Нарада-пурана
Семь путей ветра и наставление Санаткумары60.73-84
649 / 1701
LinuxЛистать
Нарада-пурана · 60.73-84

Sanat-kumāra

Деванагари

तुल्यजातिवयोरूपान् हृतान्पस्यसि मृत्युना ॥ न च नामास्ति निर्वेदो लोहं हि हृदयं तव
रूपकूलां मनः स्रोतां स्पर्शद्वीपां रसावहाम् ॥ गंधपंकां शब्दजलां स्वर्गमार्गदुरारुहाम्
क्षमारित्रां सत्यमयीं धर्मस्थैर्यकराकराम् ॥ त्यागवाताध्वगां शीघ्रां बुद्धिनावं नदीं तरेत्
त्यक्त्वा धर्ममधर्मं च ह्युभे सत्यानृते त्यज ॥ त्यज धर्ममसंकल्पादधर्मं चाप्यहिंसया
उभे सत्यानृते बुद्धिं परमनिश्चयात् ॥ अस्थिस्थूणं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम्
धर्मावनद्धं दुर्गंधिं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः ॥ जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमस्थिरम्
रजस्वलमनित्यं च भूतावासं समुत्सृज ॥ इदं विश्वं जगत्सर्वमजगञ्चापि यद्भवेत्
महाभूतात्मकं सर्वमस्माद्यत्परमाणुमत् ॥ इंद्रियाणि च पंचैव तमः सत्त्वं रजस्तथा
इत्येष सप्तदशको राशिख्यक्तसंज्ञकः ॥ सर्वैरिहेंद्रियार्थैश्च व्यक्ताव्यक्तैर्हि हितम्
पंचविंशक इत्येष व्यक्ताव्यक्तमयो गणः ॥ एतैः सर्वैः समायुक्तमनित्यमभिधीयते
त्रिवर्गोऽत्र सुखं दुःख जीवितं मरणं तथा ॥ य इदं वेद तत्त्वेन सस वेद प्रभवाप्ययौ
इन्द्रियैर्गृह्यते यद्यत्तद्व्यक्तमभिधीयते ॥ अव्यक्तमथ तज्ज्ञेयं लिंगग्राह्यमतींद्रियम्

Транслитерация (IAST)

tulyajātivayorūpān hṛtānpasyasi mṛtyunā || na ca nāmāsti nirvedo lohaṃ hi hṛdayaṃ tava
rūpakūlāṃ manaḥ srotāṃ sparśadvīpāṃ rasāvahām || gaṃdhapaṃkāṃ śabdajalāṃ svargamārgadurāruhām
kṣamāritrāṃ satyamayīṃ dharmasthairyakarākarām || tyāgavātādhvagāṃ śīghrāṃ buddhināvaṃ nadīṃ taret
tyaktvā dharmamadharmaṃ ca hyubhe satyānṛte tyaja || tyaja dharmamasaṃkalpādadharmaṃ cāpyahiṃsayā
ubhe satyānṛte buddhiṃ paramaniścayāt || asthisthūṇaṃ snāyuyutaṃ māṃsaśoṇitalepanam
dharmāvanaddhaṃ durgaṃdhiṃ pūrṇaṃ mūtrapurīṣayoḥ || jarāśokasamāviṣṭaṃ rogāyatanamasthiram
rajasvalamanityaṃ ca bhūtāvāsaṃ samutsṛja || idaṃ viśvaṃ jagatsarvamajagañcāpi yadbhavet
mahābhūtātmakaṃ sarvamasmādyatparamāṇumat || iṃdriyāṇi ca paṃcaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā
ityeṣa saptadaśako rāśikhyaktasaṃjñakaḥ || sarvairiheṃdriyārthaiśca vyaktāvyaktairhi hitam
paṃcaviṃśaka ityeṣa vyaktāvyaktamayo gaṇaḥ || etaiḥ sarvaiḥ samāyuktamanityamabhidhīyate
trivargo'tra sukhaṃ duḥkha jīvitaṃ maraṇaṃ tathā || ya idaṃ veda tattvena sasa veda prabhavāpyayau
indriyairgṛhyate yadyattadvyaktamabhidhīyate || avyaktamatha tajjñeyaṃ liṃgagrāhyamatīṃdriyam

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तुल्यजातिवयोरूपान्tulyajātivayorūpānравных рождением, возрастом и обликом
हृतान्पस्यसिhṛtānpasyasiвидишь похищенными
मृत्युनाmṛtyunāсмертью
naне
caи
नामास्तिnāmāstiнет вовсе
निर्वेदोnirvedoотвращения
लोहंlohaṃжелезо
हिhiведь
हृदयंhṛdayaṃсердце
तवtavaтвоё
रूपकूलांrūpakūlāṃс берегами из образов
मनःmanaḥум
स्रोतांsrotāṃс потоком
स्पर्शद्वीपांsparśadvīpāṃс островами прикосновений
रसावहाम्rasāvahāmнесущую вкусы
गंधपंकांgaṃdhapaṃkāṃс илом запахов
शब्दजलांśabdajalāṃс водою звуков
स्वर्गमार्गदुरारुहाम्svargamārgadurāruhāmтруднопреодолимую на пути к небу
क्षमारित्रांkṣamāritrāṃс веслом терпения
सत्यमयींsatyamayīṃсостоящую из истины
धर्मस्थैर्यकराकराम्dharmasthairyakarākarāmделающую дхарму твёрдой
त्यागवाताध्वगांtyāgavātādhvagāṃидущую по ветру отречения
शीघ्रांśīghrāṃбыструю
बुद्धिनावंbuddhināvaṃладью разума
नदींnadīṃреку
तरेत्taretпусть переплывёт
त्यक्त्वाtyaktvāоставив
धर्ममधर्मंdharmamadharmaṃдхарму и адхарму
caи
ह्युभेhyubheобе
सत्यानृतेsatyānṛteистину и ложь
त्यजtyajaоставь
त्यजtyajaоставь
धर्ममसंकल्पादधर्मंdharmamasaṃkalpādadharmaṃдхарму — безжеланностью, адхарму
चाप्यहिंसयाcāpyahiṃsayāи невреждением
उभेubheобе
सत्यानृतेsatyānṛteистину и ложь
बुद्धिंbuddhiṃразумом
परमनिश्चयात्paramaniścayātвысшим решением
अस्थिस्थूणंasthisthūṇaṃс костями-столбами
स्नायुयुतंsnāyuyutaṃс жилами
मांसशोणितलेपनम्māṃsaśoṇitalepanamобмазанное мясом и кровью
धर्मावनद्धंdharmāvanaddhaṃобтянутое кожей
दुर्गंधिंdurgaṃdhiṃзловонное
पूर्णंpūrṇaṃполное
मूत्रपुरीषयोःmūtrapurīṣayoḥмочи и кала
जराशोकसमाविष्टंjarāśokasamāviṣṭaṃобъятое старостью и скорбью
रोगायतनमस्थिरम्rogāyatanamasthiramвместилище болезней, непрочное
रजस्वलमनित्यंrajasvalamanityaṃзапылённое и непостоянное
caи
भूतावासंbhūtāvāsaṃжилище стихий
समुत्सृजsamutsṛjaотбрось
इदंidaṃэто
विश्वंviśvaṃвсё
जगत्सर्वमजगञ्चापिjagatsarvamajagañcāpiвесь мир и неподвижное
यद्भवेत्yadbhavetчто есть
महाभूतात्मकंmahābhūtātmakaṃсостоящее из великих стихий
सर्वमस्माद्यत्परमाणुमत्sarvamasmādyatparamāṇumatвсё, что от них, вплоть до атома
इंद्रियाणिiṃdriyāṇiчувства
caи
पंचैवpaṃcaivaименно пять
तमःtamaḥтьма
सत्त्वंsattvaṃясность
रजस्तथाrajastathāи страсть
इत्येषityeṣaтаков этот
सप्तदशकोsaptadaśakoсемнадцатеричный
राशिख्यक्तसंज्ञकःrāśikhyaktasaṃjñakaḥнабор, зовущийся явленным
सर्वैरिहेंद्रियार्थैश्चsarvairiheṃdriyārthaiścaи со всеми предметами чувств здесь
व्यक्ताव्यक्तैर्हिvyaktāvyaktairhiявленными и неявленными
हितम्hitamблаго
पंचविंशकpaṃcaviṃśakaдвадцатипятеричный
इत्येषityeṣaтаков этот
व्यक्ताव्यक्तमयोvyaktāvyaktamayoсостоящий из явленного и неявленного
गणःgaṇaḥнабор
एतैःetaiḥэтими
सर्वैःsarvaiḥвсеми
समायुक्तमनित्यमभिधीयतेsamāyuktamanityamabhidhīyateсоединённое зовётся непостоянным
त्रिवर्गोऽत्रtrivargo'traздесь тройка
सुखंsukhaṃсчастье
दुःखduḥkhaстрадание
जीवितंjīvitaṃжизнь
मरणंmaraṇaṃсмерть
तथाtathāтакже
yaкто
इदंidaṃэто
वेदvedaзнает
तत्त्वेनtattvenaпоистине
ससsasaтот
वेदvedaзнает
प्रभवाप्ययौprabhavāpyayauвозникновение и исчезновение
इन्द्रियैर्गृह्यतेindriyairgṛhyateчувствами схватывается
यद्यत्तद्व्यक्तमभिधीयतेyadyattadvyaktamabhidhīyateчто бы ни — то зовётся явленным
अव्यक्तमथavyaktamathaнеявленное же
तज्ज्ञेयंtajjñeyaṃдолжно знать
लिंगग्राह्यमतींद्रियम्liṃgagrāhyamatīṃdriyamсхватываемое признаком, запредельное чувствам
Литературный перевод

«Ты видишь равных тебе рождением, возрастом и обликом похищенными смертью — и всё же нет в тебе никакого отвращения: железное, видно, у тебя сердце. Реку, у которой берега из образов, поток — ум, острова — прикосновения, что несёт вкусы, у которой ил из запахов и вода из звуков, труднопреодолимую на пути к небу, — эту реку пусть переплывёт он на быстрой ладье разума, у которой весло — терпение, что состоит из истины, делает дхарму твёрдой и идёт по ветру отречения. Оставь дхарму и адхарму, оставь обе — истину и ложь: дхарму — безжеланностью, адхарму — невреждением, а обе, истину и ложь, — разумом, высшим решением. Отбрось это жилище стихий: со столбами из костей, с жилами, обмазанное мясом и кровью, обтянутое кожей, зловонное, полное мочи и кала, объятое старостью и скорбью, вместилище болезней, непрочное, запылённое и непостоянное. Всё это — весь мир, движущийся и неподвижный, что бы ни было, — состоит из великих стихий, и всё, что от них, вплоть до атома; и пять чувств, и тьма, ясность и страсть — таков этот семнадцатеричный набор, зовущийся явленным. Со всеми предметами чувств, явленными и неявленными, он составляет двадцатипятеричный набор, состоящий из явленного и неявленного; соединённое со всем этим зовётся непостоянным. Здесь тройка: счастье и страдание, жизнь и смерть; кто знает это поистине, тот знает возникновение и исчезновение. Что бы ни схватывалось чувствами, то зовётся явленным; неявленное же должно знать как схватываемое признаком и запредельное чувствам».

Версия

236a5d370398 · опубликовано 5 сент. 2026 г., 08:35:57 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами