भीष्म उवाच
एतद् उक्तं परं ब्रह्म यस्मान् नावर्तते पुनः ॥
पञ्चविंशो महाराज परमर्षिनिदर्शनात् ॥
पुनरावृत्तिम् आप्नोति परं ज्ञानम् अवाप्य च ॥
नावबुध्यति तत्त्वेन बुध्यमानो ऽजरामरः ॥
एतन् निःश्रेयसकरं ज्ञानानां ते परं मया ॥
कथितं तत्त्वतस् तात श्रुत्वा देवर्षितो नृप ॥
हिरण्यगर्भाद् ऋषिणा वसिष्ठेन महात्मना ॥
वसिष्ठाद् ऋषिशार्दूलान् नारदो ऽवाप्तवान् इदम् ॥
नारदाद् विदितं मह्यम् एतद् ब्रह्म सनातनम् ॥
मा शुचः कौरवेन्द्र त्वं श्रुत्वैतत् परमं पदम् ॥
येन क्षराक्षरे वित्ते न भयं तस्य विद्यते ॥
विद्यते तु भयं तस्य यो नैतद् वेत्ति पार्थिव ॥
अविज्ञानाच् च मूढात्मा पुनः पुनर् उपद्रवन् ॥
प्रेत्य जातिसहस्राणि मरणान्तान्य् उपाश्नुते ॥
देवलोकं तथा तिर्यङ् मानुष्यम् अपि चाश्नुते ॥
यदि शुध्यति कालेन तस्माद् अज्ञानसागरात् ॥
अज्ञानसागरो घोरो ह्य् अव्यक्तो ऽगाध उच्यते ॥
अहन्य् अहनि मज्जन्ति यत्र भूतानि भारत ॥
यस्माद् अगाधाद् अव्यक्ताद् उत्तीर्णस् त्वं सनातनात् ॥
तस्मात् त्वं विरजाश् चैव वितमस्कश् च पार्थिव ॥
bhīṣma uvāca
etad uktaṃ paraṃ brahma yasmān nāvartate punaḥ ||
pañcaviṃśo mahārāja paramarṣinidarśanāt ||
punarāvṛttim āpnoti paraṃ jñānam avāpya ca ||
nāvabudhyati tattvena budhyamāno 'jarāmaraḥ ||
etan niḥśreyasakaraṃ jñānānāṃ te paraṃ mayā ||
kathitaṃ tattvatas tāta śrutvā devarṣito nṛpa ||
hiraṇyagarbhād ṛṣiṇā vasiṣṭhena mahātmanā ||
vasiṣṭhād ṛṣiśārdūlān nārado 'vāptavān idam ||
nāradād viditaṃ mahyam etad brahma sanātanam ||
mā śucaḥ kauravendra tvaṃ śrutvaitat paramaṃ padam ||
yena kṣarākṣare vitte na bhayaṃ tasya vidyate ||
vidyate tu bhayaṃ tasya yo naitad vetti pārthiva ||
avijñānāc ca mūḍhātmā punaḥ punar upadravan ||
pretya jātisahasrāṇi maraṇāntāny upāśnute ||
devalokaṃ tathā tiryaṅ mānuṣyam api cāśnute ||
yadi śudhyati kālena tasmād ajñānasāgarāt ||
ajñānasāgaro ghoro hy avyakto 'gādha ucyate ||
ahany ahani majjanti yatra bhūtāni bhārata ||
yasmād agādhād avyaktād uttīrṇas tvaṃ sanātanāt ||
tasmāt tvaṃ virajāś caiva vitamaskaś ca pārthiva ||
Бхишма сказал: «Так был объяснён высший Брахман, откуда уже не возвращаются. О великий царь, согласно указанию высших риши, двадцать пятый, даже обретя высшее знание, снова получает возвращение, если пробуждающийся, нестареющий и бессмертный, не понимает его по истине. Это высшее среди знаний, создающее окончательное благо, я рассказал тебе по истине, дорогой, услышав его от божественного риши. Великий риши Васиштха получил его от Хираньягарбхи; от Васиштхи, тигра среди риши, Нарада получил это; от Нарады этот вечный Брахман стал известен мне. Не скорби, царь Кауравов, услышав это высшее состояние. У того, кем познаны тленное и нетленное, нет страха; но страх есть у того, кто этого не знает, о царь. Из-за незнания заблудшая душа, снова и снова подвергаясь бедам, после смерти переживает тысячи рождений, оканчивающихся смертью. Она получает и мир богов, и животное состояние, и человеческое рождение, если со временем очищается из этого океана незнания. Страшный океан незнания называется бездонным непроявленным; день за днём в нём тонут существа, о Бхарата. Но ты переправился через это бездонное извечное непроявленное; поэтому ты свободен от раджаса и лишён тамаса, о царь».
bd937168fd07 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 07:01:25 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Бхишма замыкает линию передачи: Хираньягарбха, Васиштха, Нарада, Бхишма. Знание кшары и акшары снимает страх, потому что выводит из бездонного океана незнания.