सूत उवाच
सर्वेष्वेव महाप्राज्ञा द्वीपेषु मुनिपुङ्गवाः । गौरः कृष्णश्च पतगस्तयोर्वर्णान्तरे द्विजाः
श्यामो यस्मात्प्रवृत्तो वै तस्माच्छ्यामगिरिः स्मृतः । ततः परं मुनिश्रेष्ठा दुर्गशैलो महोदयः
केशरीकेशरयुतो यतो वातः प्रवर्तते । तेषां योजनविष्कम्भो द्विगुणः प्रविभागशः
वर्षाणि तेषु विप्रेन्द्राः सम्प्रोक्तानि मनीषिभिः । महामेरुर्महाकाशो जलदः कुमुदोत्तरम्
जलधारो महाप्राज्ञाः सुकुमार इति स्मृतः । रेवतस्य तु कौमारः श्यामश्च मणिकाञ्जनः
केशरस्याथ मौदाकी परेण तु महान्पुमान् । परिवार्य तु विप्रेन्द्रा दैर्घ्यं ह्रस्वत्वमेव च
जम्बूद्वीपेन सङ्ख्यातस्तस्य मध्ये महाद्रुमः । शाको नाम महाप्राज्ञाः प्रजास्तस्य सहानुगाः
sarveṣveva mahāprājñā dvīpeṣu munipuṅgavāḥ | gauraḥ kṛṣṇaśca patagastayorvarṇāntare dvijāḥ
śyāmo yasmātpravṛtto vai tasmācchyāmagiriḥ smṛtaḥ | tataḥ paraṃ muniśreṣṭhā durgaśailo mahodayaḥ
keśarīkeśarayuto yato vātaḥ pravartate | teṣāṃ yojanaviṣkambho dviguṇaḥ pravibhāgaśaḥ
varṣāṇi teṣu viprendrāḥ samproktāni manīṣibhiḥ | mahāmerurmahākāśo jaladaḥ kumudottaram
jaladhāro mahāprājñāḥ sukumāra iti smṛtaḥ | revatasya tu kaumāraḥ śyāmaśca maṇikāñjanaḥ
keśarasyātha maudākī pareṇa tu mahānpumān | parivārya tu viprendrā dairghyaṃ hrasvatvameva ca
jambūdvīpena saṅkhyātastasya madhye mahādrumaḥ | śāko nāma mahāprājñāḥ prajāstasya sahānugāḥ
«Во всех же материках, о премудрые, о быки среди мудрецов, есть светлая и тёмная птица, а между ними — промежуточные цвета, о дваждырождённые. Оттого что пошёл тёмный [цвет], гора и названа Шьямагири. Далее за нею, о лучшие из мудрецов, Дургашайла великого восхода; Кешари, покрытая кешарой, откуда исходит ветер. Протяжение их в йоджанах — вдвое, по частям. Варши в них названы мудрыми, о владыки випр: Махамеру, Махакаша, Джалада, Кумудоттара, Джаладхара, о премудрые, названная Сукумарой; у Реваты — Каумара, у Шьямы — Маниканчана, у Кешары — Маудаки, а далее великий муж. Окружив [их], о владыки випр, длину и краткость исчисляют Джамбудвипой. Посреди него великое древо по имени Шака, о премудрые, и люди его с приверженцами».
fa18ff6a3c34 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:39 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Ответ на вопрос о цвете дан спокойно и без всякой иерархии: на каждом материке есть светлое и тёмное, а между ними — переходы. Пример взят самый простой — птицы; никакого превосходства одного оттенка над другим не выведено, и гора получает имя по цвету так же, как получает его по руде или по травам. Слово шьяма при этом означает и «тёмный», и «прекрасный», и в описании самой горы оба смысла стоят рядом: тёмная, как свежая туча, и «со светлым обликом». Дальше идут имена гор и варш — и заканчивается всё деревом Шака, по которому назван весь материк, как Джамбудвипа названа по яблоне.