Махабхарата
Нациекета в царстве Ямы и миры дарителей коров (часть 1)13.70.1-7
12315 / 15823
Махабхарата · 13.70.1-7
Деванагари

युधिष्ठिर उवाच
दत्तानां फलसंप्राप्तिं गवां प्रब्रूहि मे ऽनघ ॥
विस्तरेण महाबाहो न हि तृप्यामि कथ्यताम् ॥
भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
ऋषेर् उद्दालकेर् वाक्यं नाचिकेतस्य चोभयोः ॥
ऋषिर् उद्दालकिर् दीक्षाम् उपगम्य ततः सुतम् ॥
त्वं माम् उपचरस्वेति नाचिकेतम् अभाषत ॥
समाप्ते नियमे तस्मिन् महर्षिः पुत्रम् अब्रवीत् ॥
उपस्पर्शनसक्तस्य स्वाध्यायनिरतस्य च ॥
इध्मा दर्भाः सुमनसः कलशश् चाभितो जलम् ॥
विस्मृतं मे तद् आदाय नदीतीराद् इहाव्रज ॥
गत्वानवाप्य तत् सर्वं नदीवेगसमाप्लुतम् ॥
न पश्यामि तद् इत्य् एवं पितरं सो ऽब्रवीन् मुनिः ॥
क्षुत्पिपासाश्रमाविष्टो मुनिर् उद्दालकिस् तदा ॥
यमं पश्येति तं पुत्रम् अशपत् स महातपाः ॥
तथा स पित्राभिहतो वाग्वज्रेण कृताञ्जलिः ॥
प्रसीदेति ब्रुवन्न् एव गतसत्त्वो ऽपतद् भुवि ॥

Транслитерация (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
dattānāṃ phalasaṃprāptiṃ gavāṃ prabrūhi me 'nagha ||
vistareṇa mahābāho na hi tṛpyāmi kathyatām ||
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
ṛṣer uddālaker vākyaṃ nāciketasya cobhayoḥ ||
ṛṣir uddālakir dīkṣām upagamya tataḥ sutam ||
tvaṃ mām upacarasveti nāciketam abhāṣata ||
samāpte niyame tasmin maharṣiḥ putram abravīt ||
upasparśanasaktasya svādhyāyaniratasya ca ||
idhmā darbhāḥ sumanasaḥ kalaśaś cābhito jalam ||
vismṛtaṃ me tad ādāya nadītīrād ihāvraja ||
gatvānavāpya tat sarvaṃ nadīvegasamāplutam ||
na paśyāmi tad ity evaṃ pitaraṃ so 'bravīn muniḥ ||
kṣutpipāsāśramāviṣṭo munir uddālakis tadā ||
yamaṃ paśyeti taṃ putram aśapat sa mahātapāḥ ||
tathā sa pitrābhihato vāgvajreṇa kṛtāñjaliḥ ||
prasīdeti bruvann eva gatasattvo 'patad bhuvi ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
दत्तानां फलसंप्राप्तिंdattānāṃ phalasaṃprāptiṃданных плодо-обретение
गवां प्रब्रूहि मे अनघgavāṃ prabrūhi me anaghaкоров поведай мне, о безгрешный
विस्तरेण महाबाहोvistareṇa mahābāhoподробно, о мощнорукий
न हि तृप्यामि कथ्यताम्na hi tṛpyāmi kathyatāmне насыщаюсь ведь, да скажется
अत्र अपि उदाहरन्ति इमम्atra api udāharanti imamздесь же приводят это
इतिहासं पुरातनम्itihāsaṃ purātanamсказание древнее
ऋषेः उद्दालकेः वाक्यंṛṣeḥ uddālakeḥ vākyaṃриши Уддалаки слово
नाचिकेतस्य च उभयोःnāciketasya ca ubhayoḥи Нациекеты, обоих
ऋषिः उद्दालकिः दीक्षाम्ṛṣiḥ uddālakiḥ dīkṣāmриши Уддалаки, посвящение
उपगम्य ततः सुतम्upagamya tataḥ sutamприняв, затем сыну
त्वं माम् उपचरस्व इतिtvaṃ mām upacarasva iti«ты мне прислуживай»
नाचिकेतम् अभाषतnāciketam abhāṣataНациекете сказал
उपस्पर्शनसक्तस्यupasparśanasaktasyaк омовениям привязанного
स्वाध्यायनिरतस्य चsvādhyāyaniratasya caи учёбе преданного
इध्माः दर्भाः सुमनसःidhmāḥ darbhāḥ sumanasaḥтопливо, дарбха, цветы
कलशः च अभितः जलम्kalaśaḥ ca abhitaḥ jalamкувшин и вблизи вода
गत्वा अनवाप्य तत् सर्वंgatvā anavāpya tat sarvaṃпойдя, не обретя то всё
नदीवेगसमाप्लुतम्nadīvegasamāplutamречным потоком унесённое
न पश्यामि तत् इति एवंna paśyāmi tat iti evaṃ«не вижу того» так
पितरं सः अब्रवीत् मुनिःpitaraṃ saḥ abravīt muniḥотцу он сказал, мудрец-сын
क्षुत्पिपासाश्रमाविष्टःkṣutpipāsāśramāviṣṭaḥголодом-жаждой-усталостью объятый
मुनिः उद्दालकिः तदाmuniḥ uddālakiḥ tadāмудрец Уддалаки тогда
यमं पश्य इति तं पुत्रम्yamaṃ paśya iti taṃ putram«Яму узри» того сына
अशपत् स महातपाःaśapat sa mahātapāḥпроклял он, великий подвижник
तथा स पित्रा अभिहतःtathā sa pitrā abhihataḥтак он отцом поражённый
वाग्वज्रेण कृताञ्जलिःvāgvajreṇa kṛtāñjaliḥслова-молнией, со сложенными ладонями
प्रसीद इति ब्रुवन् एवprasīda iti bruvan eva«смилуйся» говоря
गतसत्त्वः अपतत् भुविgatasattvaḥ apatat bhuviжизни лишённый, пал на землю
Литературный перевод

Юдхиштхира сказал: «Данных коров плодо-обретение поведай мне, о безгрешный, подробно, о мощнорукий; не насыщаюсь ведь, да скажется». Бхишма сказал: «Здесь же приводят это древнее сказание — риши Уддалаки слово и Нациекеты, обоих. Риши Уддалаки, посвящение приняв, затем сыну: „Ты мне прислуживай“, Нациекете сказал. Привязанного к омовениям и учёбе преданного отца ради — топливо, дарбха, цветы, кувшин и вблизи вода нужны были. Пойдя, не обретя то всё, речным потоком унесённое, „не вижу того“ так отцу он сказал, мудрец-сын. Голодом-жаждой-усталостью объятый, мудрец Уддалаки тогда „Яму узри“ того сына проклял он, великий подвижник. Так он отцом поражённый слова-молнией, со сложенными ладонями, „смилуйся“ говоря, жизни лишённый, пал на землю».

Версия

0513e026f59f · опубликовано 21 июн. 2026 г., 00:45:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами