Brahmarākṣasa
क्षुत्पिपासापरो नित्यमन्तस्तापेन पीडितः ॥ जगत्रासकरो नित्यं मांसाशनपरायणः
गुर्ववज्ञा मनुष्याणां राक्षसत्वप्रदायिनी ॥ मयानुभूतमेतद्धि ततः श्रीमान्न चाचरेत्
गुरुस्तु कीदृशः प्रोक्तः कस्त्वयाश्लाघितः पुरा ॥ तद्वदस्व सरवे सर्वं परं कौतूहलं हि मे
गुरवः सन्ति बहवः पूज्या वन्द्याश्च सादरम् ॥ यातानहं कथयिष्यामि श्रृणुष्वैकमनाः सरवे
अध्यापकश्च वेदानां वेदार्थयुतिबोधकः ॥ शास्त्रवक्ता धर्मवक्ता नीतिशास्त्रोपदेशकः
मन्त्रोपदेशव्याख्याख्याकृद्वेदसदंहहृत्तथा ॥ व्रतोपदेशकश्चैव भयत्रातान्नदो हि च
श्वशुरो मातुलश्चैव ज्येष्ठभ्राता पिता तथा ॥ उपनेता निषेक्ता च संस्कर्त्ता मित्रसत्तम
एते हि गुरवः प्रोक्ताः पूज्या वन्द्यश्च सादरम्
गुरवो बहवः प्रोक्ता एतेषां कतमो वरः ॥ तुल्याः सर्वेऽप्युत सरवे तद्यथावद्धि ब्रूहि मे
kṣutpipāsāparo nityamantastāpena pīḍitaḥ || jagatrāsakaro nityaṃ māṃsāśanaparāyaṇaḥ
gurvavajñā manuṣyāṇāṃ rākṣasatvapradāyinī || mayānubhūtametaddhi tataḥ śrīmānna cācaret
gurustu kīdṛśaḥ proktaḥ kastvayāślāghitaḥ purā || tadvadasva sarave sarvaṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me
guravaḥ santi bahavaḥ pūjyā vandyāśca sādaram || yātānahaṃ kathayiṣyāmi śrṛṇuṣvaikamanāḥ sarave
adhyāpakaśca vedānāṃ vedārthayutibodhakaḥ || śāstravaktā dharmavaktā nītiśāstropadeśakaḥ
mantropadeśavyākhyākhyākṛdvedasadaṃhahṛttathā || vratopadeśakaścaiva bhayatrātānnado hi ca
śvaśuro mātulaścaiva jyeṣṭhabhrātā pitā tathā || upanetā niṣektā ca saṃskarttā mitrasattama
ete hi guravaḥ proktāḥ pūjyā vandyaśca sādaram
guravo bahavaḥ proktā eteṣāṃ katamo varaḥ || tulyāḥ sarve'pyuta sarave tadyathāvaddhi brūhi me
«Одержимый голодом и жаждою, постоянно теснимый внутренним жаром, творящий миру ужас, постоянно преданный поеданию мяса. Пренебрежение наставником у людей даёт ракшасство; это ведь мною испытано, и потому достойный да не поступает так». Калмашапада: «А наставник — каков он назван, и кто тобою восхвалён прежде? То скажи всё, о друг: высшее у меня любопытство». Брахма-ракшас: «Наставников есть многие, почитаемые и достойные поклона с почтением; их я перечислю — слушай сосредоточенно, о друг. Обучающий Ведам, разъясняющий смысл и связь Веды, излагающий учение, излагающий закон, наставляющий в науке управления; дающий мантру, толкующий её, хранящий свод Веды, а также наставляющий в обете, спасающий от страха и дающий пищу; тесть и дядя по матери, старший брат, отец, а также посвящающий, родитель и творящий обряды, о лучший из друзей, — эти ведь названы наставниками, почитаемыми и достойными поклона с почтением». Калмашапада: «Наставники названы многие; который из них лучший? Или все они равны, о друг? То как есть скажи мне».
9b12e5c1e32d · опубликовано 4 сент. 2026 г., 21:12:31 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Он рассказывает свою беду не как жалобу, а как предостережение: «мною испытано, и потому так не поступай». Опыт передан тому, кто ещё может им воспользоваться.
Список наставников выходит длинным и совсем не книжным: тесть, дядя, старший брат, тот, кто спас от страха, тот, кто накормил. Учителем оказывается всякий, кому ты обязан.
Царь не принимает список на веру и спрашивает: а кто главный? Разговор двух чудовищ обернулся школьным уроком.