārgaprayātasya sukhaṃ tv iha paratra ca ||
vistarāḥ kleśasaṃyuktāḥ saṃkṣepās tu sukhāvahāḥ ||
parārthaṃ vistarāḥ sarve tyāgam ātmahitaṃ viduḥ ||
saṃkalpajo mitravargo jñātayaḥ kāraṇātmakāḥ ||
bhāryā dāsāś ca putrāś ca svam artham anuyuñjate ||
na mātā na pitā kiṃ cit kasya cit pratipadyate ||
dānapathyodano jantuḥ svakarmaphalam aśnute ||
mātā putraḥ pitā bhrātā bhāryā mitrajanas tathā ||
aṣṭāpadapadasthāne tv akṣamudreva nyasyate ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
शयानम् यान्तम् आसीनम्śayānam yāntam āsīnamлежащего, идущего, сидящего; человека
प्रवृत्तम् विषयेषु चpravṛttam viṣayeṣu caи занятого объектами чувств; делами
शुभ अशुभानि कर्माणिśubha aśubhāni karmāṇiблагие и неблагие дела; кармы
प्रपद्यन्ते नरम् सदाprapadyante naram sadāвсегда достигают человека; приходят
न हि अन्यत् तीरम् आसाद्यna hi anyat tīram āsādyaведь не другого берега достигнув; причала
पुनः तर्तुम् व्यवस्यतिpunaḥ tartum vyavasyatiснова переправиться решается; пытается
दुर्लभः दृश्यते हि अस्यdurlabhaḥ dṛśyate hi asyaредким видится ведь его; для него
विनिपातः महा अर्णवेvinipātaḥ mahā arṇaveпадение в великом океане; море
यथा भार अवसक्ता हिyathā bhāra avasaktā hiкак грузом отягощённая ведь; нагруженная
नौः महा अम्भसि तन्तुनाnauḥ mahā ambhasi tantunāлодка в великой воде верёвкой; нитью
तथा मनः अभियोगात् वैtathā manaḥ abhiyogāt vaiтак из-за соединения ума; привязанности
शरीरम् प्रतिकर्षतिśarīram pratikarṣatiтело тянет обратно; притягивает
यथा समुद्रम् अभितःyathā samudram abhitaḥкак к океану со всех сторон; морю
संस्यूताः सरितः अपराःsaṃsyūtāḥ saritaḥ aparāḥсшиты другие реки; соединены
तथा आद्या प्रकृतिः योगात्tathā ādyā prakṛtiḥ yogātтак первичная пракрити через йогу; соединение
अभिसंस्यूयते सदाabhisaṃsyūyate sadāпостоянно сшивается; соединяется
स्नेह पाशैः बहु विधैःsneha pāśaiḥ bahu vidhaiḥмноговидными петлями привязанности; любви
आसक्त मनसः नराःāsakta manasaḥ narāḥлюди с привязанным умом; сознанием
प्रकृति स्थाः विषीदन्तिprakṛti sthāḥ viṣīdantiстоящие в пракрити тонут; унывают
जले सैकत वेश्म वत्jale saikata veśma vatв воде как песчаный дом; постройка
शरीर गृह संस्थस्यśarīra gṛha saṃsthasyaу пребывающего в доме тела; телесном
शौच तीर्थस्य देहिनःśauca tīrthasya dehinaḥвоплощённого, чья тиртха чистота; очищение
बुद्धि मार्ग प्रयातस्यbuddhi mārga prayātasyaидущего путём буддхи; разума
सुखम् तु इह परत्र चsukham tu iha paratra caсчастье же здесь и там; после смерти
विस्तराः क्लेश संयुक्ताःvistarāḥ kleśa saṃyuktāḥрасширения соединены со страданием; сложностью
संक्षेपाः तु सुख आवहाःsaṃkṣepāḥ tu sukha āvahāḥсокращения же приносят счастье; простота
पर अर्थम् विस्तराः सर्वेpara artham vistarāḥ sarveвсе расширения ради другого; чужого
त्यागम् आत्म हितम् विदुःtyāgam ātma hitam viduḥотречение знают как благо атмана; пользу
संकल्प जः मित्र वर्गःsaṃkalpa jaḥ mitra vargaḥкруг друзей рождён из намерения; замысла
ज्ञातयः कारण आत्मकाःjñātayaḥ kāraṇa ātmakāḥродственники имеют природу причин; условий
भार्या दासाः च पुत्राः चbhāryā dāsāḥ ca putrāḥ caжена, слуги и сыновья; дети
स्वम् अर्थम् अनुयुञ्जतेsvam artham anuyuñjateсвою цель преследуют; ищут
न माता न पिताna mātā na pitāни мать, ни отец; родители
किम् चित् कस्य चित्kim cit kasya citничего кому-либо; никому
प्रतिपद्यतेpratipadyateне принимает; не получает
दान पथ्य ओदनः जन्तुःdāna pathya odanaḥ jantuḥсущество с рисом дара как дорогой; пищей
स्व कर्म फलम् अश्नुतेsva karma phalam aśnuteплод собственной кармы вкушает; получает
माता पुत्रः पिता भ्राताmātā putraḥ pitā bhrātāмать, сын, отец, брат; родные
भार्या मित्र जनः तथाbhāryā mitra janaḥ tathāжена и друзья также; близкие
अष्टापद पद स्थानेaṣṭāpada pada sthāneна поле аштапады; игровой доске
अक्ष मुद्रा इव न्यस्यतेakṣa mudrā iva nyasyateкак игральная фишка ставится; кость
Литературный перевод

Благие и неблагие дела всегда приходят к человеку — лежит он, идёт, сидит или занят объектами чувств. Достигнув одного берега, он не решается снова переправляться к другому; трудно увидеть его падение в великом океане. Как лодку, отягощённую грузом, в большой воде тянет верёвка, так тело тянется обратно из-за привязанности ума. Как все реки со всех сторон соединяются с океаном, так первичная пракрити постоянно соединяется через связь. Люди с умом, привязанным многими петлями любви, стоя в пракрити, тонут, как песчаный дом в воде. Но воплощённый, живущий в доме тела, для кого чистота стала тиртхой и кто идёт путём буддхи, получает счастье здесь и после смерти. Расширения связаны со страданием, а сокращение приносит счастье; все расширения ради другого, а отречение знают как благо атмана. Круг друзей рождается из намерения, родственники имеют природу причин; жена, слуги и сыновья преследуют собственную цель. Ни мать, ни отец ничего не принимают за другого: существо питается плодом собственной кармы. Мать, сын, отец, брат, жена и друзья размещаются как фишки на клетках игровой доски».

Версия

a8209d26792e · опубликовано 21 июн. 2026 г., 06:15:44 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами