Brahmā
अथ ते संप्रवक्ष्यामि मार्कंडेयाभिधं मुने ॥ पुराणं सुमहत्पुण्यं पठतां श्रृण्वतां सदा
यत्राधिकृत्य शकुनीन्सर्वधर्मनिरूपणम् ॥ मार्कंडेयपुराणं तन्नवसाहस्रमीरितम्
मार्कंडेयमुनेः प्रश्नो जैमिनेः प्राक्समीरितः ॥ पक्षिणां धर्मसंज्ञानं ततो जन्मनिरूपणम्
पूर्वजन्मकथा चैषां विक्रिया चा दिवस्पतेः ॥ तीर्थयात्रा बलस्याथ द्रौपदेयकथानकम्
हरिश्चंद्रकथा पुण्या युद्धमाडीबकाभिधम् ॥ पितापुत्रसमाख्यानं दत्तात्रेयकथा ततः
हैहयस्याथ चरितं महाख्यानसमन्वितम् ॥ मदालकसाकथा प्रोक्ता ह्यलर्कचरितान्विता
सृष्टिसंकीर्तनं पुण्यं नवधापारिकीर्तितम् ॥ कल्पांतकालनिर्देशो यक्षसृष्टिनिरूपणम्
रुद्रादिसृष्टिरप्युक्ता द्वीपचर्यानुकीर्तनम् ॥ मनूनां च कथा नानाकीर्तिताः पापहारिकाः
तासु दुर्गाकथात्यंतं पुण्यदा चाष्टमेंऽतरे ॥ तत्पश्चात्प्रणवोत्पत्तिस्त्रयीतेजः समुद्भवा
मार्तंडस्य च जन्माख्यातन्माहात्म्यसमन्विता ॥ वैवस्वतान्वयश्चापि वत्सप्रीश्चरितं ततः
atha te saṃpravakṣyāmi mārkaṃḍeyābhidhaṃ mune || purāṇaṃ sumahatpuṇyaṃ paṭhatāṃ śrṛṇvatāṃ sadā
yatrādhikṛtya śakunīnsarvadharmanirūpaṇam || mārkaṃḍeyapurāṇaṃ tannavasāhasramīritam
mārkaṃḍeyamuneḥ praśno jaimineḥ prāksamīritaḥ || pakṣiṇāṃ dharmasaṃjñānaṃ tato janmanirūpaṇam
pūrvajanmakathā caiṣāṃ vikriyā cā divaspateḥ || tīrthayātrā balasyātha draupadeyakathānakam
hariścaṃdrakathā puṇyā yuddhamāḍībakābhidham || pitāputrasamākhyānaṃ dattātreyakathā tataḥ
haihayasyātha caritaṃ mahākhyānasamanvitam || madālakasākathā proktā hyalarkacaritānvitā
sṛṣṭisaṃkīrtanaṃ puṇyaṃ navadhāpārikīrtitam || kalpāṃtakālanirdeśo yakṣasṛṣṭinirūpaṇam
rudrādisṛṣṭirapyuktā dvīpacaryānukīrtanam || manūnāṃ ca kathā nānākīrtitāḥ pāpahārikāḥ
tāsu durgākathātyaṃtaṃ puṇyadā cāṣṭameṃ'tare || tatpaścātpraṇavotpattistrayītejaḥ samudbhavā
mārtaṃḍasya ca janmākhyātanmāhātmyasamanvitā || vaivasvatānvayaścāpi vatsaprīścaritaṃ tataḥ
«Затем изложу тебе, о муни, пурану, именуемую Маркандеей, весьма благую для читающих и слушающих всегда. Где, взяв за основу птиц, дано изложение всех дхарм, — та Маркандея-пурана названа в девять тысяч. Вначале изложен вопрос Джаймини муни Маркандее, познание дхармы птицами, затем изложение их рождения, повесть об их прошлом рождении и превращение владыки неба; странствие Балы по святыням, затем сказание о сыновьях Драупади; благая повесть о Харишчандре, битва, именуемая Ади и Баки, сказание об отце и сыне, затем повесть о Даттатрее; затем деяние Хайхаи с великим сказанием; изложена повесть о Мадаласе вместе с деянием Аларки. Благое изложение творения названо девятеричным; указание времени конца кальпы, изложение творения якшей, и творение Рудры и прочих изложено, изложение обхода островов; и различные грех уносящие повести о ману, среди них — весьма благо дающая повесть о Дурге, и в восьмой манвантаре; затем рождение пранавы, возникшей как свет тройного знания, и рождение Мартанды, изложенное с его величием; и род Вайвасваты, затем деяние Ватсаприти».
e78af0483ec4 · опубликовано 5 сент. 2026 г., 19:45:44 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Определение дано одной строкой и оно необычное: «где, взяв за основу птиц, изложение всех дхарм». Отвечает на вопрос Джаймини не мудрец и не бог, а четыре птицы, помнящие прошлое рождение; целая пурана поставлена на свидетельство существ, которых обычно и в собеседники не берут.
Повесть о Дурге упомянута буквально мимоходом — одной половиною стиха, между повестями о ману и указанием на восьмую манвантару. Это тот самый кусок, который позже станет отдельной книгой и будет читаться чаще всей остальной пураны; здесь он ещё просто пункт списка, наравне с прочими.
Порядок вообще не разделяет крупное и мелкое. Творение мира, конец кальпы и рождение солнца стоят в одном ряду с историей отца и сына и с птичьей ссорой; составителя занимает полнота перечня, а не вес каждого предмета.