युधिष्ठिर उवाच
सत्यं क्षमां दमं प्रज्ञां प्रशंसन्ति पितामह ॥
विद्वांसो मनुजा लोके कथम् एतन् मतं तव ॥
भीष्म उवाच
अत्र ते वर्तयिष्ये ऽहम् इतिहासं पुरातनम् ॥
साध्यानाम् इह संवादं हंसस्य च युधिष्ठिर ॥
हंसो भूत्वाथ सौवर्णस् त्व् अजो नित्यः प्रजापतिः ॥
स वै पर्येति लोकांस् त्रीन् अथ साध्यान् उपागमत् ॥
साध्या ऊचुः
शकुने वयं स्म देवा वै साध्यास् त्वाम् अनुयुज्महे ॥
पृच्छामस् त्वां मोक्षधर्मं भवांश् च किल मोक्षवित् ॥
श्रुतो ऽसि नः पण्डितो धीरवादी; साधुशब्दः पतते ते पतत्रिन् ॥
किं मन्यसे श्रेष्ठतमं द्विज त्वं; कस्मिन् मनस् ते रमते महात्मन् ॥
तन् नः कार्यं पक्षिवर प्रशाधि; यत् कार्याणां मन्यसे श्रेष्ठम् एकम् ॥
यत् कृत्वा वै पुरुषः सर्वबन्धैर्; विमुच्यते विहगेन्द्रेह शीघ्रम् ॥
yudhiṣṭhira uvāca
satyaṃ kṣamāṃ damaṃ prajñāṃ praśaṃsanti pitāmaha ||
vidvāṃso manujā loke katham etan mataṃ tava ||
bhīṣma uvāca
atra te vartayiṣye 'ham itihāsaṃ purātanam ||
sādhyānām iha saṃvādaṃ haṃsasya ca yudhiṣṭhira ||
haṃso bhūtvātha sauvarṇas tv ajo nityaḥ prajāpatiḥ ||
sa vai paryeti lokāṃs trīn atha sādhyān upāgamat ||
sādhyā ūcuḥ
śakune vayaṃ sma devā vai sādhyās tvām anuyujmahe ||
pṛcchāmas tvāṃ mokṣadharmaṃ bhavāṃś ca kila mokṣavit ||
śruto 'si naḥ paṇḍito dhīravādī; sādhuśabdaḥ patate te patatrin ||
kiṃ manyase śreṣṭhatamaṃ dvija tvaṃ; kasmin manas te ramate mahātman ||
tan naḥ kāryaṃ pakṣivara praśādhi; yat kāryāṇāṃ manyase śreṣṭham ekam ||
yat kṛtvā vai puruṣaḥ sarvabandhair; vimucyate vihagendreha śīghram ||
Юдхиштхира сказал: «Питамаха, мудрые люди в мире восхваляют истину, прощение, самообуздание и мудрость. Каково твоё мнение об этом?» Бхишма сказал: «Я расскажу тебе древнюю историю, Юдхиштхира: беседу Садхьев с Хамсой. Нерождённый и вечный Праджапати, став золотым Хамсой, обошёл три мира и пришёл к Садхьям. Садхьи сказали: “О птица, мы, боги Садхьи, спрашиваем тебя о мокша-дхарме, потому что ты, как говорят, знаешь освобождение. Мы слышали, что ты мудр и говоришь стойко; добрая молва идёт о тебе, о крылатый. Что ты считаешь наилучшим, о дваждырождённый? В чём радуется твой ум, великодушный? Укажи нам то одно дело, которое ты считаешь лучшим из дел и которое, совершив, человек быстро освобождается от всех уз, о царь птиц”».
161391ca4d5f · опубликовано 21 июн. 2026 г., 06:19:04 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Вопрос Садхьев переводит этические качества в плоскость мокши. Им нужно не просто похвальное поведение, а то действие и состояние, которое освобождает от всех уз.