Махабхарата
Васиштха учит о двадцать шестом принципе и передаче знания Брахмана12.296.30-40
11401 / 15823
Махабхарата · 12.296.30-40
Деванагари

एतावद् एतत् कथितं मया ते; तथ्यं महाराज यथार्थतत्त्वम् ॥
अमत्सरत्वं प्रतिगृह्य चार्थं; सनातनं ब्रह्म विशुद्धम् आद्यम् ॥
न वेदनिष्ठस्य जनस्य राजन्; प्रदेयम् एतत् परमं त्वया भवेत् ॥
विवित्समानाय विबोधकारकं; प्रबोधहेतोः प्रणतस्य शासनम् ॥
न देयम् एतच् च तथानृतात्मने; शठाय क्लीबाय न जिह्मबुद्धये ॥
न पण्डितज्ञानपरोपतापिने; देयं त्वयेदं विनिबोध यादृशे ॥
श्रद्धान्वितायाथ गुणान्विताय; परापवादाद् विरताय नित्यम् ॥
विशुद्धयोगाय बुधाय चैव; क्रियावते ऽथ क्षमिणे हिताय ॥
विविक्तशीलाय विधिप्रियाय; विवादहीनाय बहुश्रुताय ॥
विजानते चैव न चाहितक्षमे; दमे च शक्ताय शमे च देहिनाम् ॥
एतैर् गुणैर् हीनतमे न देयम्; एतत् परं ब्रह्म विशुद्धम् आहुः ॥
न श्रेयसा योक्ष्यति तादृशे कृतं; धर्मप्रवक्तारम् अपात्रदानात् ॥
पृथ्वीम् इमां यद्य् अपि रत्नपूर्णां; दद्यान् नदेयं त्व् इदम् अव्रताय ॥
जितेन्द्रियायैतद् असंशयं ते; भवेत् प्रदेयं परमं नरेन्द्र ॥
कराल मा ते भयम् अस्तु किं चिद्; एतच् छ्रुतं ब्रह्म परं त्वयाद्य ॥
यथावद् उक्तं परमं पवित्रं; निःशोकम् अत्यन्तम् अनादिमध्यम् ॥
अगाधजन्मामरणं च राजन्; निरामयं वीतभयं शिवं च ॥
समीक्ष्य मोहं त्यज चाद्य सर्वं; ज्ञानस्य तत्त्वार्थम् इदं विदित्वा ॥
अवाप्तम् एतद् धि पुरा सनातनाद्; धिरण्यगर्भाद् गदतो नराधिप ॥
प्रसाद्य यत्नेन तम् उग्रतेजसं; सनातनं ब्रह्म यथाद्य वै त्वया ॥
पृष्टस् त्वया चास्मि यथा नरेन्द्र; तथा मयेदं त्वयि चोक्तम् अद्य ॥
तथावाप्तं ब्रह्मणो मे नरेन्द्र; महज् ज्ञानं मोक्षविदां पुराणम् ॥

Транслитерация (IAST)

etāvad etat kathitaṃ mayā te; tathyaṃ mahārāja yathārthatattvam ||
amatsaratvaṃ pratigṛhya cārthaṃ; sanātanaṃ brahma viśuddham ādyam ||
na vedaniṣṭhasya janasya rājan; pradeyam etat paramaṃ tvayā bhavet ||
vivitsamānāya vibodhakārakaṃ; prabodhahetoḥ praṇatasya śāsanam ||
na deyam etac ca tathānṛtātmane; śaṭhāya klībāya na jihmabuddhaye ||
na paṇḍitajñānaparopatāpine; deyaṃ tvayedaṃ vinibodha yādṛśe ||
śraddhānvitāyātha guṇānvitāya; parāpavādād viratāya nityam ||
viśuddhayogāya budhāya caiva; kriyāvate 'tha kṣamiṇe hitāya ||
viviktaśīlāya vidhipriyāya; vivādahīnāya bahuśrutāya ||
vijānate caiva na cāhitakṣame; dame ca śaktāya śame ca dehinām ||
etair guṇair hīnatame na deyam; etat paraṃ brahma viśuddham āhuḥ ||
na śreyasā yokṣyati tādṛśe kṛtaṃ; dharmapravaktāram apātradānāt ||
pṛthvīm imāṃ yady api ratnapūrṇāṃ; dadyān nadeyaṃ tv idam avratāya ||
jitendriyāyaitad asaṃśayaṃ te; bhavet pradeyaṃ paramaṃ narendra ||
karāla mā te bhayam astu kiṃ cid; etac chrutaṃ brahma paraṃ tvayādya ||
yathāvad uktaṃ paramaṃ pavitraṃ; niḥśokam atyantam anādimadhyam ||
agādhajanmāmaraṇaṃ ca rājan; nirāmayaṃ vītabhayaṃ śivaṃ ca ||
samīkṣya mohaṃ tyaja cādya sarvaṃ; jñānasya tattvārtham idaṃ viditvā ||
avāptam etad dhi purā sanātanād; dhiraṇyagarbhād gadato narādhipa ||
prasādya yatnena tam ugratejasaṃ; sanātanaṃ brahma yathādya vai tvayā ||
pṛṣṭas tvayā cāsmi yathā narendra; tathā mayedaṃ tvayi coktam adya ||
tathāvāptaṃ brahmaṇo me narendra; mahaj jñānaṃ mokṣavidāṃ purāṇam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एतावत् एतत् कथितम्etāvat etat kathitamнастолько это рассказано; объяснено
मया तेmayā teмной тебе; для тебя
तथ्यम् महाराजtathyam mahārājaистинное, великий царь; правдивое
यथार्थ तत्त्वम्yathārtha tattvamсогласно действительной сущности; истине
अमत्सरत्वम् प्रतिगृह्यamatsaratvam pratigṛhyaприняв отсутствие зависти; незлобие
च अर्थम्ca arthamи смысл; цель
सनातनम् ब्रह्मsanātanam brahmaвечный Брахман; извечный
विशुद्धम् आद्यम्viśuddham ādyamсовершенно чистый, изначальный; первичный
न वेद निष्ठस्य जनस्यna veda niṣṭhasya janasyaне человеку без стойкости в Веде; неутверждённому
राजन्rājanо царь; владыка
प्रदेयम् एतत् परमम्pradeyam etat paramamэто высшее не должно даваться; передаваться
त्वया भवेत्tvayā bhavetтобой должно быть; следует
विवित्समानायvivitsamānāyaжелающему узнать; исследующему
विबोध कारकम्vibodha kārakamпроизводящее пробуждение; просветляющее
प्रबोध हेतोःprabodha hetoḥради причины пробуждения; осознания
प्रणतस्य शासनम्praṇatasya śāsanamнаставление склонённого; смиренного
न देयम् एतत् चna deyam etat caи это не должно даваться; передаваться
तथा अनृत आत्मनेtathā anṛta ātmaneтакже лживой душе; неправдивому
शठायśaṭhāyaковарному; обманщику
क्लीबायklībāyaслабому; малодушному
न जिह्म बुद्धयेna jihma buddhayeне кривому разумом; лукавому
न पण्डित ज्ञान पर उपतापिनेna paṇḍita jñāna para upatāpineне мучающему чужое знание мудрецов; завистнику
देयम् त्वया इदम्deyam tvayā idamэто должно даваться тобой; передаваться
विनिबोध यादृशेvinibodha yādṛśeузнай, какому; кому именно
श्रद्धा अन्विताय अथśraddhā anvitāya athaтому, кто наделён верой; шраддхой
गुण अन्वितायguṇa anvitāyaнаделённому качествами; добродетелями
पर अपवादात् विरतायpara apavādāt viratāyaвоздержанному от порицания других; клеветы
नित्यम्nityamпостоянно; всегда
विशुद्ध योगायviśuddha yogāyaс чистой йогой; дисциплиной
बुधाय च एवbudhāya ca evaи пробуждённому именно; мудрому
क्रियावते अथkriyāvate athaа также деятельному; исполняющему
क्षमिणे हितायkṣamiṇe hitāyaтерпеливому, благожелательному; полезному
विविक्त शीलायvivikta śīlāyaс уединённым нравом; чистым характером
विधि प्रियायvidhi priyāyaлюбящему правило; предписание
विवाद हीनायvivāda hīnāyaлишённому спора; непридирчивому
बहु श्रुतायbahu śrutāyaмного слышавшему; учёному
विजानते च एवvijānate ca evaи понимающему именно; знающему
न च अहित क्षमेna ca ahita kṣameи не терпящему вреда; дурного
दमे च शक्तायdame ca śaktāyaи способному к самообузданию; контролю
शमे च देहिनाम्śame ca dehināmи к умиротворению воплощённых; существ
एतैः गुणैः हीनतमेetaiḥ guṇaiḥ hīnatameв лишённом этих качеств; низком
न देयम्na deyamне должно даваться; передаваться
एतत् परम् ब्रह्मetat param brahmaэтот высший Брахман; знание
विशुद्धम् आहुःviśuddham āhuḥназывают совершенно чистым; непорочным
न श्रेयसा योक्ष्यतिna śreyasā yokṣyatiне соединит с благом; не приведёт
तादृशे कृतम्tādṛśe kṛtamсделанное для такого; данное
धर्म प्रवक्तारम्dharma pravaktāramпроповедника дхармы; учителя
अपात्र दानात्apātra dānātиз-за дара недостойному; неподходящему
पृथ्वीम् इमाम्pṛthvīm imāmэту землю; мир
यदि अपि रत्न पूर्णाम्yadi api ratna pūrṇāmдаже если полную драгоценностей; богатую
दद्यात्dadyātон дал бы; пожертвовал
न देयम् तु इदम्na deyam tu idamно это не должно даваться; передаваться
अव्रतायavratāyaне соблюдающему обет; без враты
जित इन्द्रियायjita indriyāyaпобедившему чувства; обузданному
एतत् असंशयम् तेetat asaṃśayam teэто без сомнения тебе; именно
भवेत् प्रदेयम्bhavet pradeyamдолжно быть передано; дано
परमम् नरेन्द्रparamam narendraвысшее, о царь людей; владыка
करालkarālaо Карала; Джанака
मा ते भयम् अस्तुmā te bhayam astuпусть у тебя не будет страха; опасения
किम् चित्kim citникакого; чего-либо
एतत् श्रुतम्etat śrutamэто услышано; постигнуто
ब्रह्म परम् त्वया अद्यbrahma param tvayā adyaвысший Брахман тобой сегодня; ныне
यथावत् उक्तम्yathāvat uktamкак следует сказано; объяснено
परमम् पवित्रम्paramam pavitramвысшее очищающее; святое
निःशोकम्niḥśokamбезскорбное; лишённое печали
अत्यन्तम्atyantamпредельное; окончательное
अनादि मध्यम्anādi madhyamбез начала и середины; извечное
अगाध जन्म अमरणम् चagādha janma amaraṇam caбездонное, нерождённое и бессмертное; неумирающее
राजन्rājanо царь; владыка
निरामयम्nirāmayamбезболезненное; без бед
वीत भयम्vīta bhayamлишённое страха; бесстрашное
शिवम् चśivam caи благое; благотворное
समीक्ष्यsamīkṣyaувидев; обдумав
मोहम् त्यज च अद्यmoham tyaja ca adyaи оставь заблуждение сегодня; ныне
सर्वम्sarvamвсё; целиком
ज्ञानस्य तत्त्व अर्थम्jñānasya tattva arthamистинный смысл знания; сущность
इदम् विदित्वाidam viditvāэто узнав; поняв
अवाप्तम् एतत् हिavāptam etat hiэто ведь получено; обретено
पुरा सनातनात्purā sanātanātпрежде от вечного; извечного
हिरण्यगर्भात्hiraṇyagarbhātот Хираньягарбхи; Брахмы
गदतःgadataḥговорящего; излагающего
नराधिपnarādhipaо владыка людей; царь
प्रसाद्य यत्नेनprasādya yatnenaумилостивив усилием; старанием
तम् उग्र तेजसम्tam ugra tejasamего, свирепосияющего; могущественного
सनातनम् ब्रह्मsanātanam brahmaвечный Брахман; извечное знание
यथा अद्य वै त्वयाyathā adya vai tvayāкак сегодня воистину тобой; подобно
पृष्टः त्वया च अस्मिpṛṣṭaḥ tvayā ca asmiи я был спрошен тобой; вопрошён
यथा नरेन्द्रyathā narendraкак, о царь людей; владыка
तथा मया इदम्tathā mayā idamтак мной это; именно
त्वयि च उक्तम् अद्यtvayi ca uktam adyaи тебе сказано сегодня; объяснено
तथा अवाप्तम्tathā avāptamтак получено; обретено
ब्रह्मणः मेbrahmaṇaḥ meмной от Брахмы; Хираньягарбхи
नरेन्द्रnarendraо царь людей; владыка
महत् ज्ञानम्mahat jñānamвеликое знание; мудрость
मोक्ष विदाम् पुराणम्mokṣa vidām purāṇamдревнее у знающих освобождение; мокшу
Литературный перевод

«Столько это истинное знание о действительной сущности я рассказал тебе, великий царь. Прими незлобие и смысл: это вечный, совершенно чистый, изначальный Брахман. О царь, это высшее не следует передавать человеку, не утверждённому в Веде. Это наставление, производящее пробуждение, должно даваться смиренно склонённому, желающему знать ради пробуждения. Его нельзя давать лживому, коварному, малодушному, кривому разумом и тому, кто мучает знание мудрецов. Узнай, кому его следует передавать: наделённому верой и качествами, всегда воздержанному от порицания других, чистому в йоге, пробуждённому, деятельному, терпеливому, благожелательному, с чистым нравом, любящему правило, свободному от спора, многоучёному, понимающему, не терпящему вредного, способному к самообузданию и к умиротворению воплощённых. Тому, кто лишён этих качеств, нельзя давать это высшее знание, которое называют совершенно чистым Брахманом: данное недостойному, оно не соединит с благом даже проповедника дхармы. Даже если он подарит эту землю, полную драгоценностей, это знание нельзя давать не соблюдающему обет; но победившему чувства его, без сомнения, следует передать, о царь людей. Карала, пусть у тебя не будет никакого страха: сегодня ты услышал высший Брахман, как следует объяснённый, высший и очищающий, безскорбный, окончательный, без начала и середины, бездонный, нерождённый, бессмертный, безболезненный, бесстрашный и благой. Увидев это и узнав истинный смысл знания, оставь сегодня всё заблуждение. Это знание, о владыка людей, было прежде получено от вечного Хираньягарбхи, когда его, свирепосияющего, старанием умилостивили, так же как сегодня ты спросил меня. Как ты спросил, так я сегодня объяснил это тебе; так мной от Брахмы было получено великое древнее знание знатоков освобождения».

Версия

e9498e04a886 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 07:01:25 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами