Падма-пурана
Рождение Тараки1.42.69-92
701 / 5781
LinuxЛистать
Падма-пурана · 1.42.69-92

इंद्र उवाच

Деванагари

यदि वो मत्प्रियं कार्यं निग्राह्याः सुरसत्तमाः । निगृहीतेषु मे प्रीतिर्जायते चातुलासुराः
तारकस्य वचः श्रुत्वा ग्रसनो नाम दानवः । सेनानीर्दैत्यराजस्य सज्जं चक्रे बलं च तत्
आहत्य भेरीं गंभीरां दैत्यानाहूय सत्वरः । दशकोटीश्वरा दैत्या दैत्यानां चंडविक्रमाः
तेषामग्रेसरो जंभः कुजंभोऽनंतरोऽसुरः । महिषः कुंजरो मेघः कालनेमिर्निमिस्तथा
मंथनो जंभकः शुंभो दैत्येंद्रा दश नायकाः । अन्ये च शतशस्तत्र पृथिवीतुलनक्षमाः
गरुडानां सहस्रेण चक्राष्टक विभूषितः । सकूवरपरीवारश्चतुर्योजनविस्तृतः
स्यंदनस्तारकस्यासीद्व्याघ्रसिंहखरार्भकैः । युक्ता रथास्तु ग्रसनजंभकुजंभकुंभिनाम्
मेघस्य द्वीपिभिर्युक्तः कूष्मांडैः कालनेमिनः । पर्वताभश्चतुर्दंष्ट्रो निमेश्चैव महागजः
शतहस्तुरंगस्थो मंथनो नाम दैत्यराट् । जंभकस्तु उष्ट्रमारूढो गिरींद्राभं महाबलः
शुंभो मेषं समारूढोऽन्येऽप्येवं चित्रवाहनाः । प्रचंडाश्चित्रवर्माणः कुंडलोष्णीषभूषिताः
तद्दलं दैत्यसिंहस्य भीमरूपं व्यजायत । प्रमत्तमत्तमातंगतुरंगरथसंकुलम्
प्रतस्थेऽमरयुद्धाय बहुपत्तिपताकिकम् । एतस्मिन्नंतरे वायुर्देवदूतोऽसुरालये
दृष्ट्वा तद्दानवबलं जगामेंद्रस्य शंसितुम् । स गत्वा तु सभां दिव्यां महेंद्रस्य महात्मनः
शशंस मध्ये देवानां तत्कार्यं समुपस्थितम् । तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु निमीलितविलोचनः
बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं काले महाभुजः । संप्राप्नोति विमर्दोऽयं देवानां दानवैः सह
कार्यं किमत्र तद्ब्रूहि नीत्युपायोपबृंहितम् । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं महेंद्रस्य गिरांपतिः
इत्युवाच महाभागो बृहस्पतिरुदारधीः । बृहस्पतिरुवाच सामपूर्वा श्रुता नीतिश्चतुरंगा पताकिनी
जिगीषतां सुरश्रेष्ठ स्थितिरेषा सनातनी । सामभेदस्तथा दानं दंडश्चांगचतुष्टयम्
न सांत्वगोचरे लुब्धा न भेद्यास्त्वेकधर्मिणः । न दानमत्र संसिद्ध्यै प्रसह्यैवापहारिणाम्
एकोऽभ्युपायो दंडोऽत्र भवतां यदि रोचते । एवमुक्तः सहस्राक्ष एवमेतदुवाच ह
कर्तव्यतां च संचिंत्य प्रोवाचामरसंसदि । अवधानेन मे वाचं शृणुध्वं नाकवासिनः
भवंतो यज्ञभोक्तारो दिव्यात्मानो हि सान्वयाः । स्वे स्वे महिम्नि स्थिता नित्यं जगतः पालने रताः
क्रियतां समरोद्योगः सैन्यं संयोज्यतां मम । आह्वियंतां च शस्त्राणि पूज्यंतां शस्त्रदेवताः
वाहनानि विमानानि योजयध्वं ममेश्वराः । यमं सेनापतिं कृत्वा शीघ्रमेव दिवौकसः

Транслитерация (IAST)

yadi vo matpriyaṃ kāryaṃ nigrāhyāḥ surasattamāḥ | nigṛhīteṣu me prītirjāyate cātulāsurāḥ
tārakasya vacaḥ śrutvā grasano nāma dānavaḥ | senānīrdaityarājasya sajjaṃ cakre balaṃ ca tat
āhatya bherīṃ gaṃbhīrāṃ daityānāhūya satvaraḥ | daśakoṭīśvarā daityā daityānāṃ caṃḍavikramāḥ
teṣāmagresaro jaṃbhaḥ kujaṃbho'naṃtaro'suraḥ | mahiṣaḥ kuṃjaro meghaḥ kālanemirnimistathā
maṃthano jaṃbhakaḥ śuṃbho daityeṃdrā daśa nāyakāḥ | anye ca śataśastatra pṛthivītulanakṣamāḥ
garuḍānāṃ sahasreṇa cakrāṣṭaka vibhūṣitaḥ | sakūvaraparīvāraścaturyojanavistṛtaḥ
syaṃdanastārakasyāsīdvyāghrasiṃhakharārbhakaiḥ | yuktā rathāstu grasanajaṃbhakujaṃbhakuṃbhinām
meghasya dvīpibhiryuktaḥ kūṣmāṃḍaiḥ kālaneminaḥ | parvatābhaścaturdaṃṣṭro nimeścaiva mahāgajaḥ
śatahasturaṃgastho maṃthano nāma daityarāṭ | jaṃbhakastu uṣṭramārūḍho girīṃdrābhaṃ mahābalaḥ
śuṃbho meṣaṃ samārūḍho'nye'pyevaṃ citravāhanāḥ | pracaṃḍāścitravarmāṇaḥ kuṃḍaloṣṇīṣabhūṣitāḥ
taddalaṃ daityasiṃhasya bhīmarūpaṃ vyajāyata | pramattamattamātaṃgaturaṃgarathasaṃkulam
pratasthe'marayuddhāya bahupattipatākikam | etasminnaṃtare vāyurdevadūto'surālaye
dṛṣṭvā taddānavabalaṃ jagāmeṃdrasya śaṃsitum | sa gatvā tu sabhāṃ divyāṃ maheṃdrasya mahātmanaḥ
śaśaṃsa madhye devānāṃ tatkāryaṃ samupasthitam | tacchrutvā devarājastu nimīlitavilocanaḥ
bṛhaspatimuvācedaṃ vākyaṃ kāle mahābhujaḥ | saṃprāpnoti vimardo'yaṃ devānāṃ dānavaiḥ saha
kāryaṃ kimatra tadbrūhi nītyupāyopabṛṃhitam | etacchrutvā tu vacanaṃ maheṃdrasya girāṃpatiḥ
ityuvāca mahābhāgo bṛhaspatirudāradhīḥ | bṛhaspatiruvāca sāmapūrvā śrutā nītiścaturaṃgā patākinī
jigīṣatāṃ suraśreṣṭha sthitireṣā sanātanī | sāmabhedastathā dānaṃ daṃḍaścāṃgacatuṣṭayam
na sāṃtvagocare lubdhā na bhedyāstvekadharmiṇaḥ | na dānamatra saṃsiddhyai prasahyaivāpahāriṇām
eko'bhyupāyo daṃḍo'tra bhavatāṃ yadi rocate | evamuktaḥ sahasrākṣa evametaduvāca ha
kartavyatāṃ ca saṃciṃtya provācāmarasaṃsadi | avadhānena me vācaṃ śṛṇudhvaṃ nākavāsinaḥ
bhavaṃto yajñabhoktāro divyātmāno hi sānvayāḥ | sve sve mahimni sthitā nityaṃ jagataḥ pālane ratāḥ
kriyatāṃ samarodyogaḥ sainyaṃ saṃyojyatāṃ mama | āhviyaṃtāṃ ca śastrāṇi pūjyaṃtāṃ śastradevatāḥ
vāhanāni vimānāni yojayadhvaṃ mameśvarāḥ | yamaṃ senāpatiṃ kṛtvā śīghrameva divaukasaḥ

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaзатем
आहāhaсказал
मंत्रिणःmaṃtriṇaḥсоветникам
तूर्णंtūrṇaṃскоро
बलंbalaṃвойско
मेmeмоё
संप्रयुज्यताम्saṃprayujyatāmда будет снаряжено
यदिyadiесли
वःvaḥу вас
मत्-प्रियंmat-priyaṃмне угодное
कार्यंkāryaṃдело
निग्राह्याःnigrāhyāḥдолжны быть обузданы
सुर-सत्-तमाःsura-sat-tamāḥдостойнейшие из богов
निगृहीतेषुnigṛhīteṣuпри обузданных
मेmeу меня
प्रीतिःprītiḥрадость
जायतेjāyateрождается
caи
अतुलाatulāнесравненная
असुराःasurāḥо асуры
तारकस्यtārakasyaТараки
वचःvacaḥслово
श्रुत्वाśrutvāуслышав
ग्रसनःgrasanaḥГрасана
नामnāmaпо имени
दानवःdānavaḥданава
सेनानीःsenānīḥвоеначальник
दैत्य-राजस्यdaitya-rājasyaцаря дайтьев
सज्जंsajjaṃготовым
चक्रेcakreсделал
बलंbalaṃвойско
caи
तत्tatто
आहत्यāhatyaударив
भेरींbherīṃв литавру
गंभीरांgaṃbhīrāṃгулкую
दैत्यान्daityānдайтьев
आहूयāhūyaсозвав
सत्वरःsatvaraḥпоспешный
दश-कोटि-ईश्वराःdaśa-koṭi-īśvarāḥвладыки десяти коти
दैत्याःdaityāḥдайтьи
दैत्यानांdaityānāṃдайтьев
चंड-विक्रमाःcaṃḍa-vikramāḥсвирепой доблести
तेषाम्teṣāmу них
अग्रेसरःagresaraḥидущий впереди
जंभःjaṃbhaḥДжамбха
कुजंभःkujaṃbhaḥКуджамбха
अनंतरःanaṃtaraḥследующий
असुरःasuraḥасура
महिषःmahiṣaḥМахиша
कुंजरःkuṃjaraḥКунджара
मेघःmeghaḥМегха
कालनेमिःkālanemiḥКаланеми
निमिःnimiḥНими
तथाtathāтакже
मंथनःmaṃthanaḥМантхана
जंभकःjaṃbhakaḥДжамбхака
शुंभःśuṃbhaḥШумбха
दैत्य-इंद्राःdaitya-iṃdrāḥвладыки дайтьев
दशdaśaдесять
नायकाःnāyakāḥвождей
अन्येanyeиные
caи
शतशःśataśaḥсотнями
तत्रtatraтам
पृथिवी-तुलन-क्षमाःpṛthivī-tulana-kṣamāḥспособные взвесить землю
गरुडानांgaruḍānāṃгаруд
सहस्रेणsahasreṇaтысячею
चक्र-अष्टक-विभूषितःcakra-aṣṭaka-vibhūṣitaḥукрашенная восемью колёсами
स-कूवर-परीवारःsa-kūvara-parīvāraḥс дышлом и свитой
चतुः-योजन-विस्तृतःcatuḥ-yojana-vistṛtaḥна четыре йоджаны простёршаяся
स्यंदनःsyaṃdanaḥколесница
तारकस्यtārakasyaТараки
आसीत्āsītбыла
व्याघ्र-सिंह-खर-अर्भकैःvyāghra-siṃha-khara-arbhakaiḥтиграми, львами и ослятами
युक्ताःyuktāḥзапряжённые
रथाःrathāḥколесницы
तुtuже
ग्रसन-जंभ-कुजंभ-कुंभिनाम्grasana-jaṃbha-kujaṃbha-kuṃbhināmГрасаны, Джамбхи, Куджамбхи и Кумбхина
मेघस्यmeghasyaМегхи
द्वीपिभिःdvīpibhiḥбарсами
युक्तःyuktaḥзапряжённая
कूष्मांडैःkūṣmāṃḍaiḥкушмандами
कालनेमिनःkālaneminaḥКаланеми
पर्वत-आभःparvata-ābhaḥподобный горе
चतुः-दंष्ट्रःcatuḥ-daṃṣṭraḥо четырёх клыках
निमेःnimeḥНими
चैवcaivaи
महा-गजःmahā-gajaḥвеликий слон
शत-हस्त-तुरंग-स्थःśata-hasta-turaṃga-sthaḥна коне в сто локтей
मंथनःmaṃthanaḥМантхана
नामnāmaпо имени
दैत्य-राट्daitya-rāṭцарь дайтьев
जंभकःjaṃbhakaḥДжамбхака
तुtuже
उष्ट्रम्uṣṭramна верблюда
आरूढःārūḍhaḥвзошедший
गिरि-इंद्र-आभंgiri-iṃdra-ābhaṃподобного владыке гор
महा-बलःmahā-balaḥмногомощный
शुंभःśuṃbhaḥШумбха
मेषंmeṣaṃна барана
समारूढःsamārūḍhaḥвзошедший
अन्येanyeиные
अपिapiже
एवंevaṃтак
चित्र-वाहनाःcitra-vāhanāḥс пёстрыми повозками
प्रचंडाःpracaṃḍāḥсвирепые
चित्र-वर्माणःcitra-varmāṇaḥв пёстрых доспехах
कुंडल-उष्णीष-भूषिताःkuṃḍala-uṣṇīṣa-bhūṣitāḥукрашенные серьгами и уборами
तत्tatто
दलंdalaṃвойско
दैत्य-सिंहस्यdaitya-siṃhasyaльва средь дайтьев
भीम-रूपंbhīma-rūpaṃстрашное видом
व्यजायतvyajāyataявилось
प्रमत्त-मत्त-मातंग-तुरंग-रथ-संकुलम्pramatta-matta-mātaṃga-turaṃga-ratha-saṃkulamполное буйных слонов, коней и колесниц
प्रतस्थेpratastheвыступило
अमर-युद्धायamara-yuddhāyaна битву с бессмертными
बहु-पत्ति-पताकिकम्bahu-patti-patākikamсо многими пешими и стягами
एतस्मिन्etasminв это
अंतरेaṃtareвремя
वायुःvāyuḥВетер
देव-दूतःdeva-dūtaḥпосланник богов
असुर-आलयेasura-ālayeв жилище асуров
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
तत्tatто
दानव-बलंdānava-balaṃвойско данавов
जगामjagāmaотправился
इंद्रस्यiṃdrasyaИндре
शंसितुम्śaṃsitumповедать
सःsaḥон
गत्वाgatvāпридя
तुtuже
सभांsabhāṃв собрание
दिव्यांdivyāṃдивное
महा-इंद्रस्यmahā-iṃdrasyaМахендры
महा-आत्मनःmahā-ātmanaḥвеликого душою
शशंसśaśaṃsaповедал
मध्येmadhyeпосреди
देवानांdevānāṃбогов
तत्-कार्यंtat-kāryaṃто дело
समुपस्थितम्samupasthitamнаставшее
तत्tatто
श्रुत्वाśrutvāуслышав
देव-राजःdeva-rājaḥцарь богов
तुtuже
निमीलित-विलोचनःnimīlita-vilocanaḥс сомкнутыми глазами
बृहस्पतिम्bṛhaspatimБрихаспати
उवाचuvācaсказал
इदंidaṃэто
वाक्यंvākyaṃслово
कालेkāleвовремя
महा-भुजःmahā-bhujaḥмощнорукий
संप्राप्नोतिsaṃprāpnotiнаступает
विमर्दःvimardaḥсхватка
अयंayaṃэта
देवानांdevānāṃбогов
दानवैःdānavaiḥс данавами
सहsahaвместе
कार्यंkāryaṃдело
किम्kimкакое
अत्रatraздесь
तत्tatто
ब्रूहिbrūhiскажи
नीति-उपाय-उपबृंहितम्nīti-upāya-upabṛṃhitamподкреплённое средствами политики
एतत्etatэто
श्रुत्वाśrutvāуслышав
तुtuже
वचनंvacanaṃслово
महा-इंद्रस्यmahā-iṃdrasyaМахендры
गिरां-पतिःgirāṃ-patiḥвладыка речей
इतिitiтак
उवाचuvācaсказал
महा-भागःmahā-bhāgaḥвеликий долею
बृहस्पतिःbṛhaspatiḥБрихаспати
उदार-धीःudāra-dhīḥщедрый разумом
साम-पूर्वाsāma-pūrvāначинающаяся с сама
श्रुताśrutāслышана
नीतिःnītiḥполитика
चतुः-अंगाcatuḥ-aṃgāчетверочастная
पताकिनीpatākinīсо стягами
जिगीषतांjigīṣatāṃу желающих победить
सुर-श्रेष्ठsura-śreṣṭhaо лучший из богов
स्थितिःsthitiḥустав
एषाeṣāэтот
सनातनीsanātanīпредвечный
साम-भेदःsāma-bhedaḥласка и раскол
तथाtathāтакже
दानंdānaṃдар
दंडःdaṃḍaḥкара
caи
अंग-चतुष्टयम्aṃga-catuṣṭayamчетверица частей
naне
सांत्व-गोचरेsāṃtva-gocareв области ласки
लुब्धाःlubdhāḥалчные
naне
भेद्याःbhedyāḥрасколимы
तुtuже
एक-धर्मिणःeka-dharmiṇaḥединодхармные
naне
दानम्dānamдар
अत्रatraздесь
संसिद्ध्यैsaṃsiddhyaiк успеху
प्रसह्यprasahyaнасильно
एवevaже
अपहारिणाम्apahāriṇāmу грабителей
एकःekaḥодно
अभ्युपायःabhyupāyaḥсредство
दंडःdaṃḍaḥкара
अत्रatraздесь
भवतांbhavatāṃу вас
यदिyadiесли
रोचतेrocateугодно
एवम्evamтак
उक्तःuktaḥсказанный
सहस्र-अक्षःsahasra-akṣaḥТысячеокий
एवम्evamтак
एतत्etatэто
उवाचuvācaсказал
haже
कर्तव्यतांkartavyatāṃдолжное
caи
संचिंत्यsaṃciṃtyaобдумав
प्रोवाचprovācaсказал
अमर-संसदिamara-saṃsadiв собрании бессмертных
अवधानेनavadhānenaсо вниманием
मेmeмоё
वाचंvācaṃслово
शृणुध्वंśṛṇudhvaṃслушайте
नाक-वासिनःnāka-vāsinaḥобитатели неба
भवंतःbhavaṃtaḥвы
यज्ञ-भोक्तारःyajña-bhoktāraḥвкушающие жертву
दिव्य-आत्मानःdivya-ātmānaḥдивные душою
हिhiже
स-अन्वयाःsa-anvayāḥс потомством
स्वे स्वेsve sveкаждый в своём
महिम्निmahimniвеличии
स्थिताःsthitāḥстоящие
नित्यंnityaṃвсегда
जगतःjagataḥмира
पालनेpālaneв охранении
रताःratāḥпреданные
क्रियतांkriyatāṃда будет учинено
समर-उद्योगःsamara-udyogaḥприготовление к битве
सैन्यंsainyaṃвойско
संयोज्यतांsaṃyojyatāṃда будет собрано
ममmamaмоё
आह्व्रियंतांāhvriyaṃtāṃда будут призваны
caи
शस्त्राणिśastrāṇiоружия
पूज्यंतांpūjyaṃtāṃда будут почтены
शस्त्र-देवताःśastra-devatāḥбожества оружий
वाहनानिvāhanāniповозки
विमानानिvimānāniколесницы
योजयध्वंyojayadhvaṃзапрягайте
ममmamaмои
ईश्वराःīśvarāḥо владыки
यमंyamaṃЯму
सेना-पतिंsenā-patiṃвоеначальником
कृत्वाkṛtvāсделав
शीघ्रम्śīghramскоро
एवevaже
दिव-ओकसःdiva-okasaḥо небожители
Литературный перевод

Затем сказал он советникам: «Скоро да будет снаряжено моё войско. Если у вас есть дело угодить мне — должны быть обузданы достойнейшие из богов; при обузданных рождается у меня несравненная радость, о асуры».

Услышав слово Тараки, данава по имени Грасана, военачальник царя дайтьев, сделал то войско готовым: ударив в гулкую литавру, поспешно созвал он дайтьев — владык десяти коти, дайтьев свирепой доблести. Идущий впереди у них Джамбха, следующий асура Куджамбха, Махиша, Кунджара, Мегха, Каланеми и Ними, Мантхана, Джамбхака и Шумбха — десять вождей, владык дайтьев; и иные сотнями там, способные взвесить землю.

Колесница Тараки была запряжена тысячею гаруд, украшена восемью колёсами, с дышлом и свитой, простёршаяся на четыре йоджаны. Колесницы Грасаны, Джамбхи, Куджамбхи и Кумбхина запряжены тиграми, львами и ослятами; у Мегхи — барсами, у Каланеми — кушмандами; у Ними — великий слон о четырёх клыках, подобный горе. Царь дайтьев по имени Мантхана — на коне в сто локтей; многомощный Джамбхака взошёл на верблюда, подобного владыке гор; Шумбха взошёл на барана; и иные так же — с пёстрыми повозками, свирепые, в пёстрых доспехах, украшенные серьгами и уборами. Явилось то войско льва средь дайтьев, страшное видом, полное буйных слонов, коней и колесниц, — и выступило на битву с бессмертными, со многими пешими и стягами.

В это время Ветер, посланник богов в жилище асуров, увидев то войско данавов, отправился поведать Индре. Придя в дивное собрание Махендры, великого душою, поведал он посреди богов о наставшем деле. Услышав то, царь богов с сомкнутыми глазами, мощнорукий, сказал вовремя Брихаспати такое слово: «Наступает эта схватка богов с данавами; какое здесь дело — скажи то, подкреплённое средствами политики».

Услышав это слово Махендры, владыка речей, великий долею, щедрый разумом Брихаспати сказал так: «Слышана политика, начинающаяся с ласки, четверочастная, со стягами; таков предвечный устав у желающих победить, о лучший из богов: ласка и раскол, дар и кара — четверица частей. Но алчные не в области ласки; единодхармные не расколимы; и дар здесь не к успеху — у тех, кто и так грабит насильно. Одно средство здесь — кара, если вам угодно».

Так сказанный, Тысячеокий сказал: «Так это и есть». И, обдумав должное, сказал он в собрании бессмертных: «Слушайте со вниманием моё слово, обитатели неба. Вы — вкушающие жертву, дивные душою, с потомством, стоящие каждый в своём величии, всегда преданные охранению мира. Да будет учинено приготовление к битве, да будет собрано моё войско; да будут призваны оружия и почтены божества оружий. Запрягайте повозки и колесницы, о владыки мои; сделав Яму военачальником, — скоро, о небожители».

Версия

34d89e2b7fd5 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:28 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами