Нарада-пурана
Величие Ганги: сказание о Калмашападе9.28-36
85 / 1701
LinuxЛистать
Нарада-пурана · 9.28-36

Sanaka

Деванагари

आज्ञत्पो भवतैवेति सकंपोऽस्म व्यजिज्ञपत् ॥ भूश्च चिन्तयामास वशिष्टस्तेन नोदितः
रक्षसा वंचितं भूपं ज्ञातवान् दिव्यचक्षुषा ॥ राजापि जलमादाय वशिष्टं शप्तुमुद्यतः
समुद्यतं गुरुं शप्तं दृष्ट्वा भूयो रुपान्वितम् ॥ मदयंती प्रियातस्य प्रत्युवाचाथ सुव्रता
भो भो क्षत्रियदायाद कोप संहर्तुमर्हसि ॥ त्वया यत्कर्म भोक्तव्यं तत्प्रात्पं नात्र संशयः
गुरु तुम्कृत्य हुंम्कृत्य यो वदेन्मृढधीर्नरः ॥ अरण्ये निर्जले देश स भवेद्बुह्यराक्षसः
जितेन्द्रिया जितक्रोधा गुरु शुश्रूषणे रताः ॥ प्रयान्ति ब्रह्मसदनमिति शास्त्रेषु निश्चयः
तयोक्तो भूपतिः कोपं त्यक्त्वा भार्यां ननन्द च ॥ जलं कुत्र क्षिपामीति चिन्तयामास चात्मना
तज्जलं यत्र संसिक्तं तद्भवेद्भस्म निश्चितम् ॥ इति मत्वा जलं तत्तु पादयोर्न्यक्षिपत्स्वयम्
तज्जलस्पर्शमात्रेण पादौ कल्माषतां गतौ ॥ कल्माषपाद इत्येवं ततः प्रभृति विस्तृतः

Транслитерация (IAST)

ājñatpo bhavataiveti sakaṃpo'sma vyajijñapat || bhūśca cintayāmāsa vaśiṣṭastena noditaḥ
rakṣasā vaṃcitaṃ bhūpaṃ jñātavān divyacakṣuṣā || rājāpi jalamādāya vaśiṣṭaṃ śaptumudyataḥ
samudyataṃ guruṃ śaptaṃ dṛṣṭvā bhūyo rupānvitam || madayaṃtī priyātasya pratyuvācātha suvratā
bho bho kṣatriyadāyāda kopa saṃhartumarhasi || tvayā yatkarma bhoktavyaṃ tatprātpaṃ nātra saṃśayaḥ
guru tumkṛtya huṃmkṛtya yo vadenmṛḍhadhīrnaraḥ || araṇye nirjale deśa sa bhavedbuhyarākṣasaḥ
jitendriyā jitakrodhā guru śuśrūṣaṇe ratāḥ || prayānti brahmasadanamiti śāstreṣu niścayaḥ
tayokto bhūpatiḥ kopaṃ tyaktvā bhāryāṃ nananda ca || jalaṃ kutra kṣipāmīti cintayāmāsa cātmanā
tajjalaṃ yatra saṃsiktaṃ tadbhavedbhasma niścitam || iti matvā jalaṃ tattu pādayornyakṣipatsvayam
tajjalasparśamātreṇa pādau kalmāṣatāṃ gatau || kalmāṣapāda ityevaṃ tataḥ prabhṛti vistṛtaḥ

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
आज्ञत्पोājñatpoневедающим
भवतैवेतिbhavataivetiтобою же — так
सकंपोऽस्मsakaṃpo'smaдрожащий он
व्यजिज्ञपत्vyajijñapatобъявил
भूश्चbhūścaи снова
चिन्तयामासcintayāmāsaпомыслил
वशिष्टस्तेनvaśiṣṭastenaВасиштха, им
नोदितःnoditaḥпобуждённый
रक्षसाrakṣasāракшасом
वंचितंvaṃcitaṃобманутого
भूपंbhūpaṃцаря
ज्ञातवान्jñātavānузнал
दिव्यचक्षुषाdivyacakṣuṣāбожественным оком
राजापिrājāpiи царь
जलमादायjalamādāyaводу взяв
वशिष्टंvaśiṣṭaṃВасиштху
शप्तुमुद्यतःśaptumudyataḥпроклясть изготовился
समुद्यतंsamudyataṃизготовившегося
गुरुंguruṃнаставника
शप्तंśaptaṃпроклясть
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
भूयोbhūyoснова
रुपान्वितम्rupānvitamяростью полного
मदयंतीmadayaṃtīМадаянти
प्रियातस्यpriyātasyaсупруга его
प्रत्युवाचाथpratyuvācāthaответила затем
सुव्रताsuvratāверная обету
भोbhoо
भोbhoо
क्षत्रियदायादkṣatriyadāyādaкшатрийский наследник
कोपkopaгнев
संहर्तुमर्हसिsaṃhartumarhasiунять изволь
त्वयाtvayāтобою
यत्कर्मyatkarmaкакое дело
भोक्तव्यंbhoktavyaṃдолжно быть вкушено
तत्प्रात्पंtatprātpaṃто и получено
नात्रnātraнет тут
संशयःsaṃśayaḥсомнения
गुरुguruнаставнику
तुम्कृत्यtumkṛtya«ты» сказав
हुंम्कृत्यhuṃmkṛtya«хм» сказав
योyoкто
वदेन्मृढधीर्नरःvadenmṛḍhadhīrnaraḥговорит, скудоумный человек
अरण्येaraṇyeв лесу
निर्जलेnirjaleбезводном
देशdeśaкраю
saон
भवेद्बुह्यराक्षसःbhavedbuhyarākṣasaḥстанет брахма-ракшасом
जितेन्द्रियाjitendriyāпобедившие чувства
जितक्रोधाjitakrodhāпобедившие гнев
गुरुguruнаставнику
शुश्रूषणेśuśrūṣaṇeв услужении
रताःratāḥусердные
प्रयान्तिprayāntiидут
ब्रह्मसदनमितिbrahmasadanamitiв обитель Брахмы — так
शास्त्रेषुśāstreṣuв учениях
निश्चयःniścayaḥрешение
तयोक्तोtayoktoею сказанный
भूपतिःbhūpatiḥцарь
कोपंkopaṃгнев
त्यक्त्वाtyaktvāоставив
भार्यांbhāryāṃжену
ननन्दnanandaпорадовал
caи
जलंjalaṃводу
कुत्रkutraкуда
क्षिपामीतिkṣipāmītiвыплесну — так
चिन्तयामासcintayāmāsaпомыслил
चात्मनाcātmanāи про себя
तज्जलंtajjalaṃта вода
यत्रyatraгде
संसिक्तंsaṃsiktaṃпролита
तद्भवेद्भस्मtadbhavedbhasmaто станет пеплом
निश्चितम्niścitamнепременно
इतिitiтак
मत्वाmatvāрассудив
जलंjalaṃводу
तत्तुtattuту же
पादयोर्न्यक्षिपत्स्वयम्pādayornyakṣipatsvayamсебе на ноги вылил сам
तज्जलस्पर्शमात्रेणtajjalasparśamātreṇaот одного прикосновения той воды
पादौpādauдве ноги
कल्माषतांkalmāṣatāṃпятнистости
गतौgatauдостигли
कल्माषपादkalmāṣapādaКалмашапада
इत्येवंityevaṃтак вот
ततःtataḥс тех пор
प्रभृतिprabhṛtiначиная
विस्तृतःvistṛtaḥпрославлен
Литературный перевод

«„Неведающим тобою же!“ — дрожащий, он объявил. И снова помыслил Васиштха, им побуждённый, и божественным оком узнал царя, обманутого ракшасом. И царь, взяв воду, изготовился проклясть Васиштху. Увидев его, изготовившегося проклясть наставника, снова полного ярости, Мадаянти, супруга его, верная обету, ответила: „О, о кшатрийский наследник! Гнев унять изволь: какое дело должно быть тобою вкушено, то и получено, нет тут сомнения. Кто, скудоумный человек, говорит наставнику „ты“ и „хм“, тот в безводном лесном краю станет брахма-ракшасом. Победившие чувства, победившие гнев, усердные в услужении наставнику идут в обитель Брахмы — таково решение в учениях“. Сказанный ею, царь, оставив гнев, порадовал жену и помыслил про себя: „Куда выплесну воду?“ — „Где та вода пролита, то непременно станет пеплом“, — так рассудив, ту воду он вылил сам себе на ноги. От одного прикосновения той воды две ноги достигли пятнистости; Калмашапада — так вот с тех пор он прославлен».

Версия

aad48be1ef28 · опубликовано 4 сент. 2026 г., 21:12:31 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами