Махабхарата
Война, победа и защита подданных15.12.1-4
15498 / 15823
Махабхарата · 15.12.1-4
Деванагари

धृतराष्ट्र उवाच
संधिविग्रहम् अप्य् अत्र पश्येथा राजसत्तम ॥
द्वियोनिं त्रिविधोपायं बहुकल्पं युधिष्ठिर ॥
राजेन्द्र पर्युपासीथाश् छित्त्वा द्वैविध्यम् आत्मनः ॥
तुष्टपुष्टबलः शत्रुर् आत्मवान् इति च स्मरेत् ॥
पर्युपासनकाले तु विपरीतं विधीयते ॥
आमर्दकाले राजेन्द्र व्यपसर्पस् ततो वरः ॥
व्यसनं भेदनं चैव शत्रूणां कारयेत् ततः ॥
कर्शनं भीषणं चैव युद्धे चापि बहुक्षयम् ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
saṃdhivigraham apy atra paśyethā rājasattama ||
dviyoniṃ trividhopāyaṃ bahukalpaṃ yudhiṣṭhira ||
rājendra paryupāsīthāś chittvā dvaividhyam ātmanaḥ ||
tuṣṭapuṣṭabalaḥ śatrur ātmavān iti ca smaret ||
paryupāsanakāle tu viparītaṃ vidhīyate ||
āmardakāle rājendra vyapasarpas tato varaḥ ||
vyasanaṃ bhedanaṃ caiva śatrūṇāṃ kārayet tataḥ ||
karśanaṃ bhīṣaṇaṃ caiva yuddhe cāpi bahukṣayam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संधिविग्रहम् अपि अत्रsaṃdhivigraham api atraи мир и войну здесь
पश्येथाःpaśyethāḥрассматривай
राजसत्तमrājasattamaо лучший из царей
द्वियोनिम्dviyonimдвоякого источника
त्रिविधोपायम्trividhopāyamс тройственными средствами
बहुकल्पम्bahukalpamмногообразную
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraо Юдхиштхира
राजेन्द्रrājendraо владыка царей
पर्युपासीथाःparyupāsīthāḥдержись избранного
छित्त्वाchittvāразрешив
द्वैविध्यम् आत्मनःdvaividhyam ātmanaḥсвоё колебание
तुष्टपुष्टबलःtuṣṭapuṣṭabalaḥс довольным, сытым войском
शत्रुःśatruḥвраг
आत्मवान् इतिātmavān itiвладеющий собою
च स्मरेत्ca smaretи да помнит
पर्युपासनकाले तुparyupāsanakāle tuно в пору выжидания
विपरीतम्viparītamпротивоположное
विधीयतेvidhīyateпредписывается
आमर्दकालेāmardakāleв час сокрушительной сечи
राजेन्द्रrājendraо владыка царей
व्यपसर्पःvyapasarpaḥотход
ततः वरःtataḥ varaḥтогда лучше
व्यसनम् भेदनम् चैवvyasanam bhedanam caivaбедствие и раскол
शत्रूणाम्śatrūṇāmврагам
कारयेत् ततःkārayet tataḥда причиняет тогда
कर्शनम् भीषणम् चैवkarśanam bhīṣaṇam caivaизнурение и устрашение
युद्धे चापिyuddhe cāpiи в битве
बहुक्षयम्bahukṣayamбольшой урон
Литературный перевод

Дхритараштра сказал: И мир, и войну рассматривай здесь, о лучший из царей, — двоякие по источнику, тройственные по средствам, многообразные, о Юдхиштхира. Разрешив своё колебание, о владыка царей, держись избранного пути; и да помнит царь, что и враг бывает с войском довольным и сытым и собою владеет. Но в пору выжидания предписывается противоположное, а в час сокрушительной сечи, о владыка царей, отход тогда лучше. Бедствие и раскол врагам да причиняет он, изнурение их и устрашение, а в битве — большой урон.

Версия

1eff73786c84 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 21:25:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами