Падма-пурана
Рождение Тараки1.42.43-68
700 / 5781
LinuxЛистать
Падма-пурана · 1.42.43-68

वञ्रांग उवाच

Деванагари

शक्तोऽपि देवराजस्य प्रतिकर्तुं महासुरः । तप एव पुनश्चर्तुं व्यवस्यत महाबलः
ज्ञात्वा तस्य तु संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः । आजगाम त्वरायुक्तो यत्रासौ दितिनंदनः
किमर्थं पुत्र भूयस्त्वं कर्तुं नियममुद्यतः । तदहं ते पुनर्दद्यां कांक्षितं पुत्रमोजसा
उत्थितेन मया दृष्टा समाधानात्त्वदाज्ञया । त्रासितेंद्रेण मामाह सा वरांगी सुतार्थिनी
पुत्रं मे तारकं देहि तुष्टो मे त्वं पितामह । ब्रह्मोवाच अलं ते तपसा वीर मा क्लेशे दुस्तरे विश
पुत्रस्तु तारको नाम भविष्यति महाबलः । देवसीमंतिनीनां तु धम्मिल्लकविमोक्षकः
इत्युक्तो दैत्यनाथस्तु प्रणम्य प्रपितामहम् । गत्वा तां नंदयामास महिषीं कर्शितांतराम्
तौ दंपती कृतार्थौ तु जग्मतुः स्वाश्रमं तदा । आहितं तु तदा गर्भं वरांगी वरवर्णिनी
पूर्णं वर्षसहस्रं तु दधारोदर एव हि । ततो वर्षसहस्रांते वरांगी सा प्रसूयत
जायमाने तु दैत्ये तु तस्मिन् लोकभयंकरे । चचाल सर्वा पृथिवी प्रोद्धूताश्च महार्णवाः
चेलुर्धराधराश्चापि ववुर्वाताश्च भीषणाः । जेपुर्जप्यं मुनिवरा नेदुर्व्यालमृगा अपि
जहुः कांतिं चंद्रसूर्यौ नीहारच्छादिता दिशः । जाते महासुरे तस्मिन्सर्वे चापि महासुराः
आजग्मुर्हर्षितास्तत्र तथा चासुरयोषितः । जगुर्हर्षसमाविष्टा ननृतुश्चाप्सरोगणाः
ततो महोत्सवे जाते दानवानां महाद्युते । विषण्णमनसो देवाः सहेंद्रा अभवंस्तदा
वरांगी तु सुतं दृष्ट्वा हर्षेणापूरिता तदा । बहु मेने च दैत्येंद्रो विजातं तं तदा तया
जातमात्रस्तु दैत्येंद्रस्तारकश्चोग्रविक्रमः । अभिषिक्तोऽसुरैर्मुख्यैः कुजंभमहिषादिभिः
सर्वासुरमहाराज्ये पृथिवीतुलनक्षमे । स तु प्राप्तमहाराज्यस्तारको नृपसत्तम
शृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः
वंशक्षयकरा देवाः सर्वेषामेव दानवाः । अस्माकं जातिधर्मेण विरूढं वैरमक्षयम्
वयं तपश्चरिष्यामः सुराणां निग्रहाय तु । स्वबाहुबलमाश्रित्य सर्व एव न संशयः
तच्छ्रुत्वा संमतं कृत्वा पारियात्रं ययौ गिरिम् । निराहारः पंचतपाः पत्रभुग्वारिभोजनः
शतं शतं समानां तु तपांस्येतान्यथाकरोत् । एवं तु कर्शिते देहे तपोराशित्वमागते
ब्रह्मागत्याह दैत्येंद्रं वरं वरय सुव्रत । स वव्रे सर्वभूतेभ्यो न मे मृत्युर्भवेदिति
तमुवाच ततो ब्रह्मा देहिनां मरणं ध्रुवम् । यतस्ततोऽपि वरय मृत्युं यस्मान्न शंकसे
ततः संचिंत्य दैत्येंद्रः शिशोर्वै सप्तवासरात् । वव्रे महासुरो मृत्युं मोहितो ह्यवलेपतः
जगामोमित्युदाहृत्य ब्रह्मा दैत्यो निजं गृहम् । अथाह मंत्रिणस्तूर्णं बलं मे संप्रयुज्यताम्

Транслитерация (IAST)

śakto'pi devarājasya pratikartuṃ mahāsuraḥ | tapa eva punaścartuṃ vyavasyata mahābalaḥ
jñātvā tasya tu saṃkalpaṃ brahmā krūrataraṃ punaḥ | ājagāma tvarāyukto yatrāsau ditinaṃdanaḥ
kimarthaṃ putra bhūyastvaṃ kartuṃ niyamamudyataḥ | tadahaṃ te punardadyāṃ kāṃkṣitaṃ putramojasā
utthitena mayā dṛṣṭā samādhānāttvadājñayā | trāsiteṃdreṇa māmāha sā varāṃgī sutārthinī
putraṃ me tārakaṃ dehi tuṣṭo me tvaṃ pitāmaha | brahmovāca alaṃ te tapasā vīra mā kleśe dustare viśa
putrastu tārako nāma bhaviṣyati mahābalaḥ | devasīmaṃtinīnāṃ tu dhammillakavimokṣakaḥ
ityukto daityanāthastu praṇamya prapitāmaham | gatvā tāṃ naṃdayāmāsa mahiṣīṃ karśitāṃtarām
tau daṃpatī kṛtārthau tu jagmatuḥ svāśramaṃ tadā | āhitaṃ tu tadā garbhaṃ varāṃgī varavarṇinī
pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu dadhārodara eva hi | tato varṣasahasrāṃte varāṃgī sā prasūyata
jāyamāne tu daitye tu tasmin lokabhayaṃkare | cacāla sarvā pṛthivī proddhūtāśca mahārṇavāḥ
celurdharādharāścāpi vavurvātāśca bhīṣaṇāḥ | jepurjapyaṃ munivarā nedurvyālamṛgā api
jahuḥ kāṃtiṃ caṃdrasūryau nīhāracchāditā diśaḥ | jāte mahāsure tasminsarve cāpi mahāsurāḥ
ājagmurharṣitāstatra tathā cāsurayoṣitaḥ | jagurharṣasamāviṣṭā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ
tato mahotsave jāte dānavānāṃ mahādyute | viṣaṇṇamanaso devāḥ saheṃdrā abhavaṃstadā
varāṃgī tu sutaṃ dṛṣṭvā harṣeṇāpūritā tadā | bahu mene ca daityeṃdro vijātaṃ taṃ tadā tayā
jātamātrastu daityeṃdrastārakaścogravikramaḥ | abhiṣikto'surairmukhyaiḥ kujaṃbhamahiṣādibhiḥ
sarvāsuramahārājye pṛthivītulanakṣame | sa tu prāptamahārājyastārako nṛpasattama
śṛṇudhvamasurāḥ sarve vākyaṃ mama mahābalāḥ
vaṃśakṣayakarā devāḥ sarveṣāmeva dānavāḥ | asmākaṃ jātidharmeṇa virūḍhaṃ vairamakṣayam
vayaṃ tapaścariṣyāmaḥ surāṇāṃ nigrahāya tu | svabāhubalamāśritya sarva eva na saṃśayaḥ
tacchrutvā saṃmataṃ kṛtvā pāriyātraṃ yayau girim | nirāhāraḥ paṃcatapāḥ patrabhugvāribhojanaḥ
śataṃ śataṃ samānāṃ tu tapāṃsyetānyathākarot | evaṃ tu karśite dehe taporāśitvamāgate
brahmāgatyāha daityeṃdraṃ varaṃ varaya suvrata | sa vavre sarvabhūtebhyo na me mṛtyurbhavediti
tamuvāca tato brahmā dehināṃ maraṇaṃ dhruvam | yatastato'pi varaya mṛtyuṃ yasmānna śaṃkase
tataḥ saṃciṃtya daityeṃdraḥ śiśorvai saptavāsarāt | vavre mahāsuro mṛtyuṃ mohito hyavalepataḥ
jagāmomityudāhṛtya brahmā daityo nijaṃ gṛham | athāha maṃtriṇastūrṇaṃ balaṃ me saṃprayujyatām

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवम्evamтак
उक्तःuktaḥсказанный
तुtuже
दैत्य-इंद्रःdaitya-iṃdraḥвладыка дайтьев
कोप-व्याकुल-लोचनःkopa-vyākula-locanaḥс глазами, помутнёнными гневом
शक्तःśaktaḥспособный
अपिapiже
देव-राजस्यdeva-rājasyaцарю богов
प्रतिकर्तुंpratikartuṃвоздать
महा-असुरःmahā-asuraḥвеликий асура
तपःtapaḥподвиг
एवevaже
पुनःpunaḥснова
चर्तुंcartuṃсовершать
व्यवस्यतvyavasyataрешил
महा-बलःmahā-balaḥмногомощный
ज्ञात्वाjñātvāузнав
तस्यtasyaего
तुtuже
संकल्पंsaṃkalpaṃрешимость
ब्रह्माbrahmāБрахма
क्रूर-तरंkrūra-taraṃвесьма жестокую
पुनःpunaḥснова
आजगामājagāmaпришёл
त्वरा-युक्तःtvarā-yuktaḥпоспешный
यत्रyatraгде
असौasauтот
दिति-नंदनःditi-naṃdanaḥрадость Дити
किम्-अर्थंkim-arthaṃзачем
पुत्रputraо сын
भूयःbhūyaḥснова
त्वंtvaṃты
कर्तुंkartuṃсовершать
नियमम्niyamamобет
उद्यतःudyataḥвознамерившийся
तत्tatто
अहंahaṃя
तेteтебе
पुनःpunaḥснова
दद्यांdadyāṃдал бы
कांक्षितंkāṃkṣitaṃжеланного
पुत्रम्putramсына
ओजसाojasāмощью
उत्थितेनutthitenaвставшим
मयाmayāмною
दृष्टाdṛṣṭāувидена
समाधानात्samādhānātиз сосредоточения
त्वत्-आज्ञयाtvat-ājñayāпо твоему повелению
त्रासित-इंद्रेणtrāsita-iṃdreṇaустрашённая Индрою
माम्māmмне
आहāhaсказала
साона
वरांगीvarāṃgīВаранги
सुत-अर्थिनीsuta-arthinīищущая сына
पुत्रंputraṃсына
मेmeмне
तारकंtārakaṃТараку
देहिdehiдай
तुष्टःtuṣṭaḥдоволен
मेmeмною
त्वंtvaṃты
पितामहpitāmahaо Прародитель
अलंalaṃдовольно
तेteтебе
तपसाtapasāподвига
वीरvīraо витязь
माне
क्लेशेkleśeв мучение
दुस्तरेdustareтруднопреодолимое
विशviśaвходи
पुत्रःputraḥсын
तुtuже
तारकःtārakaḥТарака
नामnāmaпо имени
भविष्यतिbhaviṣyatiбудет
महा-बलःmahā-balaḥмногомощный
देव-सीमंतिनीनांdeva-sīmaṃtinīnāṃу жён богов
तुtuже
धम्मिल्लक-विमोचकःdhammillaka-vimocakaḥраспускающий узлы волос
इतिitiтак
उक्तःuktaḥсказанный
दैत्य-नाथःdaitya-nāthaḥвладыка дайтьев
तुtuже
प्रणम्यpraṇamyaпоклонившись
प्रपितामहम्prapitāmahamПрапрародителю
गत्वाgatvāпойдя
तांtāṃеё
नंदयाम्-आसnaṃdayām-āsaобрадовал
महिषींmahiṣīṃсупругу
कर्शित-अंतराम्karśita-aṃtarāmс исхудавшим нутром
तौtauте двое
दंपतीdaṃpatīсупруги
कृत-अर्थौkṛta-arthauдостигшие цели
तुtuже
जग्मतुःjagmatuḥотправились
स्व-आश्रमंsva-āśramaṃв свою обитель
तदाtadāтогда
आहितंāhitaṃзачатый
तुtuже
तदाtadāтогда
गर्भंgarbhaṃплод
वरांगीvarāṃgīВаранги
वर-वर्णिनीvara-varṇinīпрекрасноликая
पूर्णंpūrṇaṃполную
वर्ष-सहस्रंvarṣa-sahasraṃтысячу лет
तुtuже
दधारdadhāraносила
उदरेudareво чреве
एवevaже
हिhiже
ततःtataḥзатем
वर्ष-सहस्र-अंतेvarṣa-sahasra-aṃteпо исходе тысячи лет
वरांगीvarāṃgīВаранги
साона
प्रसूयतprasūyataродила
जायमानेjāyamāneпри рождающемся
तुtuже
दैत्येdaityeдайтье
तस्मिन्tasminтом
लोक-भयंकरेloka-bhayaṃkareнесущем страх мирам
चचालcacālaсотряслась
सर्वाsarvāвся
पृथिवीpṛthivīземля
प्रोद्धूताःproddhūtāḥвздыблены
caи
महा-अर्णवाःmahā-arṇavāḥвеликие океаны
चेलुःceluḥколебались
धरा-धराःdharā-dharāḥгоры
चापिcāpiи
ववुःvavuḥподули
वाताःvātāḥветры
caи
भीषणाःbhīṣaṇāḥстрашные
जेपुःjepuḥшептали
जप्यंjapyaṃшёпот
मुनि-वराःmuni-varāḥлучшие из отшельников
नेदुःneduḥревели
व्याल-मृगाःvyāla-mṛgāḥхищные звери
अपिapiже
जहुःjahuḥутратили
कांतिंkāṃtiṃкрасу
चंद्र-सूर्यौcaṃdra-sūryauлуна и солнце
नीहार-च्छादिताःnīhāra-cchāditāḥукрытые туманом
दिशःdiśaḥстороны
जातेjāteпри рождённом
महा-असुरेmahā-asureвеликом асуре
तस्मिन्tasminтом
सर्वेsarveвсе
चापिcāpiи
महा-असुराःmahā-asurāḥвеликие асуры
आजग्मुःājagmuḥпришли
हर्षिताःharṣitāḥобрадованные
तत्रtatraтуда
तथाtathāтакже
चासुर-योषितःcāsura-yoṣitaḥи жёны асуров
जगुःjaguḥпели
हर्ष-समाविष्टाःharṣa-samāviṣṭāḥохваченные радостью
ननृतुःnanṛtuḥплясали
चाप्सरः-गणाःcāpsaraḥ-gaṇāḥи сонмы апсар
ततःtataḥзатем
महा-उत्सवेmahā-utsaveпри великом торжестве
जातेjāteнастав
दानवानांdānavānāṃданавов
महा-द्युतेmahā-dyuteо многосиятельный
विषण्ण-मनसःviṣaṇṇa-manasaḥс поникшими сердцами
देवाःdevāḥбоги
स-इंद्राःsa-iṃdrāḥс Индрою
अभवन्abhavanстали
तदाtadāтогда
वरांगीvarāṃgīВаранги
तुtuже
सुतंsutaṃсына
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
हर्षेणharṣeṇaрадостью
आपूरिताāpūritāнаполнена
तदाtadāтогда
बहुbahuвысоко
मेनेmeneсчёл
caи
दैत्य-इंद्रःdaitya-iṃdraḥвладыка дайтьев
विजातंvijātaṃрождённого
तंtaṃтого
तदाtadāтогда
तयाtayāею
जात-मात्रःjāta-mātraḥедва рождённый
तुtuже
दैत्य-इंद्रःdaitya-iṃdraḥвладыка дайтьев
तारकःtārakaḥТарака
caи
उग्र-विक्रमःugra-vikramaḥгрозной доблести
अभिषिक्तःabhiṣiktaḥпомазан
असुरैःasuraiḥасурами
मुख्यैःmukhyaiḥглавными
कुजंभ-महिष-आदिभिःkujaṃbha-mahiṣa-ādibhiḥКуджамбхою, Махишею и прочими
सर्व-असुर-महा-राज्येsarva-asura-mahā-rājyeна великое царство всех асуров
पृथिवी-तुलन-क्षमेpṛthivī-tulana-kṣameспособном взвесить землю
सःsaḥон
तुtuже
प्राप्त-महा-राज्यःprāpta-mahā-rājyaḥобретший великое царство
तारकःtārakaḥТарака
नृप-सत्-तमnṛpa-sat-tamaо достойнейший из царей
शृणुध्वम्śṛṇudhvamслушайте
असुराःasurāḥо асуры
सर्वेsarveвсе
वाक्यंvākyaṃслово
ममmamaмоё
महा-बलाःmahā-balāḥмногомощные
वंश-क्षय-कराःvaṃśa-kṣaya-karāḥтворящие погибель рода
देवाःdevāḥбоги
सर्वेषाम्sarveṣāmу всех
एवevaже
दानवाःdānavāḥданавов
अस्माकंasmākaṃу нас
जाति-धर्मेणjāti-dharmeṇaпо природе рода
विरूढंvirūḍhaṃвозросшая
वैरम्vairamвражда
अक्षयम्akṣayamнеисчерпаемая
वयंvayaṃмы
तपःtapaḥподвиг
चरिष्यामःcariṣyāmaḥбудем совершать
सुराणांsurāṇāṃбогов
निग्रहायnigrahāyaради обуздания
तुtuже
स्व-बाहु-बलम्sva-bāhu-balamна силу своих рук
आश्रित्यāśrityaопершись
सर्वेsarveвсе
एवevaже
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
तत्tatто
श्रुत्वाśrutvāуслышав
संमतंsaṃmataṃсогласие
कृत्वाkṛtvāсделав
पारियात्रंpāriyātraṃна Париятру
ययौyayauпошёл
गिरिम्girimгору
निराहारःnirāhāraḥне вкушающий
पंच-तपाःpaṃca-tapāḥс пятью огнями
पत्र-भुक्patra-bhukпитающийся листьями
वारि-भोजनःvāri-bhojanaḥпьющий воду
शतं शतंśataṃ śataṃпо сто
समानांsamānāṃлет
तुtuже
तपांसिtapāṃsiподвиги
एतानिetāniэти
अथाकरोत्athākarotсовершил
एवंevaṃтак
तुtuже
कर्शितेkarśiteпри иссушённом
देहेdeheтеле
तपः-राशित्वम्tapaḥ-rāśitvamсостояния груды подвига
आगतेāgateдостигшем
ब्रह्माbrahmāБрахма
आगत्यāgatyaпридя
आहāhaсказал
दैत्य-इंद्रंdaitya-iṃdraṃвладыке дайтьев
वरंvaraṃдар
वरयvarayaизбери
सु-व्रतsu-vrataо твёрдый в обете
सःsaḥон
वव्रेvavreизбрал
सर्व-भूतेभ्यःsarva-bhūtebhyaḥот всех существ
naне
मेmeу меня
मृत्युःmṛtyuḥсмерти
भवेत्bhavetда будет
इतिitiтак
तम्tamему
उवाचuvācaсказал
ततःtataḥзатем
ब्रह्माbrahmāБрахма
देहिनांdehināṃу воплощённых
मरणंmaraṇaṃсмерть
ध्रुवम्dhruvamнеизбежна
यतःyataḥот кого
ततःtataḥоттого
अपिapiже
वरयvarayaизбери
मृत्युंmṛtyuṃсмерть
यस्मात्yasmātкого
naне
शंकसेśaṃkaseопасаешься
ततःtataḥзатем
संचिंत्यsaṃciṃtyaразмыслив
दैत्य-इंद्रःdaitya-iṃdraḥвладыка дайтьев
शिशोःśiśoḥот младенца
वैvaiже
सप्त-वासरात्sapta-vāsarātсеми дней
वव्रेvavreизбрал
महा-असुरःmahā-asuraḥвеликий асура
मृत्युंmṛtyuṃсмерть
मोहितःmohitaḥослеплённый
हिhiже
अवलेपतःavalepataḥот кичливости
जगामjagāmaотправился
ओंoṃом
इतिitiтак
उदाहृत्यudāhṛtyaпроизнеся
ब्रह्माbrahmāБрахма
दैत्यःdaityaḥдайтья
निजंnijaṃв свой
गृहम्gṛhamдом
Литературный перевод

Так сказанный, владыка дайтьев с глазами, помутнёнными гневом, хотя и способен был воздать царю богов, — многомощный великий асура решил снова совершать подвиг. Узнав ту его весьма жестокую решимость, Брахма снова поспешно пришёл туда, где был тот, радость Дити: «Зачем ты, о сын, снова вознамерился совершать обет? Я и так дал бы тебе желанного сына мощью».

«Вставшим из сосредоточения по твоему повелению, увидена мною она, устрашённая Индрою; и сказала мне Варанги, ищущая сына: „Дай мне сына Тараку“. Доволен ли ты мною, о Прародитель?»

«Довольно тебе подвига, о витязь; не входи в труднопреодолимое мучение. Будет сын по имени Тарака, многомощный, распускающий узлы волос у жён богов».

Так сказанный, владыка дайтьев, поклонившись Прапрародителю, пойдя, обрадовал супругу с исхудавшим нутром; и те двое супругов, достигшие цели, отправились тогда в свою обитель. Зачатый тогда плод прекрасноликая Варанги носила во чреве полную тысячу лет; и по исходе тысячи лет она родила.

При рождении того дайтьи, несущего страх мирам, сотряслась вся земля и вздыблены были великие океаны; колебались горы, подули страшные ветры; лучшие из отшельников шептали шёпот, ревели хищные звери; луна и солнце утратили красу, стороны укрылись туманом. При рождённом том великом асуре все великие асуры и жёны асуров пришли туда обрадованные; охваченные радостью, пели и плясали сонмы апсар. И при настании великого торжества данавов, о многосиятельный, боги с Индрою стали тогда с поникшими сердцами.

Варанги, увидев сына, наполнена была радостью; и высоко счёл тогда владыка дайтьев рождённого ею. Едва рождённый владыка дайтьев Тарака грозной доблести был помазан главными асурами — Куджамбхою, Махишею и прочими — на великое царство всех асуров, способное взвесить землю. И он, обретший великое царство, Тарака, о достойнейший из царей:

«Слушайте, о асуры, все многомощные, слово моё. Боги творят погибель рода у всех данавов; у нас по природе рода возросла неисчерпаемая вражда. Мы будем совершать подвиг ради обуздания богов, опершись все на силу своих рук, нет сомнения».

Услышав то и получив согласие, пошёл он на гору Париятру: не вкушающий, с пятью огнями, питающийся листьями, пьющий воду, — по сто лет совершил он эти подвиги. И когда тело иссохло и достигло состояния груды подвига, Брахма, придя, сказал владыке дайтьев: «Избери дар, о твёрдый в обете». Он избрал: «Да не будет мне смерти от всех существ». Тогда Брахма сказал ему: «У воплощённых смерть неизбежна; потому избери смерть от того, кого не опасаешься». Тогда, размыслив, владыка дайтьев, великий асура, ослеплённый кичливостью, избрал смерть от семидневного младенца. Произнеся «ом», Брахма отправился, а дайтья — в свой дом.

Версия

a1e979d0d2fb · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:28 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами