Махабхарата
Происхождение Вьясы и единство священного знания в Нараяне12.337.6-16
11629 / 15823
Махабхарата · 12.337.6-16
Деванагари

जनमेजय उवाच
त्वयैव कथितः पूर्वं संभवो द्विजसत्तम ॥
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिः शक्तेः पुत्रः पराशरः ॥
पराशरस्य दायादः कृष्णद्वैपायनो मुनिः ॥
भूयो नारायणसुतं त्वम् एवैनं प्रभाषसे ॥
किम् अतः पूर्वजं जन्म व्यासस्यामिततेजसः ॥
कथयस्वोत्तममते जन्म नारायणोद्भवम् ॥
वैशंपायन उवाच
वेदार्थान् वेत्तुकामस्य धर्मिष्ठस्य तपोनिधेः ॥
गुरोर् मे ज्ञाननिष्ठस्य हिमवत्पाद आसतः ॥
कृत्वा भारतम् आख्यानं तपःश्रान्तस्य धीमतः ॥
शुश्रूषां तत्परा राजन् कृतवन्तो वयं तदा ॥
सुमन्तुर् जैमिनिश् चैव पैलश् च सुदृढव्रतः ॥
अहं चतुर्थः शिष्यो वै शुको व्यासात्मजस् तथा ॥
एभिः परिवृतो व्यासः शिष्यैः पञ्चभिर् उत्तमैः ॥
शुशुभे हिमवत्पादे भूतैर् भूतपतिर् यथा ॥
वेदान् आवर्तयन् साङ्गान् भारतार्थांश् च सर्वशः ॥
तम् एकमनसं दान्तं युक्ता वयम् उपास्महे ॥
कथान्तरे ऽथ कस्मिंश् चित् पृष्टो ऽस्माभिर् द्विजोत्तमः ॥
वेदार्थान् भारतार्थांश् च जन्म नारायणात् तथा ॥
स पूर्वम् उक्त्वा वेदार्थान् भारतार्थांश् च तत्त्ववित् ॥
नारायणाद् इदं जन्म व्याहर्तुम् उपचक्रमे ॥
शृणुध्वम् आख्यानवरम् एतद् आर्षेयम् उत्तमम् ॥
आदिकालोद्भवं विप्रास् तपसाधिगतं मया ॥

Транслитерация (IAST)

janamejaya uvāca
tvayaiva kathitaḥ pūrvaṃ saṃbhavo dvijasattama ||
vasiṣṭhasya sutaḥ śaktiḥ śakteḥ putraḥ parāśaraḥ ||
parāśarasya dāyādaḥ kṛṣṇadvaipāyano muniḥ ||
bhūyo nārāyaṇasutaṃ tvam evainaṃ prabhāṣase ||
kim ataḥ pūrvajaṃ janma vyāsasyāmitatejasaḥ ||
kathayasvottamamate janma nārāyaṇodbhavam ||
vaiśaṃpāyana uvāca
vedārthān vettukāmasya dharmiṣṭhasya taponidheḥ ||
guror me jñānaniṣṭhasya himavatpāda āsataḥ ||
kṛtvā bhāratam ākhyānaṃ tapaḥśrāntasya dhīmataḥ ||
śuśrūṣāṃ tatparā rājan kṛtavanto vayaṃ tadā ||
sumantur jaiminiś caiva pailaś ca sudṛḍhavrataḥ ||
ahaṃ caturthaḥ śiṣyo vai śuko vyāsātmajas tathā ||
ebhiḥ parivṛto vyāsaḥ śiṣyaiḥ pañcabhir uttamaiḥ ||
śuśubhe himavatpāde bhūtair bhūtapatir yathā ||
vedān āvartayan sāṅgān bhāratārthāṃś ca sarvaśaḥ ||
tam ekamanasaṃ dāntaṃ yuktā vayam upāsmahe ||
kathāntare 'tha kasmiṃś cit pṛṣṭo 'smābhir dvijottamaḥ ||
vedārthān bhāratārthāṃś ca janma nārāyaṇāt tathā ||
sa pūrvam uktvā vedārthān bhāratārthāṃś ca tattvavit ||
nārāyaṇād idaṃ janma vyāhartum upacakrame ||
śṛṇudhvam ākhyānavaram etad ārṣeyam uttamam ||
ādikālodbhavaṃ viprās tapasādhigataṃ mayā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
जनमेजयः उवाचjanamejayaḥ uvācaДжанамеджая сказал; произнёс
त्वया एव कथितः पूर्वम्tvayā eva kathitaḥ pūrvamтобой же прежде рассказано; сообщено
संभवः द्विज सत्तमsaṃbhavaḥ dvija sattamaпроисхождение, лучший дваждырождённый; рождение
वसिष्ठस्य सुतः शक्तिःvasiṣṭhasya sutaḥ śaktiḥсын Васиштхи - Шакти; мудрец
शक्तेः पुत्रः पराशरःśakteḥ putraḥ parāśaraḥсын Шакти - Парашара; риши
पराशरस्य दायादःparāśarasya dāyādaḥнаследник Парашары; сын
कृष्ण द्वैपायनः मुनिःkṛṣṇa dvaipāyanaḥ muniḥмудрец Кришна-Двайпаяна; Вьяса
भूयः नारायण सुतम्bhūyaḥ nārāyaṇa sutamснова сыном Нараяны; рождённым от Нараяны
त्वम् एव एनम् प्रभाषसेtvam eva enam prabhāṣaseты же его называешь; говоришь
किम् अतः पूर्वजम् जन्मkim ataḥ pūrvajam janmaкакое прежнее рождение перед этим; раньше
व्यासस्य अमित तेजसःvyāsasya amita tejasaḥу Вьясы безмерного сияния; мощи
कथयस्व उत्तम मतेkathayasva uttama mateрасскажи, лучший разумом; мудрейший
जन्म नारायण उद्भवम्janma nārāyaṇa udbhavamрождение, возникшее от Нараяны; происхождение
वैशंपायनः उवाचvaiśaṃpāyanaḥ uvācaВайшампаяна сказал; произнёс
वेद अर्थान् वेत्तु कामस्यveda arthān vettu kāmasyaжелающего узнать смысл Вед; ведийские смыслы
धर्मिष्ठस्य तपः निधेःdharmiṣṭhasya tapaḥ nidheḥправеднейшего, сокровища тапаса; подвижника
गुरोः मे ज्ञान निष्ठस्यguroḥ me jñāna niṣṭhasyaмоего учителя, утверждённого в знании; наставника
हिमवत् पादे आसतःhimavat pāde āsataḥсидевшего у подножия Гималаев; Химавата
कृत्वा भारतम् आख्यानम्kṛtvā bhāratam ākhyānamсоставив рассказ Бхараты; Махабхарату
तपः श्रान्तस्य धीमतःtapaḥ śrāntasya dhīmataḥмудрого, утомлённого тапасом; подвигом
शुश्रूषाम् तत् पराः राजन्śuśrūṣām tat parāḥ rājanслужение ему преданные, царь; сосредоточенные
कृतवन्तः वयम् तदाkṛtavantaḥ vayam tadāмы тогда совершали; исполняли
सुमन्तुः जैमिनिः च एवsumantuḥ jaiminiḥ ca evaСуманту и Джаймини также; ученики
पैलाः च सु दृढ व्रतःpailāḥ ca su dṛḍha vrataḥи Пайла, твёрдый в обете; строгий
अहम् चतुर्थः शिष्यः वैaham caturthaḥ śiṣyaḥ vaiя же четвёртый ученик; воистину
शुकः व्यास आत्मजः तथाśukaḥ vyāsa ātmajaḥ tathāи Шука, сын Вьясы, также; его сын
एभिः परिवृतः व्यासःebhiḥ parivṛtaḥ vyāsaḥими окружённый Вьяса; учениками
शिष्यैः पञ्चभिः उत्तमैःśiṣyaiḥ pañcabhiḥ uttamaiḥпятью лучшими учениками; превосходными
शुशुभे हिमवत् पादेśuśubhe himavat pādeсиял у подножия Гималаев; красовался
भूतैः भूत पतिः यथाbhūtaiḥ bhūta patiḥ yathāкак владыка существ среди существ; Шива
वेदान् आवर्तयन् साङ्गान्vedān āvartayan sāṅgānповторяя Веды с ангами; разделами
भारत अर्थान् च सर्वशःbhārata arthān ca sarvaśaḥи смыслы Бхараты полностью; всесторонне
तम् एक मनसम् दान्तम्tam eka manasam dāntamего однонаправленного, обузданного; сдержанного
युक्ताः वयम् उपास्महेyuktāḥ vayam upāsmaheсосредоточенные, мы почитали; служили
कथा अन्तरे अथ कस्मिन् चित्kathā antare atha kasmin citзатем в одном промежутке беседы; случае
पृष्टः अस्माभिः द्विज उत्तमःpṛṣṭaḥ asmābhiḥ dvija uttamaḥспрошенный нами, лучший дваждырождённый; Вьяса
वेद अर्थान् भारत अर्थान् चveda arthān bhārata arthān caсмыслы Вед и смыслы Бхараты; Махабхараты
जन्म नारायणात् तथाjanma nārāyaṇāt tathāи рождение от Нараяны; происхождение
सः पूर्वम् उक्त्वा वेद अर्थान्saḥ pūrvam uktvā veda arthānон, прежде сказав смыслы Вед; объяснив
भारत अर्थान् च तत्त्व वित्bhārata arthān ca tattva vitи смыслы Бхараты, знаток истины; сущности
नारायणात् इदम् जन्मnārāyaṇāt idam janmaэто рождение от Нараяны; происхождение
व्याहर्तुम् उपचक्रमेvyāhartum upacakrameначал излагать; рассказывать
शृणुध्वम् आख्यान वरम्śṛṇudhvam ākhyāna varamслушайте лучший рассказ; повествование
एतत् आर्षेयम् उत्तमम्etat ārṣeyam uttamamэтот высший, ришийский; преданный риши
आदि काल उद्भवम् विप्राःādi kāla udbhavam viprāḥвозникший в начале времён, брахманы; древний
तपसा अधिगतम् मयाtapasā adhigatam mayāобретённый мной тапасом; подвигом
Литературный перевод

Джанамеджая сказал: «Лучший из дваждырождённых, ты сам прежде рассказывал происхождение Вьясы: сыном Васиштхи был Шакти, сыном Шакти - Парашара, а наследником Парашары - мудрец Кришна-Двайпаяна. Теперь же ты снова называешь его сыном Нараяны. Какое более раннее рождение было у Вьясы безмерного сияния? Расскажи, мудрейший, о его рождении от Нараяны». Вайшампаяна сказал: «Когда мой учитель, праведнейший и утверждённый в знании сокровищник тапаса, сидел у подножия Гималаев, желая постичь смыслы Вед, он уже составил повествование Бхараты и был утомлён подвижничеством. Тогда мы, полностью преданные служению ему, пребывали рядом: Суманту, Джаймини, Пайла, твёрдый в обете, я как четвёртый ученик и Шука, сын Вьясы. Окружённый пятью лучшими учениками, Вьяса сиял у подножия Гималаев, как владыка существ среди существ. Он повторял Веды с их разделами и все смыслы Бхараты, а мы сосредоточенно служили ему, однонаправленному и обузданному. Однажды в ходе беседы мы спросили лучшего дваждырождённого о смыслах Вед, о смыслах Бхараты и о его рождении от Нараяны. Сначала знаток истины изложил смыслы Вед и Бхараты, а затем начал рассказывать о своём рождении от Нараяны: «Слушайте, брахманы, этот лучший и высший рассказ, идущий от риши, возникший в начале времён и обретённый мной через тапас»».

Версия

682b782f7cf6 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 08:24:33 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами